Αναξιοποίητο το 12,9% του εργατικού δυναμικού στην Ελλάδα – Μεγάλο το χάσμα μεταξύ ανδρών και γυναικών

Σημαντικό μέρος του διαθέσιμου εργατικού δυναμικού εξακολουθεί να μένει εκτός πλήρους αξιοποίησης στην Ελλάδα, παρά τη βελτίωση που έχει καταγράψει η αγορά εργασίας τα τελευταία χρόνια. Άνεργοι, εργαζόμενοι με λιγότερες ώρες από όσες επιθυμούν, αλλά και άτομα που θα μπορούσαν να εργαστούν χωρίς να αναζητούν ενεργά απασχόληση, συνθέτουν ένα απόθεμα ανθρώπινου δυναμικού που παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανεκμετάλλευτο.

Τα στοιχεία της Eurostat για το 2025 δείχνουν ότι το 12,9% του διευρυμένου εργατικού δυναμικού ηλικίας 15 έως 74 ετών στην Ελλάδα δεν αξιοποιείται πλήρως. Το ποσοστό υπερβαίνει τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που διαμορφώνεται στο 11,8%, αν και βρίσκεται χαμηλότερα από τις αντίστοιχες επιδόσεις της Φινλανδίας (19,5%), της Σουηδίας (18,5%) και της Ισπανίας (18,2%). Στον αντίποδα, τα χαμηλότερα ποσοστά καταγράφονται στη Μάλτα, με 4,9%, και στην Πολωνία, με 5,3%.

Η ανεργία αποτελεί το μεγαλύτερο μέρος του προβλήματος

Η βασικότερη πηγή της υποαξιοποίησης του εργατικού δυναμικού είναι η ανεργία. Ειδικότερα, το 8,6% του διευρυμένου εργατικού δυναμικού στην Ελλάδα είναι άνεργο, ενώ το 2% αφορά άτομα που είναι διαθέσιμα να εργαστούν, αλλά δεν αναζητούν εργασία. Παράλληλα, το 1,6% υποαπασχολείται, καθώς εργάζεται με μειωμένο ωράριο, και το 0,7% αναζητά εργασία χωρίς να είναι άμεσα διαθέσιμο για να αναλάβει θέση.

Η κατανομή αυτή δείχνει ότι το μεγαλύτερο περιθώριο ενίσχυσης της απασχόλησης βρίσκεται στην επανένταξη των ανέργων στην αγορά εργασίας. Παράλληλα, υπάρχει δυνατότητα να αυξηθεί η συμμετοχή όσων βρίσκονται εκτός ενεργού αναζήτησης εργασίας ή απασχολούνται λιγότερο από όσο επιθυμούν.

Στην κατηγορία όσων δεν είναι διαθέσιμοι να εργαστούν μπορεί να περιλαμβάνονται φοιτητές και άτομα που βρίσκονται σε εκπαίδευση, όσοι έχουν υποχρεώσεις φροντίδας παιδιών ή ηλικιωμένων, καθώς και άνθρωποι που αντιμετωπίζουν μακροχρόνια προβλήματα υγείας ή αναπηρία.

Σημαντικές οι ανισότητες μεταξύ ανδρών και γυναικών

Ιδιαίτερη διάσταση έχει το πρόβλημα της υποαξιοποίησης του γυναικείου εργατικού δυναμικού. Σύμφωνα με τη Eurostat, το 16,8% του διευρυμένου εργατικού δυναμικού των γυναικών στην Ελλάδα δεν αξιοποιείται πλήρως, έναντι 9,7% στους άνδρες.

Η απόσταση των 7,1 ποσοστιαίων μονάδων αποτελεί τη δεύτερη μεγαλύτερη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με την Ισπανία να καταγράφει ακόμη υψηλότερη διαφορά, στις 8 ποσοστιαίες μονάδες. Τα στοιχεία αναδεικνύουν τις δυσκολίες που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν οι γυναίκες ως προς την πλήρη ένταξη και παραμονή τους στην αγορά εργασίας.

