Η επίκληση του Θουκυδίδη από τον Σι Τζινπίνγκ στη συνάντησή του με τον Ντόναλντ Τραμπ επαναφέρει στο προσκήνιο τη θεωρία της «παγίδας του Θουκυδίδη» — την άποψη ότι η σύγκρουση μεταξύ μιας ανερχόμενης και μιας κυρίαρχης δύναμης είναι ιστορικά συχνά αναπόφευκτη.

Ωστόσο, η ανάλυση της σύγχρονης διεθνούς τάξης δείχνει ότι το ενδεχόμενο μιας άμεσης σύγκρουσης ΗΠΑ–Κίνας δεν είναι το μόνο πιθανό σενάριο. Μια πιο ήπια αλλά εξίσου κρίσιμη εκδοχή είναι η σταδιακή μετάβαση σε ένα πιο κατακερματισμένο και λιγότερο ιεραρχικό παγκόσμιο σύστημα, όπου η ισχύς μοιράζεται μεταξύ περισσότερων πόλων.

Σε αυτό το πλαίσιο, διατυπώνεται η ιδέα της λεγόμενης «Pax Planetaria» — μιας παγκόσμιας τάξης που δεν θα βασίζεται σε μία υπερδύναμη τύπου «Pax Americana», αλλά σε συνεργασία και εξισορρόπηση μεταξύ μεγάλων και μεσαίων δυνάμεων.

Κεντρικό ρόλο σε ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσαν να διαδραματίσουν οι λεγόμενες μεσαίες δυνάμεις, όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Ινδία, η Ιαπωνία, ο Καναδάς και η Βραζιλία, οι οποίες αντιπροσωπεύουν σημαντικό τμήμα της παγκόσμιας οικονομικής παραγωγής. Εφόσον συνεργαστούν, θα μπορούσαν να αποκτήσουν μεγαλύτερη διαπραγματευτική ισχύ και να λειτουργήσουν ως σταθεροποιητικός παράγοντας σε ένα ολοένα πιο ανταγωνιστικό διεθνές περιβάλλον.

Η ΕΕ εμφανίζεται ως ο φυσικός πυρήνας αυτής της αρχιτεκτονικής, λόγω του μεγέθους της οικονομίας της και της θεσμικής της εμπειρίας στη ρύθμιση και τη διακρατική συνεργασία. Η ιδέα δεν προϋποθέτει τη δημιουργία νέων υπερεθνικών δομών από το μηδέν, αλλά μάλλον την ενίσχυση και αναδιάταξη υπαρχόντων μηχανισμών — από εμπορικές συμφωνίες και εναλλακτικούς μηχανισμούς διαιτησίας έως θεματικούς συνασπισμούς σε πεδία όπως η τεχνητή νοημοσύνη και η άμυνα.

Παράλληλα, καταγράφεται μια τάση σταδιακής «πολυδιάσπασης» της παγκόσμιας διακυβέρνησης: το εμπόριο, η τεχνολογία και η ασφάλεια δεν ρυθμίζονται πλέον από έναν ενιαίο παγκόσμιο μηχανισμό, αλλά από επιμέρους συμφωνίες και περιφερειακές συνεργασίες.

Ωστόσο, οι μεσαίες δυνάμεις δεν διαθέτουν από μόνες τους επαρκή ισχύ για να επιβάλουν μια νέα παγκόσμια τάξη. Η επιτυχία ενός τέτοιου μοντέλου θα εξαρτηθεί από τη στάση των μεγάλων δυνάμεων — των ΗΠΑ και της Κίνας — και από το κατά πόσο θα αποδεχθούν έναν ρόλο περισσότερο «συνδιαχειριστικό» παρά ηγεμονικό.

Υπό αυτή την οπτική, η «Pax Planetaria» δεν αποτελεί μια άμεση πραγματικότητα, αλλά ένα πιθανό μακροπρόθεσμο σενάριο εξέλιξης: μια διεθνής τάξη λιγότερο μονοπολική, περισσότερο διαπραγματευτική και με αυξημένο ρόλο των περιφερειακών δυνάμεων στη διαμόρφωση των κανόνων του παγκόσμιου συστήματος.