Δεν είμαι ειδικός στο διεθνές εμπόριο, ωστόσο επενδύω στην Κίνα εδώ και αρκετά χρόνια και μόλις επέστρεψα από ένα ταξίδι εκεί διάρκειας μίας εβδομάδας. Η εικόνα που αποκόμισα είναι σαφής: η Κίνα αποτελεί έναν εξαιρετικά ισχυρό ανταγωνιστή και ταυτόχρονα κομβική βιομηχανική δύναμη, την οποία δεν μπορεί κανείς να περιορίσει ούτε με διπλωματικούς ελιγμούς ούτε με απότομες, επιθετικές αλλαγές πολιτικής. Η ουσιαστική απάντηση βρίσκεται αλλού: στη θωράκιση της αμερικανικής οικονομίας και στην ικανότητα να την ανταγωνιστούμε επί ίσοις όροις.

Όπως είχε γράψει σε πρόσφατο άρθρο του ο Στίβεν Ράτνερ (διετέλεσε σύμβουλος του υπουργείου Οικονομικών στην κυβέρνηση Ομπάμα), η ανάγκη αυτή γίνεται ολοένα πιο επιτακτική. Ο πρώτος χρόνος της επιστροφής του Ντόναλντ Τραμπ στην προεδρία συνοδεύτηκε από αναταράξεις που, αντί να ενισχύσουν, επιβράδυναν τη δυναμική των ΗΠΑ. Πέρα από τη μεταποίηση, το Πεκίνο διεκδικεί πρωταγωνιστικό ρόλο σε κρίσιμους και ταχέως αναπτυσσόμενους κλάδους, όπως η τεχνητή νοημοσύνη και η φαρμακευτική έρευνα.

Η πρόοδος της Κίνας στην τεχνητή νοημοσύνη είναι εντυπωσιακή. Μπορεί να υστερεί ακόμη στα πλέον προηγμένα τσιπ, όμως διαθέτει ένα εξίσου κρίσιμο πλεονέκτημα: άφθονη και φθηνότερη ενέργεια. Η εγκατεστημένη παραγωγική της ισχύς υπερβαίνει κατά πολύ εκείνη των ΗΠΑ, ενώ ορισμένα κινεζικά data centers πληρώνουν έως και τα μισά για ηλεκτρική ενέργεια σε σύγκριση με τα αμερικανικά. Αυτό το πλεονέκτημα επέτρεψε την ταχεία ανάπτυξη εφαρμογών όπως το Manus — ενός προηγμένου «πράκτορα» τεχνητής νοημοσύνης, συγκρίσιμου σε απόδοση με το ChatGPT, που εξαγοράστηκε από τη Meta έναντι άνω των 2 δισ. δολαρίων.

Καθοριστικό ρόλο παίζει και το ανθρώπινο δυναμικό. Κατά τη διάρκεια της επίσκεψής μου συνάντησα πλήθος νέων επιχειρηματιών με ενέργεια, φιλοδοξία και τεχνογνωσία που δεν υστερούν σε τίποτα από τους αντίστοιχους της Silicon Valley. Παρά τη ρητορική περί δασμών, οι ΗΠΑ δεν φαίνεται να υπερισχύουν στον εμπορικό ανταγωνισμό. Η Κίνα παραμένει ο μεγαλύτερος εξαγωγέας παγκοσμίως, με εμπορικό πλεόνασμα που άγγιξε πέρυσι το ιστορικό ρεκόρ των 1,2 τρισ. δολαρίων. Μάλιστα, μέρος αυτής της ροής διοχετεύεται μέσω τρίτων χωρών πριν καταλήξει στις αμερικανικές αγορές — ένδειξη ότι η παγκόσμια οικονομία εξακολουθεί να εξαρτάται από τα κινεζικά προϊόντα, ανεξάρτητα από το ύψος των δασμών.

Βεβαίως, η κινεζική οικονομία δεν είναι άτρωτη. Η κρίση στον κλάδο των ακινήτων εξακολουθεί να αφήνει βαθιά αποτυπώματα, περιορίζοντας την καταναλωτική εμπιστοσύνη. Η επιβράδυνση της ανάπτυξης έχει οδηγήσει την ανεργία των νέων κοντά στο 20%, ενώ και οι επενδύσεις έχουν υποχωρήσει.

Παρά τις αδυναμίες αυτές, ο ανταγωνισμός με την Κίνα παραμένει απαιτητικός. Οι Ηνωμένες Πολιτείες οφείλουν να επαναπροσδιορίσουν τη βιομηχανική τους στρατηγική και να αξιοποιήσουν στοχευμένα τους δημόσιους πόρους προς όφελος τομέων στρατηγικής σημασίας. Ωστόσο, οι αποσπασματικές και συχνά αντιφατικές επιλογές της σημερινής κυβέρνησης δυσχεραίνουν την προσπάθεια.

Προτεραιότητα πρέπει να αποτελέσει η αποκατάσταση των επενδύσεων στην επιστημονική έρευνα και στις τεχνολογίες αιχμής. Η αναδιοργάνωση της κρατικής λειτουργίας δεν αφορά μόνο τις δαπάνες, αλλά και τη ρυθμιστική αποτελεσματικότητα. Για παράδειγμα, οι ΗΠΑ διαθέτουν κρίσιμα ορυκτά, όμως η αδειοδότηση για εξόρυξη και επεξεργασία είναι τόσο χρονοβόρα και περίπλοκη που καταλήγει να λειτουργεί αποτρεπτικά.

Το βασικό μάθημα είναι απλό: η Κίνα δεν πρόκειται να ηττηθεί μέσω δασμών ή συμφωνιών που μπορεί να αποδειχθούν εύθραυστες. Η πραγματική υπεροχή θα προέλθει από την ενίσχυση της ίδιας της αμερικανικής οικονομίας — από τη δημοσιονομική εξυγίανση, τη στήριξη της καινοτομίας και τη χάραξη συνεκτικής αναπτυξιακής στρατηγικής. Αυτή είναι η πρόκληση που καλείται να αντιμετωπίσει η Ουάσιγκτον, αν θέλει να διατηρήσει το προβάδισμά της στον παγκόσμιο ανταγωνισμό.