Ακρίβεια στα οικοδομικά υλικά: ανατιμήσεις έως 25% και πίεση στην αγορά κατοικίας – αλλαγές σε ζήτηση και προφίλ αγοραστών

Σημαντικές αυξήσεις καταγράφονται ήδη στο κόστος των υλικών για την κατασκευή νέων κατοικιών, καθώς η πρόσφατη άνοδος των τιμών των καυσίμων επιβαρύνει ολόκληρη την αλυσίδα παραγωγής στον κατασκευαστικό κλάδο.

Σύμφωνα με τον αντιπρόεδρο και διευθύνοντα σύμβουλο της Ten Brinke Hellas, κ. Φώτη Γιόφτσιο, οι ανατιμήσεις στο συνολικό κόστος κατασκευής έχουν φτάσει έως και το 25%. Όπως επισημαίνει, σε περιόδους έντονων γεωπολιτικών και ενεργειακών αναταράξεων εμφανίζονται συχνά και φαινόμενα υπερκοστολόγησης από ορισμένους προμηθευτές, οι οποίοι επιχειρούν να εκμεταλλευτούν τη μεταβλητότητα της αγοράς.

Η εικόνα της αστάθειας αποτυπώνεται και στον τρόπο λειτουργίας της αγοράς, καθώς –όπως ανέφερε– οι προσφορές υλικών, που μέχρι πρόσφατα είχαν διάρκεια έως και 45 ημέρες, πλέον ισχύουν μόλις για 24 έως 48 ώρες, λόγω της έντονης διακύμανσης των τιμών του πετρελαίου και του γενικότερου ασταθούς περιβάλλοντος.

Ο ίδιος εκτιμά ότι οι πραγματικές επιπτώσεις στο κόστος κατασκευής θα γίνουν πιο εμφανείς το επόμενο διάστημα, ενώ δεν αποκλείει ακόμη και προσωρινές καθυστερήσεις ή αναβολές έργων, μέχρι να σταθεροποιηθούν οι συνθήκες στην αγορά ενέργειας και στις διεθνείς αγορές.

Διαφορετική εικόνα ζήτησης στην αγορά ακινήτων

Σε πιο συγκρατημένο τόνο κινείται η τοποθέτηση της αγοράς ακινήτων, καθώς –όπως σημειώνει ο κ. Γιάννης Γκάνος της Alpha Real Estate Services– προς το παρόν δεν διαφαίνονται ενδείξεις σοβαρής επιδείνωσης στη ζήτηση, εκτός αν υπάρξουν νέες απρόβλεπτες εξελίξεις.

Η ζήτηση για ακίνητα παραμένει ισχυρή σε βασικές κατηγορίες όπως η κατοικία, τα γραφεία και οι αποθηκευτικοί χώροι (logistics), γεγονός που στηρίζει τη συνολική αγορά παρά τις αυξημένες πιέσεις στο κόστος κατασκευής.

Αλλαγές στο προφίλ των αγοραστών

Σημαντικές μεταβολές καταγράφονται και στο προφίλ των αγοραστών κατοικίας, σύμφωνα με τον κ. Ανδρέα Πρωτόπαπα της Finthesis (όμιλος doValue). Όπως αναφέρει, η εικόνα έχει αλλάξει ριζικά σε σχέση με την περίοδο πριν την οικονομική κρίση.

Ενώ στις αρχές της δεκαετίας του 2000 κυριαρχούσαν αγοραστές ηλικίας γύρω στα 30, σήμερα η μέση ηλικία έχει μετατοπιστεί πάνω από τα 40 έτη, γεγονός που αντανακλά τόσο τις δυσκολίες πρόσβασης στη χρηματοδότηση όσο και την αλλαγή των οικονομικών συνθηκών.

Παράλληλα, το μεγαλύτερο μέρος των διαθέσιμων κατοικιών στην αγορά –περίπου το 90%– είναι άνω των 35 ετών, με χαμηλή ενεργειακή απόδοση, στοιχείο που τις καθιστά λιγότερο συμβατές με τις σημερινές ανάγκες των αγοραστών.