Η Ελλάδα εξακολουθεί να υπολείπεται στην απασχόληση

Το ανεκμετάλλευτο εργατικό δυναμικό συνδέεται και με το συνολικό ποσοστό απασχόλησης. Στην Ελλάδα, οι απασχολούμενοι αντιστοιχούν στο 54,8% του πληθυσμού ηλικίας 15 έως 74 ετών, έναντι 60,3% στην ΕΕ.

Ανάλυση της Eurobank Research τον περασμένο Φεβρουάριο κατέληγε στο συμπέρασμα ότι η αδυναμία της ελληνικής αγοράς εργασίας έχει περιοριστεί αισθητά τα τελευταία χρόνια, χωρίς όμως να έχει εξαλειφθεί. Παράλληλα, ο ρυθμός αποκλιμάκωσης της ανεργίας έχει επιβραδυνθεί, ενώ η αγορά εξακολουθεί να απέχει από συνθήκες πλήρους και αποτελεσματικής αξιοποίησης του εργατικού δυναμικού.

Την ίδια στιγμή, αρκετές επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην κάλυψη κενών θέσεων, καθώς δεν βρίσκουν υποψηφίους με τις κατάλληλες γνώσεις και δεξιότητες. Η αναντιστοιχία μεταξύ των προσόντων των εργαζομένων και των αναγκών των επιχειρήσεων αποτελεί πρόσθετο εμπόδιο, καθώς επηρεάζει την παραγωγικότητα και δυσχεραίνει την προσαρμογή της οικονομίας στις διαρθρωτικές αλλαγές.

Το στοίχημα της πλήρους απασχόλησης

Η περαιτέρω μείωση της ανεργίας δεν αρκεί από μόνη της για να αντιμετωπιστούν οι αδυναμίες της αγοράς εργασίας. Απαιτείται να ενταχθούν περισσότεροι άνθρωποι στην απασχόληση, αλλά και να βελτιωθεί η αντιστοίχιση των δεξιοτήτων τους με τις ανάγκες της οικονομίας.

Η ενεργοποίηση περισσότερων γυναικών, η διευκόλυνση της επιστροφής των ανέργων στην εργασία και η καλύτερη σύνδεση της εκπαίδευσης με τις απαιτήσεις των επιχειρήσεων αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την αύξηση της απασχόλησης. Η αξιοποίηση αυτού του ανθρώπινου δυναμικού θα μπορούσε να ενισχύσει την παραγωγική ικανότητα της ελληνικής οικονομίας και να περιορίσει τις ελλείψεις προσωπικού σε κλάδους που δυσκολεύονται να βρουν εργαζομένους με τα κατάλληλα προσόντα.

Πόσα χρήματα χρειάζεται ένα νοικοκυριό για να ζει άνετα στην Ευρώπη – Η θέση της Ελλάδας

Πόσο υψηλό πρέπει να είναι το καθαρό εισόδημα ενός ανθρώπου ή μιας οικογένειας ώστε να μπορεί να ζει με οικονομική άνεση στην Ευρώπη; Η απάντηση δεν είναι απλή, καθώς οι ανάγκες διαφέρουν ανάλογα με τη χώρα, το κόστος κατοικίας, το μέγεθος του νοικοκυριού και φυσικά τον τρόπο ζωής. Ένα ποσό που εξασφαλίζει σχετικά άνετη διαβίωση σε μια χώρα της Νοτιοανατολικής Ευρώπης μπορεί να μην επαρκεί για αντίστοιχο επίπεδο ζωής στη Γερμανία, την Ολλανδία ή την Ελβετία.

