Το καθεστώς απευθύνεται σε φυσικά πρόσωπα που μεταφέρουν τη φορολογική κατοικία τους στην Ελλάδα, προκειμένου να εργαστούν ως μισθωτοί ή να ασκήσουν ατομική επιχειρηματική δραστηριότητα. Αφορά τόσο Έλληνες που επιστρέφουν από το εξωτερικό όσο και αλλοδαπούς που επιλέγουν να εγκατασταθούν και να εργαστούν στη χώρα.

Η φορολογική απαλλαγή καλύπτει το 50% του επιλέξιμου εισοδήματος για επτά φορολογικά έτη, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ο τελικός φόρος μειώνεται αυτομάτως κατά 50%.

Ποιες είναι οι προϋποθέσεις ένταξης

Για την υπαγωγή στο καθεστώς απαιτείται, μεταξύ άλλων:

Ο ενδιαφερόμενος να μην ήταν φορολογικός κάτοικος Ελλάδας για πέντε από τα έξι έτη που προηγούνται της μεταφοράς της φορολογικής κατοικίας.

Να αναλάβει επιλέξιμη μισθωτή εργασία ή να ασκήσει ατομική επιχειρηματική δραστηριότητα στην Ελλάδα.

Να δηλώσει ότι προτίθεται να παραμείνει στη χώρα για τουλάχιστον δύο χρόνια.

Η διετής παραμονή αποτελεί ουσιαστική προϋπόθεση για τη διατήρηση του φορολογικού κινήτρου. Εάν δεν συμπληρωθεί, οι συνέπειες μπορεί να είναι σημαντικές, καθώς προβλέπεται αναδρομική απώλεια της απαλλαγής.

Τι συμβαίνει αν ο δικαιούχος φύγει πριν από τη συμπλήρωση της διετίας

Εάν ο φορολογούμενος αποχωρήσει από την Ελλάδα πριν ολοκληρωθούν τα δύο χρόνια, χάνει το δικαίωμα της φοροαπαλλαγής αναδρομικά, από το πρώτο φορολογικό έτος κατά το οποίο εντάχθηκε στο ειδικό καθεστώς.

Αυτό σημαίνει ότι τα εισοδήματα που είχαν εξαιρεθεί από τη φορολόγηση επανεντάσσονται στη φορολογητέα βάση και μπορεί να προκύψει πρόσθετη φορολογική επιβάρυνση για προηγούμενα έτη.

Για παράδειγμα, μισθωτός με ετήσιο επιλέξιμο εισόδημα 40.000 ευρώ απαλλάσσεται από τον φόρο για τα 20.000 ευρώ. Εάν δεν εκπληρώσει την υποχρέωση διετούς παραμονής, η απαλλαγή ανατρέπεται και το ποσό που είχε εξαιρεθεί συνυπολογίζεται εκ νέου στο φορολογητέο εισόδημά του.

Αντίστοιχα, σε περίπτωση ατομικής επιχείρησης με επιλέξιμα ετήσια κέρδη 30.000 ευρώ, η απαλλαγή καλύπτει τα 15.000 ευρώ. Η αναδρομική απώλεια του φορολογικού οφέλους αυξάνει τη φορολογητέα βάση, με την τελική επιβάρυνση να εξαρτάται από τα δεδομένα της φορολογικής εκκαθάρισης.

Η συγκεκριμένη ρύθμιση για τη μη συμπλήρωση της διετίας εφαρμόζεται από το φορολογικό έτος 2026.

Το περιθώριο των 12 μηνών για νέα εργασία

Διαφορετική αντιμετώπιση προβλέπεται για όσους διακόπτουν την εργασιακή τους σχέση στην Ελλάδα, καθώς η απώλεια της απασχόλησης δεν συνεπάγεται απαραίτητα και οριστική έξοδο από το καθεστώς Brain Gain.

