Γιατί οι προειδοποιήσεις δεν εισακούστηκαν

Παρά τις ανησυχίες, οι τιμές των συμβολαίων μελλοντικής παράδοσης για τον χειμώνα παρέμειναν επί μήνες σχεδόν αμετάβλητες σε σχέση με τις θερινές τιμές.

Αυτό σήμαινε ότι οι έμποροι δεν είχαν ισχυρό οικονομικό κίνητρο να αγοράσουν φυσικό αέριο από νωρίς και να επωμιστούν το κόστος αποθήκευσής του για αρκετούς μήνες. Παράλληλα, οι κυβερνήσεις προτιμούσαν να διατηρούν την εντύπωση ότι η ενεργειακή αγορά παρέμενε υπό έλεγχο.

Καθώς, όμως, πλησιάζει ο χειμώνας, η κοινή γνώμη αρχίζει να αντιλαμβάνεται το μέγεθος του κινδύνου. Το σημαντικότερο στοιχείο είναι η αυξανόμενη πεποίθηση ότι δεν υπάρχει εύκολη ή άμεση λύση για τη μεταφορά LNG μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Εάν ο αποκλεισμός παραταθεί, η διακοπή των ροών μπορεί να μην είναι προσωρινή. Η αγορά μετακινείται έτσι από την προσδοκία μιας γρήγορης επιστροφής στην κανονικότητα στον φόβο μιας παρατεταμένης διαταραχής της εφοδιαστικής αλυσίδας.

Το LNG δέχεται το ισχυρότερο πλήγμα

Από τα ενεργειακά εμπορεύματα που επηρεάζονται από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, το υγροποιημένο φυσικό αέριο είναι ένα από εκείνα που αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες δυσκολίες.

Λιγότερο από το 10% της προπολεμικής κίνησης LNG καταφέρνει πλέον να διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ. Τα πλοία μεταφοράς φυσικού αερίου είναι ιδιαίτερα μεγάλα, τα φορτία τους έχουν υψηλή αξία και οποιοδήποτε πλήγμα θα μπορούσε να προκαλέσει τεράστιες οικονομικές και επιχειρησιακές συνέπειες.

Η κατάσταση είναι διαφορετική στην αγορά πετρελαίου. Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν επιδείξει αποφασιστικότητα στην προσπάθεια επαναφοράς των ροών αργού πετρελαίου στην παγκόσμια αγορά. Αν και ο ακριβής όγκος των ποσοτήτων που μεταφέρονται από τη Μέση Ανατολή παραμένει ασαφής, οι ροές φαίνεται να έχουν αυξηθεί σημαντικά, πιθανότατα χάρη στις επιχειρήσεις αποναρκοθέτησης και στη συνοδεία πλοίων από αμερικανικές δυνάμεις.

Η Ουάσιγκτον έχει, άλλωστε, ισχυρό κίνητρο να διατηρήσει διαθέσιμες τις ποσότητες πετρελαίου. Η αμερικανική κυβέρνηση επιδιώκει να περιορίσει την άνοδο των τιμών της βενζίνης ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.

Οι ΗΠΑ δεν έχουν το ίδιο κίνητρο για το LNG

Σε αντίθεση με το πετρέλαιο, η αποκατάσταση των εξαγωγών LNG από τη Μέση Ανατολή δεν αποτελεί αντίστοιχη προτεραιότητα για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η επιστροφή αυτών των ποσοτήτων στην αγορά θα ενίσχυε τον ανταγωνισμό απέναντι στις αμερικανικές εξαγωγές φυσικού αερίου.

Μάλιστα, η απουσία LNG από τη Μέση Ανατολή κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού ενδέχεται να απέτρεψε μια μεγαλύτερη πτώση των τιμών. Οι αμερικανικές εξαγωγές LNG αυξάνονται συνεχώς και αναζητούν νέες αγορές, γεγονός που περιορίζει την πιθανότητα να επηρεαστούν άμεσα οι Αμερικανοί καταναλωτές από τις διεθνείς αναταράξεις.

Στις ΗΠΑ, οι τιμές φυσικού αερίου παραμένουν κάτω από τα 4 δολάρια ανά εκατομμύριο βρετανικές θερμικές μονάδες, επίπεδο μικρότερο από το ένα πέμπτο της διεθνούς τιμής του LNG.

Με απλά λόγια, οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι εκτεθειμένες στις διαταραχές της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου, αλλά πολύ λιγότερο στις αντίστοιχες αναταράξεις του LNG.

Πόσο ψηλά μπορούν να φτάσουν οι τιμές

Οι τρέχουσες τιμές του φυσικού αερίου κινούνται περίπου στα 25 δολάρια ανά MMBtu, ενώ στην αγορά παρατηρούνται συμβόλαια δικαιωμάτων προαίρεσης για αγορά LNG σε επίπεδα άνω των 30 δολαρίων ανά MMBtu.

