Τα καταστήματα παραμένουν κλειστά υπό την επιτήρηση φρουρών, ενώ η εικόνα έξω από αυτά αποτυπώνει την ένταση και την απόγνωση των καταθετών. Οι συνέπειες είναι άμεσες στην καθημερινότητά τους. Ορισμένοι πελάτες ζητούσαν με δάκρυα στα μάτια να τους επιτραπεί να αποσύρουν χρήματα για να αγοράσουν φάρμακα για τα βαριά άρρωστα παιδιά τους. Άλλοι, όπως ένας οικοδόμος που είδε τις αποταμιεύσεις του να παραμένουν απρόσιτες, αδυνατούσαν ακόμη και να εξασφαλίσουν το φαγητό της οικογένειάς τους για την ημέρα.

Το φάντασμα ενός νέου «κοραλίτο»

Η Ueno Bank διαχειριζόταν περίπου 850 εκατ. δολάρια (περίπου 758 εκατ. ευρώ) σε δημόσιους πόρους, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονταν κεφάλαια του Ινστιτούτου Κοινωνικής Ασφάλισης, τα οποία χρηματοδοτούν τις συντάξεις και την υγειονομική κάλυψη των εργαζομένων.

Η υπόθεση ξύπνησε μνήμες από το «κοραλίτο» της Αργεντινής, όταν επιβλήθηκαν περιορισμοί στην πρόσβαση των πολιτών στις τραπεζικές τους καταθέσεις. Το ενδεχόμενο επανάληψης ενός ανάλογου σεναρίου προκάλεσε έντονη ανησυχία. «Ποιος θα λογοδοτήσει για τις οικονομίες μιας ολόκληρης ζωής; Θα υπάρξει ατιμωρησία;», έγραφαν στα πανό τους οι διαδηλωτές έξω από τα υποκαταστήματα.

Η χώρα ανέμενε με αγωνία τις επίσημες ανακοινώσεις της Κεντρικής Τράπεζας. Η τοποθέτηση της Λιάνα Καμπαγέρο, μέλους του διοικητικού συμβουλίου της BCP, ήταν σαφής: «Προχωρήσαμε στο κλείσιμο της τράπεζας. Από σήμερα δεν λειτουργεί ούτε η εφαρμογή, ούτε οι κάρτες, ούτε οποιαδήποτε άλλη υπηρεσία».

Οι αρχές επιχείρησαν να καθησυχάσουν τους καταθέτες, υπενθυμίζοντας ότι η νομοθεσία προβλέπει σύστημα εγγύησης καταθέσεων, το οποίο καλύπτει κάθε πελάτη έως το ποσό των 75 κατώτατων μισθών, δηλαδή περίπου 228 εκατ. γκουαρανί ή 37.700 δολάρια (περίπου 33.620 ευρώ). Ωστόσο, η καχυποψία και η δυσπιστία είχαν ήδη κυριαρχήσει.

Πολιτική κρίση και δικαστικός κλοιός γύρω από τον Πένια

Η αντιπολίτευση αποδίδει ευθύνες στην ηγεσία της Κεντρικής Τράπεζας, κάνοντας λόγο για παραλείψεις που επέτρεψαν την εξέλιξη της υπόθεσης. Το πολιτικό βάρος, ωστόσο, μεταφέρεται πλέον απευθείας στον πρόεδρο της χώρας, Σαντιάγο Πένια.

Ύστερα από αίτημα 35 βουλευτών, η Βουλή των Αντιπροσώπων αναμένεται να συνεδριάσει εκτάκτως την Πέμπτη, προκειμένου να ψηφίσει την έναρξη διαδικασίας πολιτικής δίωξης σε βάρος του. Για να προχωρήσει η διαδικασία απαιτούνται 53 ψήφοι στην Κάτω Βουλή και, σε δεύτερο στάδιο, η υποστήριξη των δύο τρίτων της Γερουσίας.

Το κατηγορητήριο αποδίδει στον Πένια «κακή άσκηση των καθηκόντων του» και περιλαμβάνει σοβαρές αιτιάσεις, από πιθανή σύγκρουση συμφερόντων και εικαζόμενη υπεξαίρεση αποθεματικών του συνταξιοδοτικού συστήματος έως ζητήματα που αφορούν τη θεσμική θωράκιση της Κεντρικής Τράπεζας.