Υπάρχει, ωστόσο, ένας τρόπος να γίνουν συγκρίσεις μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών, χρησιμοποιώντας το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών και τη θέση του σε σχέση με το εθνικό εισοδηματικό επίπεδο. Με βάση αυτή τη μεθοδολογία, το Euronews Business υπολόγισε πόσα καθαρά χρήματα χρειάζεται ένας άνθρωπος, ένα ζευγάρι ή μια οικογένεια με δύο παιδιά, προκειμένου να ενταχθεί στην ανώτερη μεσαία εισοδηματική κατηγορία.

Τα αποτελέσματα αποτυπώνουν μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ των χωρών, ενώ αναδεικνύουν και τη χαμηλή θέση της Ελλάδας στην ευρωπαϊκή κατάταξη.

Τι σημαίνει εισόδημα για μια σχετικά άνετη ζωή

Για τη σύγκριση χρησιμοποιείται το ισοδύναμο διαθέσιμο εισόδημα, ένας δείκτης που υπολογίζει τους συνολικούς καθαρούς πόρους ενός νοικοκυριού. Αρχικά αθροίζονται όλα τα εισοδήματα των μελών του, από μισθούς, επενδύσεις, κοινωνικές παροχές και άλλες πηγές, ενώ αφαιρούνται οι φόροι και οι ασφαλιστικές εισφορές.

Στη συνέχεια, το ποσό προσαρμόζεται με βάση τον αριθμό των μελών του νοικοκυριού και τις ανάγκες τους. Έτσι, λαμβάνεται υπόψη ότι ένα ζευγάρι ή μια οικογένεια με παιδιά δεν χρειάζεται απλώς πολλαπλάσιο εισόδημα από έναν άνθρωπο που ζει μόνος του, καθώς ορισμένα έξοδα είναι κοινά.

Ο ΟΟΣΑ χρησιμοποιεί ως μεσαία εισοδηματική κατηγορία τα νοικοκυριά με διαθέσιμο εισόδημα από το 75% έως το 200% του εθνικού διάμεσου. Η κατηγορία χωρίζεται σε τρία επίπεδα:

Κατώτερη μεσαία τάξη: από 75% έως 100% του διάμεσου εισοδήματος.

Μεσαία τάξη: από 100% έως 150%.

Ανώτερη μεσαία τάξη: από 150% έως 200%.

Το 150% του διάμεσου εισοδήματος χρησιμοποιείται στην ανάλυση ως ένα ενδεικτικό όριο για ένα νοικοκυριό που διαθέτει σχετικά αυξημένη οικονομική δυνατότητα. Δεν αποτελεί, ωστόσο, επίσημο ή καθολικά αποδεκτό όριο άνετης διαβίωσης.

Όπως επισημαίνει ο Σεμπάστιαν Κόνιγκς, ανώτερος οικονομολόγος του ΟΟΣΑ, ένα εισόδημα πάνω από το 150% του διάμεσου μπορεί να θεωρηθεί επαρκές για σχετικά άνετη ζωή, εφόσον εξετάζονται αποκλειστικά τα εισοδηματικά δεδομένα. Αυτό δεν σημαίνει ότι εξασφαλίζει αυτομάτως οικονομική ασφάλεια σε κάθε χώρα ή για κάθε νοικοκυριό.

Τα εισοδήματα που απαιτούνται στις ευρωπαϊκές χώρες

Το 2025, το διάμεσο ισοδύναμο διαθέσιμο εισόδημα στην Ευρωπαϊκή Ένωση διαμορφώνεται σε 22.939 ευρώ ετησίως, δηλαδή περίπου 1.912 ευρώ τον μήνα. Για έναν ενήλικα που ζει μόνος του, το 150% αυτού του ποσού αντιστοιχεί σε καθαρό μηνιαίο εισόδημα περίπου 2.867 ευρώ.

