Θυμίζοντας πως σήμερα περιμένουμε και την αξιολόγηση της ελληνικής οικονομίας από την DBRS. Η κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή, με την εμπλοκή των Ηνωμένες Πολιτείες, του Ισραήλ και του Ιράν, θέτει σε επιφυλακή τις ευρωπαϊκές οικονομίες, με την Ελλάδα και την Κύπρος να συγκαταλέγονται στις πλέον ευάλωτες χώρες.

Σύμφωνα με ανάλυση της Scope Ratings, η αυξημένη έκθεση των δύο οικονομιών συνδέεται με την υψηλή εξάρτησή τους από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, αλλά και με τη γεωγραφική τους εγγύτητα στην περιοχή της σύγκρουσης.

Το ενεργειακό προφίλ Ελλάδας και Κύπρου

Παρά τη συνολική ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας στην Ευρώπη μετά την κρίση των τελευταίων ετών, η Scope επισημαίνει ότι ορισμένες οικονομίες εξακολουθούν να παραμένουν ευάλωτες λόγω της ενεργειακής τους δομής.

Η Ελλάδα (BBB/Positive) και η Κύπρος (A/Stable) συγκαταλέγονται στις χώρες με τη μεγαλύτερη έκθεση, καθώς περίπου το 80% της συνολικής ενεργειακής κατανάλωσης βασίζεται στο πετρέλαιο και το φυσικό αέριο.

Στην ίδια ομάδα χωρών υψηλής ευαισθησίας περιλαμβάνονται επίσης η Μάλτα, η Ιρλανδία και οι Κάτω Χώρες, οι οποίες θα επηρεάζονταν άμεσα από μια έντονη άνοδο των διεθνών τιμών ενέργειας.

Πιθανή άνοδος πληθωρισμού στην Ευρωζώνη

Η Scope εκτιμά ότι ένα σενάριο παρατεταμένης σύγκρουσης, με την τιμή του Brent crude oil να φθάνει τα 100 δολάρια ανά βαρέλι και το φυσικό αέριο στο ευρωπαϊκό σημείο αναφοράς TTF natural gas να κινείται κοντά στα 50 ευρώ ανά μεγαβατώρα, θα μπορούσε να αυξήσει τον πληθωρισμό της Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα κατά περίπου 1,25 ποσοστιαίες μονάδες.

Ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να καθυστερήσει τη χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, καθώς οι πληθωριστικές πιέσεις θα ενισχύονταν εκ νέου μέσω του ενεργειακού κόστους.

Τα σενάρια για την εξέλιξη της κρίσης

Η Scope Ratings εξετάζει δύο βασικά σενάρια για την πορεία της σύγκρουσης:

Βραχύβια και περιορισμένη σύγκρουση: Οι επιπτώσεις θεωρούνται διαχειρίσιμες και οι κεντρικές τράπεζες πιθανότατα θα αντιμετωπίσουν την άνοδο του πληθωρισμού ως προσωρινή.

Παρατεταμένη περιφερειακή σύγκρουση: Οι χώρες με περιορισμένα δημοσιονομικά περιθώρια θα αντιμετωπίσουν δυσκολίες στην απορρόφηση των κοινωνικών πιέσεων που θα προκαλούσε ένα περιβάλλον στασιμοπληθωρισμού.

Ο ρόλος των θαλάσσιων ενεργειακών οδών

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η στρατηγική σημασία των θαλάσσιων ενεργειακών διαδρομών.

Περισσότερο από το 30% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου διέρχεται από το Στενό του Ορμούζ, ενώ περίπου το 20% του παγκόσμιου LNG, κυρίως από το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ακολουθεί την ίδια διαδρομή.

Οποιαδήποτε διακοπή της ναυσιπλοΐας στο σημείο αυτό θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρό σοκ στην παγκόσμια προσφορά ενέργειας, οδηγώντας σε σημαντική άνοδο των τιμών.

Η Ευρώπη πιο προετοιμασμένη σε σχέση με το 2022

Παρά τους κινδύνους, η Ευρώπη το 2026 εμφανίζεται καλύτερα προετοιμασμένη σε σύγκριση με την περίοδο της έναρξης του πολέμου στην Ουκρανία.

Η ενεργειακή ένταση της οικονομίας έχει μειωθεί περίπου κατά 25%, γεγονός που περιορίζει τον αντίκτυπο των τιμών στην ανάπτυξη. Παράλληλα, ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη τον Φεβρουάριο του 2026 διαμορφωνόταν στο 1,9%, κοντά στον στόχο της Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.

Τα αποθέματα φυσικού αερίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκονται περίπου στο 30%, ενώ η ζήτηση μειώνεται καθώς πλησιάζει το τέλος του χειμώνα.

Οι κίνδυνοι για τις ΗΠΑ

Για τις Ηνωμένες Πολιτείες (AA-/Stable), σύμφωνα με τη Scope, ο βασικός κίνδυνος δεν σχετίζεται με την ενεργειακή επάρκεια αλλά με το πολιτικό και δημοσιονομικό κόστος της κρίσης.

