Η διέλευση έχει περιοριστεί σημαντικά από τις 28 Φεβρουαρίου, όταν η σύγκρουση στην περιοχή κλιμακώθηκε μετά τις αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις κατά του Ιράν.

Οι παράγοντες που συγκράτησαν μέχρι σήμερα τις τιμές

Παρά την έντονη αβεβαιότητα και την αύξηση των ενεργειακών τιμών, οι διεθνείς αγορές δεν έχουν μέχρι στιγμής αντιμετωπίσει ένα ακραίο σοκ, χάρη σε μια σειρά από «αναχώματα» που λειτούργησαν περιοριστικά.

Ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες ήταν τα υψηλά αποθέματα πετρελαίου της Κίνας, τα οποία πριν από την έναρξη της κρίσης ξεπερνούσαν το 1 δισ. βαρέλια. Παράλληλα, η κατανάλωση πετρελαίου στη χώρα έχει περιοριστεί λόγω της ταχύτατης ανάπτυξης των ηλεκτρικών οχημάτων και της αυξημένης χρήσης μέσων μαζικής μεταφοράς.

Καθοριστική ήταν επίσης η απόφαση των κρατών-μελών του IEA να προχωρήσουν σε συντονισμένη απελευθέρωση έως και 400 εκατ. βαρελιών από τα στρατηγικά αποθέματα.

Σύμφωνα με τον Μπιρόλ, η συγκεκριμένη παρέμβαση συνέβαλε στη μείωση των τιμών του πετρελαίου κατά περίπου 20 δολάρια ανά βαρέλι, ενώ παράλληλα έστειλε στις αγορές το μήνυμα ότι ο Οργανισμός διαθέτει σημαντική δυνατότητα παρέμβασης.

Ωστόσο, υπογράμμισε ότι οι στρατηγικές εφεδρείες και η προσωρινή μείωση της ζήτησης δεν μπορούν να αποτελέσουν μόνιμη λύση.

«Η απελευθέρωση αποθεμάτων ήταν τεράστια, αλλά αντιστοιχεί μόλις στο 20% των συνολικών αποθεμάτων που διαθέτουμε. Το υπόλοιπο 80% παραμένει διαθέσιμο», ανέφερε.

Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι οι συγκεκριμένες λύσεις δεν μπορούν να αντισταθμίσουν για μεγάλο χρονικό διάστημα την απώλεια παραγωγής και μεταφοράς από τον Περσικό Κόλπο.

Τα όρια της αμερικανικής παραγωγής πετρελαίου

Σημαντικό ρόλο στη συγκράτηση των πιέσεων έχει διαδραματίσει και η αυξημένη παραγωγή των Ηνωμένων Πολιτειών, οι οποίες παραμένουν ο μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου και φυσικού αερίου παγκοσμίως.

Ωστόσο, ο επικεφαλής του IEA προειδοποίησε ότι η αμερικανική παραγωγική δυνατότητα έχει συγκεκριμένα όρια και δεν μπορεί να καλύψει πλήρως μια μεγάλη και παρατεταμένη διακοπή των ροών από τα Στενά του Ορμούζ.

«Οι ΗΠΑ μπορούν να αυξήσουν την παραγωγή τους κατά 1 ή 2 εκατ. βαρέλια ημερησίως, αλλά δεν μπορούν να προσθέσουν 10 εκατ. βαρέλια ημερησίως», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Η επισήμανση αυτή δείχνει ότι σε περίπτωση παρατεταμένης κρίσης, η παγκόσμια αγορά πετρελαίου θα αντιμετωπίσει σημαντικό πρόβλημα αντικατάστασης των χαμένων ποσοτήτων.

Η Ασία βρίσκεται στο επίκεντρο των πιέσεων

Οι μεγαλύτερες επιπτώσεις της ενεργειακής αναταραχής εντοπίζονται στην Ασία, καθώς πολλές οικονομίες της περιοχής εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές ενέργειας μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Σύμφωνα με τον Μπιρόλ, το 80% έως 90% της ενέργειας που εισήγαγε η Ασία από την περιοχή του Περσικού Κόλπου περνούσε από τη συγκεκριμένη θαλάσσια δίοδο.

Ιαπωνία και Νότια Κορέα αντιμετωπίζουν αυξημένο κόστος ενέργειας και κινδύνους για την ομαλή τροφοδοσία τους, ενώ ακόμη μεγαλύτερες πιέσεις δέχονται αναπτυσσόμενες οικονομίες όπως η Ινδία, το Πακιστάν και το Μπανγκλαντές.

Μάλιστα, η άνοδος των τιμών των καυσίμων έχει αρχίσει να δημιουργεί ευρύτερες κοινωνικές επιπτώσεις, καθώς σε φτωχότερες χώρες αρκετά νοικοκυριά αναγκάζονται να στραφούν σε εναλλακτικές μορφές καυσίμων, όπως ξύλα και ζωικά απόβλητα, αυξάνοντας τους κινδύνους για τη δημόσια υγεία.

Οι αγορές κερδίζουν χρόνο, αλλά η αβεβαιότητα παραμένει

Το βασικό μήνυμα του επικεφαλής του IEA είναι ότι οι παρεμβάσεις των κυβερνήσεων και τα στρατηγικά αποθέματα έχουν λειτουργήσει ως «ασπίδα» απέναντι σε ένα μεγαλύτερο ενεργειακό σοκ, αλλά δεν αποτελούν οριστική λύση.

Η αποκατάσταση της ομαλής λειτουργίας των Στενών του Ορμούζ θεωρείται πλέον κρίσιμη για την πορεία των τιμών ενέργειας, τον πληθωρισμό και τη συνολική σταθερότητα της παγκόσμιας οικονομίας.

Εάν η κρίση παραταθεί, οι αγορές θα βρεθούν αντιμέτωπες με το ενδεχόμενο μιας νέας ενεργειακής αναταραχής, με άμεσες επιπτώσεις στο κόστος παραγωγής, στα επιτόκια και στις προοπτικές ανάπτυξης διεθνώς.