Το Ομάν στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων

Η παραδοσιακή ουδετερότητα του Ομάν το έχει αναδείξει σε βασικό συνομιλητή για τις εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου.

Πληροφορίες του CNBC αναφέρουν ότι το Ομάν και το Ιράν εξετάζουν ένα νέο πλαίσιο διαχείρισης και ασφάλειας της ναυσιπλοΐας, το οποίο θα μπορούσε να προβλέπει οικονομικές επιβαρύνσεις για τα διερχόμενα πλοία.

Το νομικό «παράθυρο»

Το διεθνές δίκαιο δεν επιτρέπει την επιβολή διοδίων στα Στενά του Ορμούζ, καθώς ισχύει η αρχή της ελεύθερης διέλευσης (transit passage).

Ωστόσο, αναλυτές επισημαίνουν ότι υπάρχει η δυνατότητα επιβολής χρεώσεων για υπηρεσίες, όπως η ασφάλεια, η συνοδεία πλοίων ή η διαχείριση της κυκλοφορίας, χωρίς αυτές να χαρακτηρίζονται επίσημα ως διόδια. Ένα τέτοιο μοντέλο φέρεται να βρίσκεται στο επίκεντρο των διαβουλεύσεων μεταξύ Ομάν και Ιράν.

Η στρατηγική στάση του Ομάν

Η Μουσκάτ αποφεύγει να αποσαφηνίσει δημόσια τις προθέσεις της, επιδιώκοντας να διατηρήσει τις ισορροπίες.

Το Ιράν επιδιώκει μεγαλύτερο θεσμικό ρόλο στη διαχείριση των Στενών και τη δυνατότητα επιβολής οικονομικών χρεώσεων, ενώ οι ΗΠΑ έχουν ξεκαθαρίσει ότι δεν πρόκειται να αποδεχθούν οποιαδήποτε μορφή οικονομικής επιβάρυνσης στη σημαντικότερη ενεργειακή θαλάσσια δίοδο του κόσμου.

Οι αναλυτές χαρακτηρίζουν αυτή τη στάση του Ομάν ως «στρατηγική ασάφεια», καθώς επιχειρεί να διατηρήσει ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας και με τις δύο πλευρές.

Η θέση των ΗΠΑ

Η Ουάσιγκτον έχει διαμηνύσει ότι θεωρεί απαράδεκτη οποιαδήποτε προσπάθεια επιβολής τελών διέλευσης στα Στενά του Ορμούζ.

Παράλληλα, έχει προειδοποιήσει ότι ακόμη και το Ομάν θα μπορούσε να βρεθεί αντιμέτωπο με κυρώσεις εάν θεωρηθεί ότι συμβάλλει στην εφαρμογή ενός τέτοιου μηχανισμού προς όφελος του Ιράν.

Επιπλέον, το μνημόνιο κατανόησης που υπέγραψαν ΗΠΑ και Ιράν στις 17 Ιουνίου προβλέπει ότι, κατά τη διάρκεια της 60ήμερης περιόδου διαπραγματεύσεων, η Τεχεράνη δεν μπορεί να επιβάλει οποιαδήποτε μορφή διοδίων ή τελών στα διερχόμενα πλοία.

Ο κίνδυνος που ίσως υποτιμούν οι αγορές

Κατά την εκτίμηση του CNBC, οι αγορές επικεντρώνονται κυρίως στον κίνδυνο μιας νέας στρατιωτικής κρίσης στα Στενά του Ορμούζ, παραβλέποντας μια πιθανή θεσμική αλλαγή στον τρόπο λειτουργίας του περάσματος.

Ακόμη και χωρίς στρατιωτική ένταση, η επιβολή νέων χρεώσεων, πρόσθετων διαδικασιών ή αυστηρότερων ασφαλιστικών απαιτήσεων θα μπορούσε να αυξήσει σημαντικά το κόστος μεταφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου, επηρεάζοντας το παγκόσμιο ενεργειακό εμπόριο.

Έτσι, σύμφωνα με την ανάλυση, ο σημαντικότερος κίνδυνος για τις αγορές ενδέχεται να μην είναι ένα νέο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, αλλά μια μόνιμη αλλαγή στους κανόνες λειτουργίας τους, η οποία θα μπορούσε να αυξήσει διαχρονικά το κόστος των διεθνών ενεργειακών μεταφορών.