Εφόσον ο δικαιούχος αναλάβει νέα επιλέξιμη εργασία ή ξεκινήσει ατομική επιχειρηματική δραστηριότητα μέσα σε διάστημα δώδεκα μηνών, μπορεί να συνεχίσει να επωφελείται από τη φοροαπαλλαγή, υπό την προϋπόθεση ότι πληρούνται οι σχετικοί όροι.

Έτσι, για παράδειγμα, ένας εργαζόμενος που χάνει τη θέση του και προσλαμβάνεται σε άλλη επιλέξιμη επιχείρηση οκτώ μήνες αργότερα μπορεί να διατηρήσει την υπαγωγή του. Η ίδια δυνατότητα υπάρχει και στην περίπτωση μετάβασης από τη μισθωτή απασχόληση στην ατομική επιχειρηματική δραστηριότητα.

Το δωδεκάμηνο, ωστόσο, δεν δημιουργεί νέα επταετή περίοδο φοροαπαλλαγής ούτε εξασφαλίζει αυτομάτως τη συνέχιση του ευνοϊκού καθεστώτος. Η νέα εργασία ή δραστηριότητα θα πρέπει να πληροί τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.

Πότε διακόπτεται η απαλλαγή λόγω εργασίας ή μεταφοράς φορολογικής κατοικίας

Οι νέες διατάξεις αποσαφηνίζουν επίσης τον χρόνο από τον οποίο παύει να ισχύει η φορολογική ελάφρυνση όταν ο δικαιούχος σταματήσει να πληροί την προϋπόθεση της απασχόλησης.

Στην περίπτωση διακοπής της εργασιακής σχέσης, η απώλεια του φορολογικού οφέλους συνδέεται με την ημερομηνία κατά την οποία αυτή λύεται και όχι γενικά με την έναρξη του φορολογικού έτους.

Εάν, παράλληλα, ο φορολογούμενος μεταφέρει τη φορολογική κατοικία του στο εξωτερικό, η υπαγωγή στο καθεστώς παύει από το φορολογικό έτος της μεταφοράς.

Οι συγκεκριμένες ρυθμίσεις για τη διακοπή της εργασιακής σχέσης και τη μεταφορά της φορολογικής κατοικίας εφαρμόζονται από το 2021, σε αντίθεση με τη νέα πρόβλεψη για την αναδρομική απώλεια του κινήτρου λόγω μη συμπλήρωσης της διετίας, η οποία αφορά το φορολογικό έτος 2026.

Αυτοτελής φορολόγηση 15% για συντάξεις διεθνών οργανισμών

Το πολυνομοσχέδιο περιλαμβάνει και ξεχωριστή φορολογική ρύθμιση για συντάξεις που καταβάλλονται από συγκεκριμένους διεθνείς οργανισμούς σε φυσικά πρόσωπα με φορολογική κατοικία στην Ελλάδα, ανεξάρτητα από την υπηκοότητά τους.

Από το φορολογικό έτος 2027 προβλέπεται αυτοτελής φορολόγηση με συντελεστή 15%, υπό την προϋπόθεση ότι οι οργανισμοί αναγνωρίζονται από την Ελλάδα και η συμμετοχή της χώρας σε αυτούς έχει κυρωθεί με νόμο.

Η ρύθμιση δεν αφορά τις συνήθεις συντάξεις που καταβάλλονται από ασφαλιστικά ταμεία του εξωτερικού, αλλά συγκεκριμένες συνταξιοδοτικές παροχές διεθνών οργανισμών.

Με τον συντελεστή 15%, μια ετήσια σύνταξη 30.000 ευρώ συνεπάγεται φόρο 4.500 ευρώ, ενώ για σύνταξη 50.000 ευρώ ο φόρος διαμορφώνεται σε 7.500 ευρώ. Με την καταβολή του συγκεκριμένου φόρου εξαντλείται η φορολογική υποχρέωση για το συγκεκριμένο συνταξιοδοτικό εισόδημα.