Με τις ενδιάμεσες εκλογές να πλησιάζουν τον Νοέμβριο, η κυβέρνηση καλείται να διαχειριστεί την ανάγκη έγκρισης από το Κογκρέσο για στρατιωτικές επιχειρήσεις, τις δικαστικές εξελίξεις γύρω από τους δασμούς «Liberation Day» που είχε προωθήσει ο Donald Trump, καθώς και τις πιέσεις στο κόστος ζωής.

Η ενεργειακή εξάρτηση παραμένει πρόκληση

Παρά τη βελτίωση της πιστοληπτικής εικόνας τους, η Ελλάδα και η Κύπρος παραμένουν ιδιαίτερα ευάλωτες στις διακυμάνσεις των διεθνών ενεργειακών αγορών.

Όπως επισημαίνει η Scope Ratings, η ικανότητά τους να διαχειριστούν την τρέχουσα κρίση θα εξαρτηθεί κυρίως από τη διάρκεια της σύγκρουσης και την ανθεκτικότητα των δημοσιονομικών τους αποθεμάτων.

Μετά από μια δεκαετία ζημιών και βαθιών αναδιαρθρώσεων, οι ελληνικές τράπεζες συγκαταλέγονται πλέον στις πιο κερδοφόρες στην Ευρώπη και εισήλθαν στο 2026 με τους ισχυρότερους ισολογισμούς από την περίοδο της ευρωπαϊκής κρίσης χρέους, σύμφωνα με νέα έκθεση της Scope Ratings.

Ο επικεφαλής αναλυτής για τις ελληνικές τράπεζες στον οίκο, Alessandro Boratti, επισημαίνει ότι η αύξηση των δανείων στην Ελλάδα ήταν η υψηλότερη στην Ευρώπη τα τελευταία δύο χρόνια, κυρίως λόγω της έντονης ζήτησης από τον εταιρικό τομέα. Όπως σημειώνει, η τάση αυτή αναμένεται να συνεχιστεί, καθώς οι θετικές προοπτικές της ελληνικής οικονομίας και οι ευνοϊκές λειτουργικές συνθήκες θα συνεχίσουν να στηρίζουν τόσο την πιστωτική επέκταση όσο και τα έσοδα από προμήθειες το 2026.

Παράλληλα, η καταναλωτική πίστη συνεχίζει να ενισχύεται σταθερά, υποστηριζόμενη από την ανθεκτική αγορά εργασίας και τη βελτιωμένη εμπιστοσύνη των νοικοκυριών. Ο τομέας των στεγαστικών δανείων έχει επίσης επιστρέψει σε θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης, χάρη στη μείωση των επιτοκίων, την άνοδο των τιμών κατοικιών και τα στοχευμένα κρατικά προγράμματα στήριξης.

Ενίσχυση κερδοφορίας και νέα στρατηγική

Σύμφωνα με τη Scope, η κερδοφορία των ελληνικών τραπεζών αναμένεται να ενισχυθεί περαιτέρω το 2026. Οι θετικοί παράγοντες αναμένεται να υπερκαλύψουν τις πιέσεις που προκύπτουν από τη μείωση των επιτοκιακών περιθωρίων και την αύξηση του λειτουργικού κόστους λόγω πληθωρισμού.

Παράλληλα, οι εξαγορές και οι συγχωνεύσεις εκτιμάται ότι θα ενισχύσουν τα επιχειρηματικά μοντέλα των τραπεζών. Οι πρόσφατες συμφωνίες που αφορούν δραστηριότητες ελληνικών τραπεζών στην Cyprus, αλλά και κινήσεις στους τομείς των τραπεζοασφαλειών και των εξειδικευμένων χρηματοδοτήσεων στην Ελλάδα, υποδηλώνουν μια νέα στρατηγική κατεύθυνση προς μεγαλύτερη διαφοροποίηση και ανθεκτικότητα του επιχειρηματικού μοντέλου σε ολόκληρο τον οικονομικό κύκλο.

Η Scope εκτιμά ότι η μέση απόδοση των σταθμισμένων ως προς τον κίνδυνο περιουσιακών στοιχείων (return on risk-weighted assets) των τεσσάρων συστημικών τραπεζών — Alpha Bank, Eurobank, National Bank of Greece και Piraeus Bank — θα αυξηθεί οριακά στο 3% το 2026, από 2,9% το 2025. Η αύξηση των εσόδων και η περαιτέρω μείωση των πιστωτικών ζημιών θα αντισταθμιστούν εν μέρει από την αύξηση των risk-weighted assets, λόγω της ενίσχυσης της πιστωτικής δραστηριότητας.

Άνοδος προμηθειών και επενδύσεις στον ψηφιακό μετασχηματισμό

Οι αναλυτές του οίκου εκτιμούν επίσης ότι τα έσοδα από αμοιβές και προμήθειες θα συνεχίσουν να αυξάνονται το 2026, με βασικούς μοχλούς τις τραπεζοασφαλιστικές δραστηριότητες, τη διαχείριση πλούτου και την ενίσχυση των επενδυτικών τραπεζικών υπηρεσιών, καθώς και τις μικρότερες στοχευμένες εξαγορές τύπου bolt-on.

