Οι μικρές μεταφορές δεν δημιουργούν αυτομάτως φορολογική υποχρέωση

Μια περιστασιακή μεταφορά μικρού ποσού μεταξύ συγγενών, φίλων ή άλλων οικείων προσώπων δεν σημαίνει από μόνη της ότι υπάρχει φορολογική υποχρέωση. Το ίδιο ισχύει ανεξάρτητα από το εάν η συναλλαγή πραγματοποιείται μέσω IRIS, τραπεζικού εμβάσματος ή άλλου ηλεκτρονικού μέσου.

Στην ίδια κατηγορία εντάσσονται και τα χρήματα που δίνουν γονείς ή παππούδες στα παιδιά και τα εγγόνια τους για την κάλυψη καθημερινών αναγκών. Το συνηθισμένο «χαρτζιλίκι» δεν αντιμετωπίζεται αυτομάτως ως χρηματική δωρεά που πρέπει να δηλωθεί μέσω myPROPERTY.

Η εικόνα, όμως, αλλάζει όταν οι κινήσεις στους τραπεζικούς λογαριασμούς δημιουργούν ένα συγκεκριμένο μοτίβο. Συχνές μεταφορές, επαναλαμβανόμενα ίδια ποσά ή συναλλαγές ιδιαίτερα υψηλής αξίας μπορούν να οδηγήσουν σε έλεγχο, προκειμένου να διαπιστωθεί ποια είναι η πραγματική αιτία των χρηματικών μετακινήσεων.

Με άλλα λόγια, το IRIS δεν αποτελεί από μόνο του φορολογικό κριτήριο. Αυτό που εξετάζεται είναι η ουσία της συναλλαγής.

Το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ

Διαφορετικό είναι το καθεστώς όταν πρόκειται για πραγματική χρηματική δωρεά ή γονική παροχή.

Για μεταβιβάσεις χρημάτων μεταξύ προσώπων της πρώτης κατηγορίας συγγένειας, όπως παιδιά, γονείς, σύζυγοι και εγγόνια, προβλέπεται αφορολόγητο όριο 800.000 ευρώ, υπό την προϋπόθεση ότι τηρούνται οι προβλεπόμενες διαδικασίες.

Κρίσιμο στοιχείο είναι η μεταφορά των χρημάτων μέσω του τραπεζικού συστήματος και η υποβολή της σχετικής δήλωσης. Οι δηλώσεις πραγματοποιούνται ηλεκτρονικά μέσω του myPROPERTY, ενώ τα στοιχεία μπορούν να διασταυρωθούν με τις πληροφορίες που διαβιβάζουν τα πιστωτικά ιδρύματα.

Για το ποσό που υπερβαίνει τις 800.000 ευρώ εφαρμόζεται φόρος 10%.

Ιδιαίτερη σημασία έχει, επομένως, η τραπεζική διαδρομή των χρημάτων. Εάν η συναλλαγή δεν επιβεβαιώνεται από την τράπεζα ή δεν υπάρχουν τα απαραίτητα δικαιολογητικά, μπορεί να δημιουργηθούν προβλήματα στην αναγνώριση της γονικής παροχής και στην εφαρμογή του αφορολόγητου.

Τι ισχύει όταν τα χρήματα δίνονται σε μετρητά

Το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ δεν εφαρμόζεται με τον ίδιο τρόπο όταν η χρηματική γονική παροχή πραγματοποιείται εκτός τραπεζικού συστήματος.

Στις περιπτώσεις χρηματικών δωρεών ή γονικών παροχών που δεν πραγματοποιούνται μέσω τραπεζικής συναλλαγής, μπορεί να επιβληθεί φόρος 10% από το πρώτο ευρώ, γεγονός που καθιστά ιδιαίτερα σημαντικό τον τρόπο μεταφοράς των χρημάτων.

Γι’ αυτό και σε μια σημαντική χρηματική μεταβίβαση δεν αρκεί να υπάρχει απλώς η πρόθεση του γονέα να ενισχύσει οικονομικά το παιδί. Πρέπει να υπάρχει και η δυνατότητα τεκμηρίωσης της συναλλαγής.

Οι διαδοχικές μεταφορές μπαίνουν στο μικροσκόπιο

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στις περιπτώσεις όπου τα χρήματα μεταφέρονται διαδοχικά μεταξύ συγγενών.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η μεταφορά χρημάτων από ένα παιδί στον γονέα και στη συνέχεια από τον γονέα σε άλλο παιδί. Εάν από τα πραγματικά περιστατικά προκύψει ότι ο τελικός στόχος ήταν ουσιαστικά η μεταφορά χρημάτων από τον έναν αδελφό στον άλλο, η φορολογική αρχή μπορεί να εξετάσει τη συναλλαγή με βάση την πραγματική της οικονομική ουσία.