Οι διαφορές μεταξύ των χωρών είναι εντυπωσιακές. Σε ένα σύνολο 34 ευρωπαϊκών κρατών, το αντίστοιχο εισοδηματικό όριο ξεκινά από μόλις 603 ευρώ τον μήνα στη Βόρεια Μακεδονία και φτάνει τα 6.491 ευρώ στην Ελβετία.

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η απόσταση είναι επίσης μεγάλη: από 1.023 ευρώ στη Ρουμανία έως 6.256 ευρώ στο Λουξεμβούργο.

Οι υψηλότερες απαιτήσεις εισοδήματος καταγράφονται, πέρα από το Λουξεμβούργο, σε χώρες της βόρειας και δυτικής Ευρώπης. Ενδεικτικά, το μηνιαίο καθαρό εισόδημα που αντιστοιχεί στο 150% του εθνικού διάμεσου φτάνει τα 5.240 ευρώ στη Νορβηγία, τα 4.568 ευρώ στην Αυστρία, τα 4.524 ευρώ στη Δανία, τα 4.392 ευρώ στην Ιρλανδία και τα 4.308 ευρώ στην Ολλανδία.

Στις τέσσερις μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Γερμανία βρίσκεται στην υψηλότερη θέση, με όριο 3.611 ευρώ τον μήνα. Ακολουθεί η Γαλλία με 3.307 ευρώ, ενώ στην Ιταλία το αντίστοιχο ποσό υπολογίζεται σε 2.758 ευρώ και στην Ισπανία σε 2.546 ευρώ.

Η διαφορά μεταξύ Γερμανίας και Ισπανίας φτάνει τα 1.065 ευρώ τον μήνα για έναν άνθρωπο που ζει μόνος του.

Στον αντίποδα, κάτω από τα 1.000 ευρώ βρίσκονται η Αλβανία με 723 ευρώ, η Τουρκία με 755 ευρώ, το Μαυροβούνιο με 825 ευρώ και η Σερβία με 975 ευρώ, ενώ στη Βόρεια Μακεδονία το όριο είναι ακόμη χαμηλότερο.

Η Ελλάδα κοντά στο τέλος της ευρωπαϊκής κατάταξης

Η ελληνική επίδοση είναι ιδιαίτερα αποκαλυπτική. Το καθαρό μηνιαίο εισόδημα που αντιστοιχεί στο 150% του διάμεσου ανέρχεται σε μόλις 1.463 ευρώ για έναν ενήλικα που ζει μόνος του.

Το ποσό αυτό τοποθετεί την Ελλάδα στην τέταρτη χαμηλότερη θέση μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με χαμηλότερα όρια να καταγράφονται μόνο σε ορισμένες χώρες της ανατολικής Ευρώπης.

Στην ίδια ευρύτερη εισοδηματική κατηγορία, με ποσά από 1.000 έως 1.900 ευρώ τον μήνα, βρίσκονται 11 ευρωπαϊκές χώρες. Η Πορτογαλία εμφανίζει όριο 1.808 ευρώ, η Πολωνία 1.799 ευρώ, η Βουλγαρία 1.108 ευρώ και η Ουγγαρία 1.099 ευρώ.

Η εικόνα αυτή αναδεικνύει τη σημαντική απόσταση που χωρίζει τα ελληνικά εισοδήματα από εκείνα των περισσότερων ανεπτυγμένων ευρωπαϊκών οικονομιών. Ένας άνθρωπος που βρίσκεται στην ανώτερη μεσαία εισοδηματική κατηγορία στην Ελλάδα δεν διαθέτει απαραίτητα την ίδια οικονομική δυνατότητα με κάποιον που κατατάσσεται στην αντίστοιχη κατηγορία στη Γερμανία ή στη Γαλλία.

Το πρόβλημα γίνεται εντονότερο όταν συνυπολογιστούν οι δαπάνες για κατοικία, ενέργεια, τρόφιμα και μετακινήσεις. Οι χαμηλότερες αποδοχές περιορίζουν το περιθώριο αποταμίευσης και δυσκολεύουν την αντιμετώπιση έκτακτων εξόδων, ακόμη και για νοικοκυριά που βρίσκονται σχετικά ψηλά στην εγχώρια εισοδηματική κλίμακα.

