Ανάπτυξη με χαμηλή προστιθέμενη αξία

Η ταχεία ανάπτυξη δραστηριοτήτων όπως το delivery, η διαχείριση ακινήτων τύπου Airbnb και τα ενοικιαζόμενα δωμάτια συνθέτουν το κυρίαρχο πρόσωπο της σύγχρονης ελληνικής επιχειρηματικότητας. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία του Γενικό Εμπορικό Μητρώο (ΓΕΜΗ), πρόκειται για δραστηριότητες που δημιουργούν θέσεις εργασίας, συχνά όμως βραχυχρόνιες και χαμηλής σταθερότητας, ενώ η συμβολή τους στην παραγωγικότητα και την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας παραμένει περιορισμένη.

Παράλληλα, διευρύνεται η λεγόμενη «οικονομία του καφέ», δηλαδή η συνεχής ίδρυση καταστημάτων εστίασης με σύντομο κύκλο ζωής και στόχο το άμεσο κέρδος.

Έκρηξη στις επιχειρήσεις delivery

Την περίοδο 2020-2025 ιδρύθηκαν 10.488 επιχειρήσεις ταχυδρομικών και ταχυμεταφορικών υπηρεσιών. Μόνο το 2025 συστάθηκαν 4.578 νέες επιχειρήσεις, έναντι 2.788 το 2024, σημειώνοντας αύξηση σχεδόν 65%. Έως το 2019 οι νέες ιδρύσεις ήταν μόλις 89, έγιναν 151 το 2020 και εκτοξεύθηκαν μετά το 2022.

Στην πλειονότητά τους πρόκειται για ατομικές επιχειρήσεις διανομέων έτοιμων γευμάτων, εργαζόμενους που δραστηριοποιούνται ως ελεύθεροι επαγγελματίες με «μπλοκάκι». Οι επιχειρήσεις με ΚΑΔ delivery αποτέλεσαν το 6,19% του συνόλου των νέων ενεργών επιχειρήσεων το 2025. Συνολικά οι ενεργές επιχειρήσεις διανομής φαγητού ανέρχονται σε 10.419, δηλαδή στο 1,78% του συνόλου. Αν προστεθούν και οι 1.973 επιχειρήσεις γενικών ταχυμεταφορών, το ποσοστό υπερβαίνει το 2%.

Βραχυχρόνια μίσθωση και διαχείριση ακινήτων

Η διαχείριση ακίνητης περιουσίας, κυρίως μέσω βραχυχρόνιας μίσθωσης επιπλωμένων διαμερισμάτων ή δωματίων, αποτελεί τη δεύτερη μεγάλη επιχειρηματική άνοδο της τελευταίας πενταετίας. Από το 2020 έως το 2025 ιδρύθηκαν 18.780 επιχειρήσεις στον κλάδο, με τις ετήσιες νέες συστάσεις να προσεγγίζουν πλέον τις 4.000.

Το 2025 ιδρύθηκαν 2.979 νέες επιχειρήσεις καταλυμάτων, εκ των οποίων οι 2.436, περίπου το 82%, αφορούσαν βραχυχρόνια μίσθωση. Συνολικά, την περίοδο 2020-2025 οι νέες ιδρύσεις στον ευρύτερο κλάδο καταλυμάτων έφτασαν τις 32.661.

Υπηρεσίες υποστήριξης και υγείας

Αύξηση καταγράφουν και οι επιχειρήσεις διοικητικής και γραμματειακής υποστήριξης, καθώς περισσότερες εταιρείες επιλέγουν εξωτερικούς συνεργάτες. Το 2025 ιδρύθηκαν 3.335 νέες επιχειρήσεις της κατηγορίας, υπερδιπλάσιες σε σχέση με το 2020.