Νέες τάσεις στη ζήτηση και τη χρηματοδότηση

Η αγορά στεγαστικής πίστης στηρίζεται κυρίως σε νοικοκυριά με διπλό εισόδημα, ενώ αυξάνεται σταδιακά και η ζήτηση για ακίνητα επενδυτικού χαρακτήρα, τόσο από ξένους όσο και από Έλληνες του εξωτερικού.

Παράλληλα, ενισχύεται η παρουσία ειδικών κατηγοριών αγοραστών, όπως οι μονογονεϊκές οικογένειες, οι οποίες αναζητούν μικρότερα και πιο προσιτά ακίνητα για κάλυψη βασικών στεγαστικών αναγκών.

Συμπέρασμα

Η αγορά κατοικίας βρίσκεται αντιμέτωπη με μια διπλή πίεση: αυξανόμενο κόστος κατασκευής λόγω ενέργειας και πρώτων υλών, αλλά και μεταβαλλόμενη ζήτηση που διαμορφώνεται από νέες κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες. Παρά τις προκλήσεις, η συνολική ζήτηση παραμένει ανθεκτική, με τις ισορροπίες να επανακαθορίζονται σταδιακά.

Ελληνική οικονομία υπό πίεση: η λεπτή ισορροπία ανάμεσα σε αντοχές και κινδύνους

Καθώς η κρίση στον Περσικό Κόλπο παραμένει χωρίς σαφή αποκλιμάκωση και τα Στενά του Ορμούζ εξακολουθούν να είναι κλειστά, στο οικονομικό επιτελείο εντείνεται ο προβληματισμός για το πόσο μπορεί να διατηρηθεί η τρέχουσα ισορροπία χωρίς νέες παρεμβάσεις. Το βασικό σενάριο της «ελεγχόμενης πίεσης» εξακολουθεί να θεωρείται ενεργό, ωστόσο εξετάζονται και πιο δυσμενείς εκδοχές, όπου η ενεργειακή κρίση αποκτά μεγαλύτερη διάρκεια, οι τιμές παραμένουν σε υψηλά επίπεδα και το αυξημένο κόστος διαχέεται σε ολόκληρη την οικονομία. Τα αρνητικά σενάρια βρίσκονται στο τραπέζι, χωρίς όμως να αποτελούν ακόμη την κυρίαρχη εκτίμηση.

Στο πεδίο της πραγματικής οικονομίας, τα πρώτα σημάδια προσαρμογής είναι ήδη εμφανή. Επιχειρήσεις με έντονη εξάρτηση από εισαγόμενη ενέργεια επαναπροσδιορίζουν σε τακτική βάση το κόστος λειτουργίας τους, οι μεταφορικές χρεώσεις αυξάνονται και τα περιθώρια κέρδους συμπιέζονται. Η επενδυτική δραστηριότητα συνεχίζεται, αλλά με αυξημένη επιφυλακτικότητα. Στον τουρισμό, η ζήτηση διατηρείται, ωστόσο το αυξημένο λειτουργικό κόστος περιορίζει την τελική κερδοφορία. Η κατανάλωση παραμένει ενεργή, αλλά στηρίζεται σε εισοδήματα που πιέζονται από τον πληθωρισμό, δημιουργώντας μια εύθραυστη ισορροπία που με την πάροδο του χρόνου γίνεται όλο και πιο δύσκολο να διατηρηθεί.

Παράλληλα, τα περιθώρια πολιτικής διαχείρισης στενεύουν ταχύτερα από ό,τι οι ίδιες οι οικονομικές αντοχές. Οι διαθέσιμοι δημοσιονομικοί πόροι είναι περιορισμένοι και κάθε παρέμβαση αξιολογείται τόσο ως προς το κόστος όσο και ως προς τη χρονική «ανάσα» που μπορεί να προσφέρει. Στις επαφές με ευρωπαϊκούς θεσμούς, η έμφαση μετατοπίζεται σταδιακά από το είδος των μέτρων στη διάρκεια της κρίσης. Η Ελλάδα δεν βρίσκεται αντιμέτωπη με άμεσο δημοσιονομικό εκτροχιασμό, αλλά με μια πιο σύνθετη πρόκληση που αφορά τη διαχείριση μιας πίεσης η οποία δεν υποχωρεί, αλλά μεταφέρεται από κλάδο σε κλάδο.