Ωστόσο, οι μισθολογικές πιέσεις και οι επενδύσεις στον ψηφιακό μετασχηματισμό αναμένεται να περιορίσουν εν μέρει τον ρυθμό αύξησης των κερδών.

Σταθερό προφίλ κινδύνου

Η Scope εμφανίζεται επίσης θετική ως προς τις προβλέψεις για πιστωτικούς κινδύνους, καθώς η ανάγκη περαιτέρω εκκαθάρισης των ισολογισμών έχει μειωθεί σημαντικά και η ορατότητα γύρω από την πορεία των εξυπηρετούμενων δανείων για το 2026 έχει βελτιωθεί. Το κόστος κινδύνου εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί κοντά στις 50 μονάδες βάσης.

Η ισχυρή δημιουργία κερδών ενισχύει τις κεφαλαιακές θέσεις των τραπεζών και τους προσφέρει μεγαλύτερη στρατηγική ευελιξία για πιθανές συγχωνεύσεις και εξαγορές. Παράλληλα, η επιταχυνόμενη απόσβεση των αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων αναμένεται να βελτιώσει περαιτέρω την ποιότητα των κεφαλαίων.

Οι βασικοί κίνδυνοι

Παρά τη θετική εικόνα, ο οίκος επισημαίνει ότι παραμένουν ορισμένοι εξωτερικοί κίνδυνοι, όπως μια επιδείνωση του γεωπολιτικού περιβάλλοντος, μια πιθανή διόρθωση στις τιμές των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων ή μια οικονομική επιβράδυνση στους βασικούς εμπορικούς εταίρους της Ελλάδας.

Ωστόσο, όπως τονίζει ο Boratti, με τα ποσοστά αθέτησης δανείων να έχουν επιστρέψει σε πιο φυσιολογικά επίπεδα, οι κίνδυνοι για την ποιότητα των στοιχείων ενεργητικού παραμένουν περιορισμένοι. Παράλληλα, επισημαίνει ότι η αυξανόμενη στροφή προς τον δανεισμό μεγάλων επιχειρήσεων χρειάζεται προσεκτική παρακολούθηση, καθώς ο ανταγωνισμός σε αυτόν τον τομέα εντείνεται, μεταξύ άλλων και από διεθνείς τράπεζες, λόγω της ισχυρής ζήτησης για χρηματοδότηση σε κλάδους όπως η ναυτιλία, η ενέργεια και οι υποδομές.

Η έντονη γεωπολιτική αβεβαιότητα που προκαλεί η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή συνεχίζει να επηρεάζει το οικονομικό περιβάλλον και μέσα σε αυτό το κλίμα, σήμερα Παρασκευή η ελληνική οικονομία θα περάσει την πρώτη της αξιολόγηση για το 2026 από τον οίκο πιστοληπτικής αξιολόγησης DBRS Morningstar.

Η επιδείνωση της κατάστασης στην περιοχή, σε συνδυασμό με το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, ενισχύει τους φόβους για νέες πληθωριστικές πιέσεις. Ήδη πριν ξεσπάσει η κρίση, ο πληθωρισμός στην Ελλάδα είχε διαμορφωθεί περίπου στο 3% κατά το πρώτο δίμηνο του έτους. Οι αγορές αντιμετωπίζουν με επιφυλακτικότητα την κατάσταση, καθώς εκτιμούν ότι η κρίση ενδέχεται να παραταθεί και εξετάζουν προσεκτικά όλα τα πιθανά σενάρια. Παρότι οι πραγματικές επιπτώσεις δεν μπορούν ακόμη να υπολογιστούν με ακρίβεια, ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το πώς η DBRS θα έχει ενσωματώσει τις εξελίξεις αυτές στις εκτιμήσεις της για τη χώρα.

Υπενθυμίζεται ότι ο καναδικός οίκος αξιολόγησης είχε αναβαθμίσει την Ελλάδα στην επενδυτική βαθμίδα BBB τον Μάρτιο του περασμένου έτους, διατηρώντας από τότε σταθερή προοπτική για την οικονομία.

Οι επόμενες κρίσιμες ημερομηνίες για την ελληνική οικονομία αφορούν τις αξιολογήσεις των διεθνών οίκων. Μετά την DBRS στις 6 Μαρτίου, θα ακολουθήσει η Moody's στις 13 Μαρτίου και η Scope Ratings στις 20 Μαρτίου. Στη συνέχεια θα υπάρξουν ανακοινώσεις από την S&P Global Ratings στις 24 Απριλίου και από τη Fitch Ratings στις 8 Μαΐου.

Ο κύκλος των αξιολογήσεων θα συνεχιστεί το φθινόπωρο, ξεκινώντας ξανά με την DBRS στις 4 Σεπτεμβρίου. Αργότερα μέσα στον μήνα θα ακολουθήσουν οι Moody’s και Scope στις 18 Σεπτεμβρίου, ενώ η S&P θα δημοσιεύσει την αξιολόγησή της στις 23 Οκτωβρίου και η Fitch στις 6 Νοεμβρίου.

Διαρθρωτικές αδυναμίες της οικονομίας