Παράλληλα, έντονη είναι η άνθηση δραστηριοτήτων στον χώρο της υγείας. Το 2025 ιδρύθηκαν 2.354 επιχειρήσεις σχετικές με διαγνωστικά κέντρα, υπηρεσίες ασθενοφόρων και δομές κοινωνικής μέριμνας, αυξημένες κατά 11,25% σε σχέση με το 2024. Η εξέλιξη αυτή συνδέεται με την υποβάθμιση του Εθνικό Σύστημα Υγείας, την ενίσχυση των ιδιωτικών ασφαλιστικών προγραμμάτων και το θεσμικό πλαίσιο που επιτρέπει σε γιατρούς του ΕΣΥ να δραστηριοποιούνται και στον ιδιωτικό τομέα.

Η εστίαση παραμένει κυρίαρχη 

Παρά τις διαδοχικές κρίσεις, η εστίαση διατηρεί κεντρική θέση. Ο κλάδος παροχής καταλύματος και εστίασης αριθμεί 144.514 ενεργές επιχειρήσεις, δηλαδή το 16,16% του συνόλου. Από αυτές, οι 102.791 αφορούν την εστίαση.

Το 2025 ιδρύθηκαν 7.365 νέες επιχειρήσεις εστίασης, αυξημένες κατά 8,18% σε σχέση με το 2024. Ωστόσο, η θνησιμότητα είναι υψηλή. Την τριετία 2023-2025 άνοιξαν 20.596 επιχειρήσεις αλλά έκλεισαν 11.512. Το 65% διακόπτει τη λειτουργία του πριν συμπληρώσει δεκαετία και το 21% μέσα στην πρώτη διετία.

Το εμπόριο και η διαρθρωτική πρόκληση

Το εμπόριο παραμένει ο μεγαλύτερος κλάδος με 265.991 επιχειρήσεις, που αντιστοιχούν στο 25,83% του συνόλου. Το 2025 άνοιξαν 13.315 νέες εμπορικές επιχειρήσεις και 7.468 διαγράφηκαν. Πάνω από τις μισές κλείνουν μέσα στην πρώτη δεκαετία.

Σχεδόν τα δύο τρίτα των ενεργών επιχειρήσεων στην Ελλάδα είναι ατομικές, περίπου 11% είναι ΙΚΕ και μόλις 5,22% ανώνυμες εταιρείες.

Παρά τη συμβολή τους στην απασχόληση, οι παραπάνω δραστηριότητες δεν αντιμετωπίζουν το βασικό πρόβλημα της οικονομίας, δηλαδή τη χαμηλή παραγωγικότητα. Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση του Εθνικό Συμβούλιο Παραγωγικότητας, το 2024 το ελληνικό ΑΕΠ ανά εργαζόμενο αντιστοιχούσε στο 52% του μέσου όρου της Ευρωζώνης και το ΑΕΠ ανά ώρα εργασίας στο 46%.

Παρότι οι προβλέψεις για το 2026 είναι θετικές, η απόσταση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο παραμένει σημαντική. Η στροφή σε υπηρεσίες υψηλής προστιθέμενης αξίας και σε πιο σύνθετες παραγωγικές δραστηριότητες αποτελεί βασική προϋπόθεση για ουσιαστική βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της χώρας.

Το 51% των Ελλήνων ταλέντων ψάχνει δεύτερη δουλειά – Η αλήθεια για εμπιστοσύνη και work-life balance

Τα ταλέντα στην Ελλάδα εμφανίζονται πιο επιφυλακτικά απέναντι στις επιχειρηματικές προοπτικές των εταιρειών τους για το 2026 σε σύγκριση με τον παγκόσμιο μέσο όρο, την ίδια στιγμή όμως δηλώνουν μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση ως προς την αξιοποίηση των σύγχρονων τεχνολογιών.

