Η αγορά πετρελαίου αρχίζει να συμπεριφέρεται σαν οι αναταράξεις στον ενεργειακό εφοδιασμό από τη Μέση Ανατολή να μην αποτελούν πλέον ένα προσωρινό σοκ, αλλά μια νέα και πιο μόνιμη πραγματικότητα.

Σχεδόν έξι μήνες μετά την έναρξη του πολέμου μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, οι προσδοκίες για μια ουσιαστική διπλωματική αποκλιμάκωση έχουν περιοριστεί σημαντικά. Αυτό αποτελεί έναν από τους βασικούς λόγους για τους οποίους οι τιμές του αργού έχουν σταθεροποιηθεί κοντά στα 90 δολάρια το βαρέλι, περίπου 50% υψηλότερα από τα επίπεδα στα οποία βρίσκονταν στις αρχές του έτους.

Στο επίκεντρο της κρίσης παραμένουν οι ροές πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ. Πριν από τον πόλεμο, από το συγκεκριμένο θαλάσσιο πέρασμα διακινούνταν κατά μέσο όρο περίπου 18 εκατ. βαρέλια αργού και πετρελαϊκών προϊόντων ημερησίως. Τον Ιούλιο οι ροές είχαν υποχωρήσει στα 4,8 εκατ. βαρέλια την ημέρα, ενώ τον Αύγουστο έχουν περιοριστεί μέχρι στιγμής περίπου στα 2 εκατ. βαρέλια.

Μέρος της απώλειας έχει καλυφθεί από εναλλακτικές διαδρομές, κυρίως μέσω του τερματικού σταθμού της Φουτζέιρα στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και των ακτών της Ερυθράς Θάλασσας στη Σαουδική Αραβία. Ωστόσο, ούτε αυτές οι διαδρομές θεωρούνται πλέον ασφαλείς, καθώς οι εξαγωγές της Σαουδικής Αραβίας έχουν βρεθεί υπό πίεση μετά τον αποκλεισμό που επέβαλαν οι Χούθι της Υεμένης.

Το «σκοτεινό» πετρέλαιο θολώνει την εικόνα

Το πραγματικό μέγεθος της διαταραχής στην προσφορά είναι ακόμη δυσκολότερο να υπολογιστεί, καθώς ένα αυξανόμενο μέρος των πετρελαϊκών ροών φαίνεται να πραγματοποιείται εκτός των επίσημων μηχανισμών παρακολούθησης.

Υπάρχουν ενδείξεις ότι παραγωγοί του Κόλπου χρησιμοποιούν ολοένα περισσότερο δεξαμενόπλοια που απενεργοποιούν τα συστήματα εντοπισμού τους κατά τη διέλευση από το Ορμούζ και το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ. Ιδιαίτερα τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα φέρεται να έχουν δημιουργήσει ένα δίκτυο «σκοτεινών δεξαμενόπλοιων», μέσω των οποίων συνεχίζονται οι μεταφορές αργού μέσω του Ορμούζ.

Έτσι δημιουργείται ένα πρωτόγνωρα ασαφές περιβάλλον για την αγορά. Οι traders γνωρίζουν ότι η προσφορά έχει υποστεί σημαντικό πλήγμα, δεν μπορούν όμως να προσδιορίσουν με ακρίβεια ούτε το πραγματικό μέγεθος των απωλειών ούτε πόσο πετρέλαιο συνεχίζει να διοχετεύεται στην παγκόσμια αγορά μέσω μη καταγεγραμμένων διαδρομών.

Αυτή η αβεβαιότητα είναι ιδιαίτερα κρίσιμη, επειδή η αγορά πετρελαίου δεν αντιδρά μόνο στο διαθέσιμο σήμερα προϊόν, αλλά κυρίως στην εκτίμηση για το πόσο πετρέλαιο θα είναι διαθέσιμο τις επόμενες εβδομάδες και μήνες.

Μεγαλύτερη πίεση στα διυλισμένα προϊόντα

Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η εικόνα στην αγορά των πετρελαϊκών προϊόντων. Η παγκόσμια παραγωγή των διυλιστηρίων τον Ιούλιο ήταν σχεδόν 5 εκατ. βαρέλια ημερησίως χαμηλότερη σε σχέση με έναν χρόνο νωρίτερα.

Το κενό έχει περιοριστεί εν μέρει χάρη στην αύξηση των αμερικανικών εξαγωγών καυσίμων. Τα διυλιστήρια των ΗΠΑ λειτουργούν σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα, ουσιαστικά κοντά στα όρια της δυναμικότητάς τους.

Ωστόσο, η δυνατότητα περαιτέρω αύξησης της παραγωγής είναι περιορισμένη. Η εποχική συντήρηση των μονάδων ενόψει του χειμώνα, σε συνδυασμό με τους κινδύνους που δημιουργεί η περίοδος των τυφώνων, θα μπορούσε να περιορίσει ακόμη περισσότερο τη λειτουργία των αμερικανικών διυλιστηρίων.

Αυτό σημαίνει ότι η αγορά εισέρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία το περιθώριο ασφαλείας στην προσφορά καυσίμων μειώνεται, την ώρα που οι εναλλακτικές πηγές εφοδιασμού παραμένουν ευάλωτες.

Εκτοξεύονται τα ναύλα των δεξαμενόπλοιων

Το μήνυμα της αγοράς μεταφορών είναι εξίσου χαρακτηριστικό.

Το ημερήσιο κόστος για τη μεταφορά αργού από τη Μέση Ανατολή προς την Κίνα έχει εκτοξευθεί από περίπου 300.000 δολάρια στις αρχές Ιουλίου σε περίπου 490.000 δολάρια σήμερα. Το κόστος αυτό αντιστοιχεί περίπου σε 5 δολάρια ανά βαρέλι και είναι σχεδόν δεκαπλάσιο από τα επίπεδα που επικρατούσαν στις αρχές του έτους.

Η απότομη άνοδος των ναύλων αποτελεί ένδειξη ότι η κρίση δεν περιορίζεται πλέον στις τιμές του αργού. Επηρεάζει ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα, από την παραγωγή και τη μεταφορά μέχρι τη διύλιση και την τελική διάθεση των καυσίμων.

Το μεγάλο ερώτημα για την αγορά είναι πλέον αν η σημερινή κατάσταση αποτελεί μια προσωρινή ανωμαλία που θα εκτονωθεί με μια πολιτική συμφωνία ή αν η παγκόσμια αγορά πετρελαίου εισέρχεται σε μια παρατεταμένη περίοδο υψηλότερου κόστους, περιορισμένης προσφοράς και αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας.

Αν ισχύσει το δεύτερο σενάριο, τα περίπου 90 δολάρια το βαρέλι μπορεί να μην αποτελούν πλέον μια ακραία τιμή, αλλά τη νέα βάση πάνω στην οποία θα τιμολογείται το πετρέλαιο.