Πρόκειται για ιδιαίτερα υψηλές τιμές, οι οποίες θα μπορούσαν να επιβαρύνουν σημαντικά τόσο τα νοικοκυριά όσο και τις ενεργοβόρες βιομηχανίες. Παρά ταύτα, παραμένουν αρκετά χαμηλότερες από τα ακραία επίπεδα των 50–75 δολαρίων ανά MMBtu που καταγράφηκαν κατά την ενεργειακή κρίση του 2022.

Η βασική εκτίμηση στην αγορά είναι ότι δεν θα επαναληφθεί το σκηνικό εκείνης της περιόδου. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι ο φετινός χειμώνας δεν θα είναι δύσκολος.

Ευρώπη και Ασία σε ανταγωνισμό για τις διαθέσιμες ποσότητες

Το πιθανότερο σενάριο είναι μια έντονη αναμέτρηση μεταξύ Ευρώπης και Ασίας για την εξασφάλιση φορτίων LNG. Η ένταση του ανταγωνισμού θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τις καιρικές συνθήκες.

Ένας ιδιαίτερα ψυχρός χειμώνας θα αύξανε τη ζήτηση για θέρμανση, ενώ η παρατεταμένη άπνοια θα περιόριζε την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από αιολικά πάρκα, ενισχύοντας περαιτέρω την ανάγκη για φυσικό αέριο.

Παρά τις πιέσεις, δεν αναμένεται να επαναληφθεί η αγωνιώδης προσπάθεια του 2022, όταν οι ευρωπαϊκές χώρες επιχειρούσαν να γεμίσουν τις αποθήκες τους με κάθε κόστος, μετά τη διακοπή των ρωσικών ροών μέσω αγωγών.

Οι μεγάλες ασιατικές οικονομίες δεν φαίνεται να είναι διατεθειμένες να προσφέρουν επιθετικά ποσά άνω των 25 δολαρίων ανά MMBtu. Η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα έχουν ήδη λάβει μέτρα για τον περιορισμό της κατανάλωσης, ενώ η Κίνα διαθέτει περισσότερες εναλλακτικές πηγές προμήθειας φυσικού αερίου.

Παράλληλα, οι φτωχότερες αναδυόμενες οικονομίες δεν διαθέτουν την απαιτούμενη οικονομική ισχύ για να ανταγωνιστούν την Ευρώπη και τις ισχυρότερες ασιατικές χώρες στην αγορά LNG.

Οι παράγοντες που λειτουργούν ως αντίβαρο

Ορισμένες εξελίξεις μπορούν να περιορίσουν την ένταση της κρίσης. Μεταξύ αυτών ξεχωρίζουν:

Η αύξηση των εξαγωγών LNG από τη Βόρεια Αμερική.

Η ενίσχυση της παραγωγής φυσικού αερίου από τις ΗΠΑ και τον Καναδά.

Η ταχεία ανάπτυξη της ηλιακής και της αιολικής ενέργειας.

Η προσπάθεια περιορισμού της κατανάλωσης στις μεγάλες ευρωπαϊκές και ασιατικές οικονομίες.

Η διαφοροποίηση των πηγών προμήθειας φυσικού αερίου.

Οι παράγοντες αυτοί δεν εξαλείφουν τους κινδύνους, μπορούν όμως να αποτρέψουν μια πλήρη επανάληψη της κρίσης του 2022.

Η μεγάλη δοκιμασία μπορεί να βρίσκεται μπροστά

Η αγορά φυσικού αερίου έχει επιδείξει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα τους τελευταίους έξι μήνες. Παρ’ όλα αυτά, τα περιθώρια ασφαλείας παραμένουν εξαιρετικά περιορισμένα και η μεγαλύτερη δοκιμασία ενδέχεται να έρθει κατά τη διάρκεια του χειμώνα.

Η εξέλιξη των καιρικών συνθηκών, η διάρκεια των προβλημάτων στα Στενά του Ορμούζ και η δυνατότητα αύξησης των εναλλακτικών προμηθειών θα καθορίσουν την πορεία των τιμών.

Η αισιόδοξη εκδοχή είναι ότι, με έγκαιρο σχεδιασμό, περιορισμό της κατανάλωσης και καλύτερη αξιοποίηση των διαθέσιμων φορτίων, μπορεί να αποφευχθεί μια νέα εκτίναξη τιμών ανάλογη με εκείνη του 2022. Ωστόσο, η ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης θα παραμείνει υπό πίεση, όσο το LNG της Μέσης Ανατολής εξακολουθεί να βρίσκεται εκτός αγοράς.