Σύμφωνα με την έρευνα Workmonitor της Randstad Ελλάδας, μόλις το 38% των ταλέντων συμμερίζεται την αισιοδοξία των εργοδοτών για το επόμενο έτος, όταν διεθνώς το αντίστοιχο ποσοστό ανέρχεται στο 51%. Αξίζει να σημειωθεί ότι το 100% των εργοδοτών στην Ελλάδα δηλώνει βέβαιο για την αναπτυξιακή πορεία του 2026 (έναντι 95% παγκοσμίως), γεγονός που αναδεικνύει το διευρυνόμενο χάσμα αντίληψης μεταξύ διοίκησης και εργαζομένων.

Παράλληλα, η εμπιστοσύνη προς τη διοίκηση και το εργασιακό περιβάλλον καταγράφεται χαμηλότερη σε σχέση με το εξωτερικό. Το 63% των ταλέντων δηλώνει ότι εμπιστεύεται την ηγεσία της εταιρείας του (έναντι 72% διεθνώς), το 69% εμπιστεύεται τους συναδέλφους του (76% παγκοσμίως), ενώ το 65% αναφέρει ότι διατηρεί ισχυρή σχέση με τον προϊστάμενό του (72% διεθνώς). Επιπλέον, το 62% θεωρεί ότι ο άμεσος προϊστάμενος λαμβάνει υπόψη τα συμφέροντά του, ποσοστό χαμηλότερο από το 71% που καταγράφεται παγκοσμίως.

Το αυξημένο κόστος ζωής λειτουργεί ως καταλύτης για σημαντικές επαγγελματικές αποφάσεις. Το 51% των ταλέντων στην Ελλάδα δηλώνει ότι έχει αναλάβει ή προτίθεται να αναλάβει δεύτερη εργασία, έναντι 40% διεθνώς. Ταυτόχρονα, το 41% αποχωρεί από θέσεις που δεν εναρμονίζονται με την προσωπική του ζωή, ενώ 37%-38% δεν θα αποδεχόταν νέο ρόλο χωρίς ευελιξία ως προς τον τόπο ή το ωράριο εργασίας.

Σε ό,τι αφορά την Τεχνητή Νοημοσύνη, οι εργαζόμενοι στην Ελλάδα εμφανίζονται σχετικά πιο έτοιμοι τεχνολογικά. Το 75% δηλώνει ότι αισθάνεται ικανό να χρησιμοποιήσει σύγχρονα τεχνολογικά εργαλεία (έναντι 69% παγκοσμίως). Το 57% θεωρεί ότι η AI βελτιώνει την παραγωγικότητά του (62% διεθνώς), ενώ το 60% των εργοδοτών συμμερίζεται την άποψη ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη ενισχύει την αποδοτικότητα (54% παγκοσμίως). Παράλληλα, το 60% των εργοδοτών εκτιμά ότι η AI θα επηρεάσει σημαντικό ποσοστό των εργασιών (50%-100%), με το 61% των ταλέντων να συμφωνεί.

Ωστόσο, οι εργαζόμενοι εμφανίζονται επιφυλακτικοί ως προς το ποιος τελικά ωφελείται περισσότερο από την υιοθέτηση της AI: το 50% θεωρεί ότι τα οφέλη αφορούν κυρίως τις εταιρείες και όχι τα ίδια τα ταλέντα (47% διεθνώς).

Σε επίπεδο συνεργασίας, το 77% των ταλέντων δηλώνει ότι είναι πιο παραγωγικό όταν εργάζεται συλλογικά και λαμβάνει υπόψη τις απόψεις άλλων (78% διεθνώς). Την ίδια στιγμή, το 85% των εργοδοτών εκτιμά ότι η εξ αποστάσεως ή υβριδική εργασία έχει καταστήσει τη συνεργασία πιο απαιτητική. Η διαγενεακή ποικιλομορφία αναγνωρίζεται ως πλεονέκτημα, με το 68% των ταλέντων να δηλώνει ότι βασίζεται σε διαφορετικές γενιές για να διευρύνει τις προοπτικές του.

