Όπως επισημάνθηκε χαρακτηριστικά, μέσα σε λίγα μόλις χρόνια τα διαμερίσματα με ενοίκιο 300 ευρώ έχουν σχεδόν εξαφανιστεί. Το ζήτημα αποκτά πλέον έντονη κοινωνική διάσταση, καθώς το υψηλό κόστος στέγασης είναι πιθανό να επηρεάσει ακόμη και την απόφαση μιας οικογένειας σχετικά με το αν μπορεί να στηρίξει οικονομικά τις σπουδές ενός παιδιού σε άλλη πόλη.

Ραγδαία μείωση των οικονομικών κατοικιών

Η πίεση στην αγορά δεν αφορά αποκλειστικά το ιστορικό κέντρο της πρωτεύουσας. Στα δυτικά προάστια, τα διαθέσιμα διαμερίσματα με τα ίδια χαρακτηριστικά περιορίζονται στο 1,34%, έναντι 14,29% το 2022.

Ακόμη δυσμενέστερη είναι η εικόνα στα βόρεια προάστια και στον Πειραιά, όπου, σύμφωνα με την έρευνα της εκπομπής, πρακτικά δεν υπάρχουν διαθέσιμα ακίνητα έως 300 ευρώ που να πληρούν τις συγκεκριμένες προδιαγραφές.

Παράλληλα, οι φοιτητές δεν αναζητούν μόνο ένα οικονομικό σπίτι, αλλά και κατοικία με εύκολη πρόσβαση στις σχολές τους, στα μέσα μαζικής μεταφοράς και στις βασικές υπηρεσίες της καθημερινότητας.

Το ερώτημα που ανακύπτει είναι κατά πόσο η έλλειψη προσιτής φοιτητικής κατοικίας περιορίζει πλέον τις εκπαιδευτικές επιλογές των νέων. Όπως επισημάνθηκε, αρκετές οικογένειες ενδέχεται να οδηγηθούν στην απόφαση να μην επιτρέψουν στα παιδιά τους να σπουδάσουν εκτός τόπου κατοικίας, επειδή το συνολικό κόστος διαβίωσης είναι πλέον δυσβάστακτο.

Οι οικογένειες αναζητούν λύσεις ανάγκης

Στη συζήτηση συμμετείχε και ο κτηματομεσίτης Κοσμάς Θεοδωρίδης, ο οποίος περιέγραψε μια αγορά όπου η ζήτηση για μικρά διαμερίσματα αυξάνεται συνεχώς, οδηγώντας πολλές οικογένειες στην αναζήτηση εναλλακτικών λύσεων.

Όπως ανέφερε, εδώ και αρκετά χρόνια υπάρχουν γονείς που αδυνατούν να στηρίξουν οικονομικά τις σπουδές των παιδιών τους σε άλλη πόλη. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα ορισμένοι φοιτητές είτε να επιχειρούν εκ νέου στις Πανελλαδικές είτε να εγκαταλείπουν την προοπτική φοίτησης.

Στο ίδιο πλαίσιο, τόνισε ότι η συγκατοίκηση εξελίσσεται ολοένα και περισσότερο σε αναγκαστική επιλογή και όχι σε προσωπική προτίμηση, καθώς η εκτόξευση των ενοικίων και η έλλειψη μικρών οικονομικών κατοικιών έχουν μεταβάλει πλήρως τα δεδομένα.

Ο ίδιος εκτίμησε ότι το πρόβλημα δύσκολα θα αντιμετωπιστεί τα επόμενα χρόνια χωρίς ουσιαστικές παρεμβάσεις, κυρίως στον τομέα της δημιουργίας νέων φοιτητικών εστιών.

Ανάγκη εξασφάλισης στέγης για τους πρωτοετείς

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανάγκη στήριξης των πρωτοετών φοιτητών, οι οποίοι καλούνται μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα να βρουν κατοικία, να οργανώσουν τη μετακόμισή τους και να προσαρμοστούν στη νέα τους ζωή.

Σύμφωνα με τον κ. Θεοδωρίδη, οι πρωτοετείς θα έπρεπε να διαθέτουν εξασφαλισμένη στέγη κατά το πρώτο έτος φοίτησης. Όπως εξήγησε, η λύση δεν είναι απαραίτητα αποκλειστικά κρατική, αλλά θα μπορούσε να προκύψει μέσα από οργανωμένη συνεργασία των πανεπιστημίων με την ιδιωτική αγορά μέσω ειδικών γραφείων στέγασης.

Το βασικό πρόβλημα, όπως σημείωσε, είναι ότι όλοι οι νέοι φοιτητές αναζητούν κατοικία ταυτόχρονα, μέσα σε διάστημα ενός ή δύο μηνών, γεγονός που περιορίζει σημαντικά την προσφορά και ενισχύει τις υπερβολικές απαιτήσεις σε επίπεδο ενοικίων.

Γιατί σπανίζουν πλέον οι μικρές κατοικίες

Απαντώντας στο ερώτημα γιατί τα μικρά διαμερίσματα είναι πλέον τόσο δυσεύρετα, ο κ. Θεοδωρίδης εξήγησε ότι το απόθεμά τους δεν έχει μειωθεί σημαντικά, όμως η ζήτησή τους έχει αυξηθεί εντυπωσιακά.

Η μεταβολή στη σύνθεση των νοικοκυριών, με την αύξηση των μονομελών και διμελών κατοικιών, έχει οδηγήσει περισσότερους ανθρώπους στην αναζήτηση μικρών διαμερισμάτων, γεγονός που διατηρεί υψηλή τη ζήτηση και τις τιμές.