To βασικό σενάριο

Στο βασικό, πιο θετικό σενάριο, η οικονομία διατηρεί ρυθμούς ανάπτυξης κοντά στο 2%, οι επενδύσεις ενισχύονται, η απασχόληση παραμένει σε ανοδική πορεία και ο τουρισμός συνεχίζει να λειτουργεί ως βασικός πυλώνας εισροής εσόδων. Η δυναμική αυτή στηρίζεται σε παράγοντες όπως οι πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης, οι ξένες επενδύσεις και η σχετική ανθεκτικότητα της κατανάλωσης. Ωστόσο, πρόκειται για μια ισορροπία που εξαρτάται από κρίσιμες προϋποθέσεις: η ενεργειακή πίεση να μην ενταθεί περαιτέρω, οι τιμές να μην εκτιναχθούν και οι αγορές να μην αντιδράσουν με αύξηση του κόστους χρήματος.

Αντίθετα, στο αρνητικό σενάριο, η διάρκεια της κρίσης λειτουργεί σωρευτικά. Το αυξημένο ενεργειακό κόστος μετακυλίεται σταδιακά από τις μεταφορές στη βιομηχανία, στο εμπόριο και τελικά στον καταναλωτή, περιορίζοντας την κερδοφορία των επιχειρήσεων και καθυστερώντας επενδυτικές αποφάσεις. Η τραπεζική χρηματοδότηση γίνεται πιο επιλεκτική, ενώ η κατανάλωση εμφανίζει σημάδια κόπωσης, καθώς η αύξηση των μισθών δεν επαρκεί για να αντισταθμίσει την απώλεια αγοραστικής δύναμης. Σε αυτή την περίπτωση, η οικονομία δεν οδηγείται σε απότομη ύφεση, αλλά σε σταδιακή επιβράδυνση, με τον ρυθμό ανάπτυξης να υποχωρεί ανάλογα με τη διάρκεια της κρίσης.

Η μεγαλύτερη πίεση

Η μεγαλύτερη πίεση εντοπίζεται στο δημοσιονομικό πεδίο. Τα μέτρα που έχουν ήδη ληφθεί έχουν περιορίσει τον διαθέσιμο χώρο για νέες παρεμβάσεις, ενώ η στρατηγική εστιάζει σε στοχευμένες και προσωρινές λύσεις, ώστε να αποφευχθούν μόνιμες επιβαρύνσεις. Αυτό διατηρεί τον έλεγχο των δημόσιων οικονομικών, αλλά περιορίζει την ευελιξία. Ταυτόχρονα, η προσοχή στρέφεται και στις αγορές, καθώς η διατήρηση της αξιοπιστίας επηρεάζει άμεσα το κόστος δανεισμού και το εύρος των διαθέσιμων επιλογών.

Σε αυτό το περιβάλλον, η ελληνική οικονομία λειτουργεί με πολλαπλές ταχύτητες. Ο τουρισμός συνεχίζει να αποτελεί βασικό στήριγμα, αλλά υπό αυξημένο κόστος. Οι επενδύσεις διατηρούνται κυρίως λόγω ευρωπαϊκών πόρων και μεγάλων έργων, ενώ σε άλλους κλάδους επικρατεί μεγαλύτερη επιφυλακτικότητα. Η κατανάλωση συνεχίζεται, αλλά με πιο προσεκτική στάση από τα νοικοκυριά, τα οποία προσαρμόζουν σταδιακά τη συμπεριφορά τους.

Συνολικά, το βασικό ζητούμενο παραμένει η διάρκεια της κρίσης. Η διατήρηση της ισορροπίας, η προστασία των εισοδημάτων και η διαχείριση των περιορισμένων πόρων συνθέτουν ένα περιβάλλον συνεχούς επαναξιολόγησης, όπου οι αποφάσεις λαμβάνονται με γνώμονα τις εξελίξεις στο γεωπολιτικό και ενεργειακό μέτωπο.