Μέσα σε αυτό το κλίμα, ο πρόεδρος ακύρωσε ολόκληρο το επίσημο πρόγραμμά του την Τετάρτη και απέφυγε να κάνει δημόσιες δηλώσεις μέχρι αργά το απόγευμα. Τότε επανεμφανίστηκε μέσω διαδικτύου, ανακοινώνοντας την αποχώρηση του επικεφαλής της Κεντρικής Τράπεζας και ζητώντας από τη Δικαιοσύνη να αποδώσει ευθύνες για την υπόθεση.

Παράλληλα, οι δικαστικές εξελίξεις επιταχύνθηκαν, με τη σύλληψη οκτώ ανώτερων στελεχών της τράπεζας, μεταξύ των οποίων και του διευθύνοντος συμβούλου της, Μιγκέλ Βάσκες.

Οι επιπτώσεις έχουν ήδη αρχίσει να μεταφέρονται στην πραγματική οικονομία. Η Ένωση Εισαγωγέων και Εμπόρων προειδοποίησε για άμεση πτώση της τάξης του 35% στις πωλήσεις των μεγάλων εμπορικών καταστημάτων της χώρας. Με σημαντικά ποσά καταθέσεων να παραμένουν δεσμευμένα και τους πελάτες να μην έχουν πρόσβαση στα χρήματά τους, η εγχώρια κατανάλωση δέχθηκε ισχυρό πλήγμα μέσα σε μία νύχτα.

Ποδόσφαιρο, διαφήμιση και μια κατάρρευση που αιφνιδίασε τη χώρα

Σε μια χώρα με πληθυσμό λίγο πάνω από έξι εκατομμύρια κατοίκους, η Ueno Bank είχε καταφέρει να αποκτήσει παρουσία πολύ πέρα από τον στενό χρηματοπιστωτικό τομέα. Ανήκει στον ισχυρό όμιλο Grupo Vázquez και είχε καθιερωθεί χάρη στην έντονη παρουσία της στα μέσα ενημέρωσης, αλλά και στη χαρακτηριστική φλούο πράσινη εταιρική της ταυτότητα.

Η τράπεζα προωθούσε την εικόνα ενός σύγχρονου χρηματοπιστωτικού οργανισμού, ο οποίος έβαζε τέλος στη γραφειοκρατία του παραδοσιακού τραπεζικού συστήματος της χώρας. Η προβολή της ήταν ιδιαίτερα έντονη στον αθλητισμό, καθώς αποτελούσε χορηγό σημαντικών ποδοσφαιρικών συλλόγων, όπως η Σέρο Πορτένιο και η Ολίμπια, αλλά και του εμβληματικού σταδίου Ντεφενσόρες ντελ Τσάκο.

Μόλις λίγες ημέρες πριν από την κατάρρευση, η τράπεζα διαφήμιζε ένα φιλόδοξο σχέδιο κεφαλαιακής ενίσχυσης ύψους 100 εκατ. δολαρίων. Πίσω, όμως, από την εικόνα της ισχυρής ανάπτυξης και την εκτεταμένη διαφημιστική παρουσία, οι εποπτικές αρχές είχαν εντοπίσει μια ιδιαίτερα προβληματική χρηματοοικονομική κατάσταση.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που ήρθαν στο φως, η Εποπτική Αρχή Τραπεζών διαπίστωσε ότι η Ueno Bank αδυνατούσε να καλύψει το υποχρεωτικό αποθεματικό ύψους 70 εκατ. δολαρίων (περίπου 62,4 εκατ. ευρώ), το οποίο απαιτούσε η Κεντρική Τράπεζα. Η αδυναμία κάλυψης της συγκεκριμένης υποχρέωσης αποτέλεσε καθοριστικό παράγοντα στην τραπεζική κρίση, η οποία εξελίχθηκε πλέον σε μείζον πολιτικό ζήτημα.

Ο Σαντιάγο Πένια, οικονομολόγος με τεχνοκρατικό προφίλ και πρώην στέλεχος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, ανέλαβε την προεδρία το 2023, υποσχόμενος να μετατρέψει την Παραγουάη σε ελκυστικό προορισμό για ξένες επενδύσεις. Παρά το γεγονός ότι επί της διακυβέρνησής του η χώρα έχει καταγράψει έναν από τους υψηλότερους ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης στη Νότια Αμερική, η κατάρρευση της Ueno Bank τον φέρνει αντιμέτωπο με τη σοβαρότερη πολιτική κρίση της θητείας του.