Όσον αφορά τον σχεδιασμό καριέρας, το 39% προτιμά μια παραδοσιακή, γραμμική πορεία, ενώ το 34% επιθυμεί μια πιο ευέλικτη και πολυδιάστατη διαδρομή, αλλάζοντας ρόλους και τομείς. Αν και οι απολαβές αποτελούν βασικό κίνητρο προσέλκυσης (81%), η ισορροπία επαγγελματικής και προσωπικής ζωής (44%) είναι ο κυρίαρχος λόγος παραμονής σε μια θέση, υπερισχύοντας της εργασιακής ασφάλειας και των παροχών.

Τέλος, το 80% των εργοδοτών θεωρεί ότι η αυξημένη αυτονομία ενισχύει τη δέσμευση, την παραγωγικότητα και τη διατήρηση των ταλέντων. Παρ’ όλα αυτά, το 27% των εργαζομένων δηλώνει ότι έχει αποχωρήσει επειδή δεν του δόθηκε επαρκής ανεξαρτησία, στοιχείο που καταδεικνύει ότι το ζητούμενο της ευελιξίας και της αυτονομίας παραμένει κομβικό για τη σύγχρονη αγορά εργασίας.

Microsoft AI: Προειδοποίηση για ραγδαία αυτοματοποίηση των white-collar θέσεων μέσα σε 12–18 μήνες

Ο επικεφαλής τεχνητής νοημοσύνης της Microsoft, Mustafa Suleyman, εκτιμά ότι μέσα στον επόμενο ενάμιση χρόνο η πλειονότητα —αν όχι το σύνολο— των καθηκόντων στα λεγόμενα white-collar επαγγέλματα θα μπορεί να εκτελείται από συστήματα AI.

Σε συνέντευξή του στους Financial Times, ο Suleyman ανέφερε ότι η τεχνητή νοημοσύνη πλησιάζει επίπεδα ανθρώπινης απόδοσης στα περισσότερα επαγγελματικά αντικείμενα. Όπως είπε, εργασίες που αφορούν δικηγόρους, λογιστές, στελέχη marketing ή project managers είναι πιθανό να αυτοματοποιηθούν πλήρως μέσα στους επόμενους 12 έως 18 μήνες.

Κατά τον ίδιο, η αλλαγή δεν είναι θεωρητική αλλά ήδη ορατή. Στον τομέα της ανάπτυξης λογισμικού, για παράδειγμα, η χρήση εργαλείων AI για συγγραφή κώδικα έχει γίνει βασικό κομμάτι της καθημερινής παραγωγής, μεταβάλλοντας ριζικά τη σχέση εργαζομένων και τεχνολογίας — μια μετατόπιση που, όπως σημείωσε, επιταχύνθηκε θεαματικά το τελευταίο εξάμηνο.

Η Microsoft συγκαταλέγεται στις εταιρείες που ηγούνται της ενσωμάτωσης AI στο εργασιακό περιβάλλον, αναπτύσσοντας λύσεις όπως το Copilot και επενδύοντας σε οργανισμούς όπως η OpenAI και η Anthropic.

Πέρα όμως από τις εκτιμήσεις του Suleyman, ο δημόσιος διάλογος έχει λάβει ακόμη πιο δραματικό τόνο. Ο Stuart Russell, διακεκριμένος καθηγητής πληροφορικής, έχει αναφερθεί σε σενάρια όπου η ανεργία θα μπορούσε να αγγίξει ακόμη και το 80%, αν η AI αντικαταστήσει επαγγέλματα υψηλής εξειδίκευσης. Αντίστοιχα, ο Dario Amodei, επικεφαλής της Anthropic, έχει προειδοποιήσει ότι έως και οι μισές θέσεις entry-level σε white-collar κλάδους ενδέχεται να εξαφανιστούν.

Η συζήτηση για το μέλλον της εργασίας εισέρχεται έτσι σε νέα φάση: από το ερώτημα «αν» η τεχνητή νοημοσύνη θα αλλάξει την αγορά εργασίας, στο «πόσο γρήγορα» και «σε ποια κλίμακα» θα το κάνει.