Έτσι, παρότι τα μεγαλύτερα διαμερίσματα εμφανίζουν συχνά χαμηλότερο κόστος ανά τετραγωνικό μέτρο, δεν αποτελούν ρεαλιστική επιλογή για έναν φοιτητή που επιθυμεί να κατοικεί μόνος του.

Κατά τη διάρκεια της εκπομπής εξετάστηκε επίσης η δυνατότητα διαχωρισμού μεγάλων διαμερισμάτων σε μικρότερες κατοικίες, ωστόσο επισημάνθηκε ότι υπάρχουν σημαντικά τεχνικά και νομικά εμπόδια, κυρίως ως προς τους τίτλους ιδιοκτησίας.

Ξενοδοχεία αντί για φοιτητικά σπίτια

Η έλλειψη διαθέσιμων κατοικιών οδηγεί ήδη αρκετές οικογένειες σε προσωρινές λύσεις. Αναφέρθηκε χαρακτηριστικά περίπτωση οικογένειας στα Ιωάννινα που αναγκάστηκε να νοικιάσει δωμάτιο ξενοδοχείου έναντι 400 ευρώ τον μήνα, καθώς δεν υπήρχαν διαθέσιμα διαμερίσματα στην ίδια τιμή.

Ανάλογες περιπτώσεις εντοπίζονται και στην Κέρκυρα, όπου ξενοδοχειακά δωμάτια προσφέρονται ως εναλλακτική λύση για τη στέγαση φοιτητών.

Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο έντονο σε τουριστικές περιοχές, όπως τα Χανιά, η Ρόδος και η Κέρκυρα, όπου η ζήτηση για βραχυχρόνιες μισθώσεις ανταγωνίζεται άμεσα τη μακροχρόνια φοιτητική κατοικία, δημιουργώντας πρόσθετες πιέσεις στην αγορά.

Πού υπάρχουν ακόμη κατοικίες έως 400 ευρώ

Η συζήτηση επικεντρώθηκε και στις περιοχές της Αθήνας όπου εξακολουθούν να υπάρχουν επιλογές με ανώτατο ενοίκιο τα 400 ευρώ.

Όπως διευκρινίστηκε, οι διαθέσιμες επιλογές διαφοροποιούνται σημαντικά ανάλογα με το αν ο φοιτητής επιλέξει συγκατοίκηση ή αυτόνομη κατοικία. Στην πρώτη περίπτωση οι δυνατότητες είναι σαφώς περισσότερες, ενώ για ανεξάρτητο διαμέρισμα οι επιλογές είναι αρκετά περιορισμένες.

Για αυτόνομη κατοικία έως 400 ευρώ, οι πιο ρεαλιστικές λύσεις εντοπίζονται κυρίως σε γκαρσονιέρες και μικρά δυάρια σε περιοχές όπως τα Σεπόλια, η Αχαρνών και τα Θυμαράκια.

Η σημασία της πρόσβασης στις συγκοινωνίες

Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε και στη σημασία των μέσων μαζικής μεταφοράς κατά την επιλογή κατοικίας.

Όπως τονίστηκε, η αναζήτηση αποκλειστικά κοντά στις πανεπιστημιακές σχολές περιορίζει σημαντικά τις διαθέσιμες επιλογές και αυξάνει το κόστος. Αντίθετα, περιοχές που εξυπηρετούνται αποτελεσματικά από μετρό, ηλεκτρικό, λεωφορεία ή τρόλεϊ μπορούν να προσφέρουν οικονομικότερες λύσεις χωρίς να δυσχεραίνουν ιδιαίτερα τις μετακινήσεις.

Αντίθετα, περιοχές όπως η Παιανία, η Παλλήνη και τα Σπάτα, παρότι ενδεχομένως διαθέτουν χαμηλότερα ενοίκια, θεωρούνται λιγότερο πρακτικές λόγω των μεγάλων καθημερινών αποστάσεων.

Ένα πρόβλημα που απαιτεί θεσμικές παρεμβάσεις

Παρά τις επιμέρους επιλογές που εξακολουθούν να υπάρχουν, η συνολική εικόνα της αγοράς παραμένει ιδιαίτερα πιεστική. Το γεγονός ότι ακόμη και τα 400 ευρώ θεωρούνται πλέον φυσιολογικό ποσό για φοιτητική κατοικία αποτυπώνει τη δομική διάσταση του προβλήματος.

Σύμφωνα με τον κ. Θεοδωρίδη, η ουσιαστική αντιμετώπιση της κατάστασης προϋποθέτει σημαντική ενίσχυση των φοιτητικών εστιών και οργανωμένη στήριξη των πρωτοετών φοιτητών, ώστε να μειωθεί η πίεση που δημιουργείται κάθε χρόνο από τη μαζική αναζήτηση κατοικίας.

Με τα διαμερίσματα των 300 ευρώ να αποτελούν πλέον σπάνιο φαινόμενο και ολοένα περισσότερες οικογένειες να στρέφονται σε λύσεις όπως η συγκατοίκηση ή ακόμη και η διαμονή σε ξενοδοχεία, η φοιτητική στέγη εξελίσσεται σε ένα από τα σημαντικότερα κοινωνικά και οικονομικά ζητήματα της περιόδου. Για χιλιάδες οικογένειες, η επιτυχία στις Πανελλαδικές εξετάσεις δεν σηματοδοτεί το τέλος της αγωνίας, αλλά την έναρξη μιας νέας προσπάθειας: της αναζήτησης κατοικίας που να μπορούν πραγματικά να αντέξουν οικονομικά.