Στην περίπτωση δωρεάς μεταξύ αδελφών, δεν ισχύει το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ και ο φόρος μπορεί να ανέλθει σε 20% από το πρώτο ευρώ.

Η χρονική απόσταση μεταξύ των διαδοχικών συναλλαγών αποτελεί ένα από τα στοιχεία που μπορούν να αξιολογηθούν. Όταν οι μεταφορές πραγματοποιούνται σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα, ιδίως μέσα σε διάστημα έξι μηνών, μπορεί να δημιουργηθεί ένδειξη ότι συνδέονται μεταξύ τους.

Τι γίνεται με τους κοινούς λογαριασμούς

Προσοχή χρειάζεται και στις μεταφορές χρημάτων σε κοινούς τραπεζικούς λογαριασμούς.

Για παράδειγμα, εάν ένας γονέας μεταφέρει χρήματα σε λογαριασμό στον οποίο εμφανίζεται ως συνδικαιούχος το παιδί αλλά και ένα τρίτο πρόσωπο, δεν αρκεί μόνο η ιδιότητα του συνδικαιούχου. Σημασία έχει ποιος τελικά χρησιμοποίησε τα χρήματα.

Εφόσον αποδεικνύεται ότι το ποσό χρησιμοποιήθηκε από το παιδί, μπορεί να διατηρείται ο χαρακτήρας της γονικής παροχής. Εάν όμως τα χρήματα χρησιμοποιήθηκαν από το τρίτο πρόσωπο, τότε μπορεί να θεωρηθεί ότι πραγματοποιήθηκε δωρεά προς αυτό και να εφαρμοστεί το αντίστοιχο φορολογικό καθεστώς.

Πότε ο φόρος μπορεί να φτάσει το 40%

Το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ αφορά συγκεκριμένες σχέσεις πρώτης κατηγορίας συγγένειας και δεν επεκτείνεται σε κάθε συγγενή ή φίλο.

Για χρηματικές δωρεές προς πρόσωπα της δεύτερης κατηγορίας συγγένειας, όπως αδέλφια και ορισμένους άλλους συγγενείς, ο φόρος ανέρχεται σε 20% από το πρώτο ευρώ.

Για πρόσωπα που υπάγονται στην τρίτη κατηγορία, ο φορολογικός συντελεστής μπορεί να φτάσει το 40%.

Επομένως, μια μεταφορά μέσω IRIS δεν σημαίνει ότι ο φορολογούμενος θα κληθεί αυτομάτως να πληρώσει φόρο. Το κρίσιμο είναι τι πραγματικά αντιπροσωπεύει η συγκεκριμένη συναλλαγή.

Τι πρέπει να προσέχουν οι φορολογούμενοι

Στην πράξη, τα βασικά στοιχεία που καθορίζουν εάν μια μεταφορά χρημάτων αποτελεί απλή οικονομική διευκόλυνση ή φορολογητέα δωρεά είναι:

Το ύψος του ποσού

Η συχνότητα των μεταφορών

Η συγγενική σχέση αποστολέα και παραλήπτη

Ο πραγματικός λόγος της μεταφοράς

Η χρήση των χρημάτων από τον τελικό δικαιούχο

Η ύπαρξη τραπεζικής διαδρομής

Η δυνατότητα τεκμηρίωσης της συναλλαγής

Η χρονική απόσταση μεταξύ διαδοχικών μεταφορών

Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι το IRIS δεν μετατρέπει μια καθημερινή οικονομική συναλλαγή σε δωρεά. Μια μικρή και περιστασιακή μεταφορά μεταξύ γονέα και παιδιού ή μεταξύ φίλων δεν αποτελεί από μόνη της λόγο φορολογικής ανησυχίας.

Αντίθετα, όταν οι συναλλαγές αποκτούν μεγάλο ύψος, επαναλαμβάνονται συστηματικά ή χρησιμοποιούνται ως ενδιάμεσος μηχανισμός για τη μεταφορά σημαντικών ποσών μεταξύ προσώπων, τότε η φορολογική τους αντιμετώπιση αλλάζει.

Για τις μεγάλες χρηματικές μεταβιβάσεις, επομένως, η σωστή τραπεζική διαδρομή και η δυνατότητα απόδειξης της πραγματικής αιτίας της συναλλαγής είναι καθοριστικής σημασίας.