Πόσα χρειάζεται ένα ζευγάρι ή μια οικογένεια με δύο παιδιά

Οι ανάγκες αυξάνονται όταν στο νοικοκυριό υπάρχουν περισσότερα μέλη, αλλά όχι αναλογικά με τον αριθμό τους. Ένα ζευγάρι που ζει μαζί μοιράζεται σημαντικές δαπάνες, όπως το ενοίκιο, τους λογαριασμούς ενέργειας και ορισμένα καθημερινά έξοδα.

Για τον λόγο αυτό, η Eurostat χρησιμοποιεί συντελεστή 1,5 για ένα ζευγάρι χωρίς παιδιά, σε σύγκριση με έναν ενήλικα που ζει μόνος του. Για μια οικογένεια με δύο παιδιά κάτω των 14 ετών, ο αντίστοιχος συντελεστής ανέρχεται σε 2,1.

Με βάση τα στοιχεία για την Ευρωπαϊκή Ένωση, τα απαιτούμενα καθαρά μηνιαία εισοδήματα διαμορφώνονται ως εξής:

Η ίδια αναλογία εφαρμόζεται και στις επιμέρους χώρες. Επομένως, οι χώρες που εμφανίζουν υψηλότερο εισοδηματικό όριο για έναν άνθρωπο διατηρούν αντίστοιχα υψηλότερες απαιτήσεις και για τα ζευγάρια ή τις οικογένειες.

Η αγοραστική δύναμη αλλάζει την εικόνα

Οι συγκρίσεις σε ευρώ δεν αποτυπώνουν πλήρως τις πραγματικές διαφορές στο κόστος ζωής. Ένα εισόδημα 2.000 ευρώ μπορεί να προσφέρει διαφορετική αγοραστική δυνατότητα στην Ελλάδα και διαφορετική στη Γερμανία, ανάλογα με τις τιμές των αγαθών και των υπηρεσιών σε κάθε χώρα.

Για να αντιμετωπιστεί αυτό το πρόβλημα, χρησιμοποιούνται τα πρότυπα αγοραστικής δύναμης (PPS), μια κοινή μονάδα μέτρησης που προσαρμόζει τα εισοδήματα στις διαφορές των τιμών μεταξύ των κρατών.

Με αυτή τη μέθοδο, το εισοδηματικό όριο για έναν ενήλικα στην Ευρωπαϊκή Ένωση διαμορφώνεται σε 2.830 PPS τον μήνα. Η απόσταση μεταξύ των χωρών περιορίζεται, αλλά παραμένει σημαντική.

Στην Αλβανία το αντίστοιχο ποσό είναι 1.031 PPS, ενώ στο Λουξεμβούργο φτάνει τα 4.709 PPS. Η διαφορά είναι περίπου 4,6 φορές, όταν σε ονομαστικές τιμές ευρώ η απόσταση μεταξύ των δύο χωρών ξεπερνά τις δέκα φορές.

Εντός της ΕΕ, η Ουγγαρία εμφανίζει το χαμηλότερο όριο, στα 1.495 PPS. Έτσι, το επίπεδο του Λουξεμβούργου είναι λίγο περισσότερο από τρεις φορές υψηλότερο, αντί για περίπου έξι φορές που προκύπτει από τη σύγκριση των ονομαστικών ποσών σε ευρώ.

Η προσαρμογή στην αγοραστική δύναμη, συνεπώς, περιορίζει τις διαφορές, χωρίς όμως να τις εξαφανίζει. Οι κάτοικοι των χωρών με υψηλότερα εισοδήματα εξακολουθούν να διαθέτουν, κατά μέσο όρο, μεγαλύτερη οικονομική δυνατότητα.