Οι δύο βασικοί κίνδυνοι

Η έκθεση εντοπίζει δύο κυρίαρχες εξωτερικές απειλές:

μια νέα παρατεταμένη γεωπολιτική κρίση στη Μέση Ανατολή, με πιθανές επιπτώσεις στις τιμές της ενέργειας,

μια απότομη ανατιμολόγηση των αμερικανικών χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων, που θα μπορούσε να προκαλέσει έντονη αναταραχή στις διεθνείς αγορές.

Οι δύο αυτοί παράγοντες ενδέχεται να ενισχύσουν ο ένας τον άλλον μέσω υψηλότερου ενεργειακού κόστους, επιδείνωσης της εμπιστοσύνης, αυξημένης αβεβαιότητας και αυστηρότερων χρηματοπιστωτικών συνθηκών.

Παράλληλα, ο ESM υπογραμμίζει ότι οι παρατεταμένες γεωπολιτικές εντάσεις προκαλούν δυσανάλογα μεγαλύτερη οικονομική ζημία, ενώ η αδύναμη επενδυτική δραστηριότητα αφήνει μόνιμες αρνητικές επιπτώσεις στην αναπτυξιακή δυναμική των οικονομιών.

Το δυσμενές σενάριο

Με βάση τις Εαρινές Οικονομικές Προβλέψεις της Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ο ESM εξετάζει ένα δυσμενές σενάριο στο οποίο οι δύο παραπάνω κίνδυνοι εκδηλώνονται ταυτόχρονα.

Στην περίπτωση αυτή, η Ευρωζώνη θα μπορούσε να εισέλθει σε ύφεση, ενώ ο πληθωρισμός θα αυξανόταν κοντά στο 5%. Παράλληλα, αρκετές χώρες θα αντιμετώπιζαν νέα ανοδική πορεία του δημόσιου χρέους τους, εφόσον δεν υπάρξει έγκαιρη παρέμβαση μέσω της νομισματικής ή της δημοσιονομικής πολιτικής.

Σε πιο μακροπρόθεσμο ορίζοντα, ο οργανισμός εκτιμά ότι υπό συνθήκες παρατεταμένης χαμηλής ανάπτυξης το δημόσιο χρέος των χωρών της Ευρωζώνης θα μπορούσε να αυξηθεί κατά περίπου 20 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ έως το 2035 σε σχέση με το βασικό σενάριο, με σχεδόν όλες τις οικονομίες της ζώνης του ευρώ να εισέρχονται σε ανοδική τροχιά χρέους.

Αυξημένες δημοσιονομικές προκλήσεις

Η έκθεση επισημαίνει ότι ένα τέτοιο σενάριο θα απαιτούσε σημαντική δημοσιονομική προσαρμογή. Οι κυβερνήσεις θα καλούνταν να εφαρμόσουν εκτεταμένα μέτρα εξυγίανσης, σε μια περίοδο όπου το κόστος χρηματοδότησης θα είναι υψηλότερο και οι δημόσιες δαπάνες θα αυξάνονται, ιδιαίτερα λόγω των ενισχυμένων αμυντικών αναγκών.

Ο ESM τονίζει ότι τα δημοσιονομικά περιθώρια και η ευελιξία μπορούν να διατηρηθούν μόνο εφόσον οι αγορές συνεχίσουν να εμπιστεύονται τη δέσμευση των κυβερνήσεων για υγιή δημόσια οικονομικά. Καθώς τα επίπεδα χρέους αυξάνονται και τα δημοσιονομικά «μαξιλάρια» περιορίζονται, η αξιοπιστία και η συνέπεια της οικονομικής πολιτικής αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία.

Οι αμυντικές δαπάνες μπορούν να στηρίξουν την ανάπτυξη

Η έκθεση εξετάζει επίσης τις δημοσιονομικές επιπτώσεις της αύξησης των αμυντικών δαπανών και καταλήγει ότι το τελικό κόστος μπορεί να είναι σημαντικά χαμηλότερο όταν οι επενδύσεις σχεδιάζονται αποτελεσματικά.

Σύμφωνα με τον ESM, έως και το 53% κάθε πρόσθετου ευρώ που δαπανάται για την άμυνα μπορεί να ανακτηθεί μακροπρόθεσμα μέσω υψηλότερης οικονομικής ανάπτυξης και αυξημένων φορολογικών εσόδων.

Αυτό προϋποθέτει κοινή ευρωπαϊκή στρατηγική στην άμυνα, έμφαση στην έρευνα και ανάπτυξη, ενίσχυση των ευρωπαϊκών αλυσίδων εφοδιασμού και διατήρηση αξιόπιστων δημοσιονομικών πλαισίων.

Αντίθετα, ο οργανισμός επισημαίνει ότι οι αμυντικές δαπάνες που κατευθύνονται κυρίως σε μισθολογικό κόστος, συντήρηση ή εισαγόμενο εξοπλισμό έχουν σαφώς μικρότερη συμβολή στην οικονομική ανάπτυξη και την παραγωγικότητα.