Οι τελευταίες γενιές των οικογενειακών φαρμών στις ΗΠΑ

Θα κλείσουμε με ένα διαφορετικό άρθρο. Ο Don Guinnip βλέπει τον χρόνο να τον πιέζει. Αγρότης πέμπτης γενιάς, συνεχίζει στα 74 του να ξυπνά πριν χαράξει για να φροντίσει περίπου 1.000 στρέμματα καλαμποκιού και σόγιας και 40 βοοειδή. Ύστερα από τέσσερις δεκαετίες σκληρής δουλειάς, μια μάχη με τον καρκίνο και επεμβάσεις αντικατάστασης και των δύο ισχίων με εμφυτεύματα τιτανίου, αναγνωρίζει ότι μπορεί να αντέξει τον ίδιο ρυθμό μόνο για λίγα ακόμη χρόνια.

Κοιτάζοντας τις παλιές ασπρόμαυρες φωτογραφίες της οικογένειας, σκέφτεται τη μέρα που κανένα μέλος των Guinnip δεν θα καλλιεργεί πια τη γη στον δρόμο που φέρει το όνομά τους. Ο γιος και η κόρη του ακολούθησαν σπουδές και καριέρα στον εταιρικό τομέα, όπως είχαν κάνει νωρίτερα και τα αδέλφια του. Η οικογενειακή διαδοχή διακόπτεται. «Είναι απογοητευτικό», λέει, προσπαθώντας να συγκρατήσει τη συγκίνησή του. «Έτσι τα έφερε η ζωή και πρέπει να το αποδεχθείς».

Η περίπτωση του Guinnip δεν είναι μεμονωμένη. Ο αριθμός των αγροτών στις ΗΠΑ μειώνεται σταθερά, όμως τα αυξανόμενα κόστη παραγωγής και οι χαμηλές τιμές των προϊόντων επιταχύνουν την έξοδο από το επάγγελμα. Το 2025 κατατέθηκαν 315 αιτήσεις πτώχευσης αγροκτημάτων, αυξημένες κατά 46% σε σχέση με το 2024, σύμφωνα με δικαστικά στοιχεία. Παράλληλα, οι ηλικιωμένοι αγρότες υπερτερούν αριθμητικά των νέων κάτω των 35 ετών, όπως καταγράφει το Υπουργείο Γεωργίας των ΗΠΑ.

Ο πρόεδρος της Αμερικανικής Ένωσης Αγροτών, Rob Larew, προειδοποιεί ότι «η οικογενειακή γεωργία βρίσκεται σε κρίση». Πολλοί παραγωγοί επιβιώνουν χάρη σε κρατικές ενισχύσεις. Το 2024 το Κογκρέσο ενέκρινε 10 δισ. δολάρια σε άμεση στήριξη και 21 δισ. για αποζημιώσεις φυσικών καταστροφών, ενώ ακολούθησε νέα δέσμευση 12 δισ. δολαρίων. Ωστόσο, ακόμη και με αυτές τις ενισχύσεις, οι καλλιεργητές καλαμποκιού αναμένεται να παραμείνουν ζημιογόνοι και το 2026.

Η δομή της αμερικανικής γεωργίας έχει αλλάξει ριζικά. Το 1935 καταγράφηκαν 6,8 εκατομμύρια αγροκτήματα με μέσο μέγεθος 155 στρέμματα. Από τη δεκαετία του 1950 και έπειτα, ο αριθμός τους μειώθηκε δραστικά, ενώ το μέσο μέγεθος αυξήθηκε. Το 2024 απομένουν περίπου 1,9 εκατομμύρια αγροκτήματα, με μέσο όρο άνω των 460 στρεμμάτων. Η συγκέντρωση γης σε μεγαλύτερες μονάδες έχει μεταμορφώσει την παραγωγή τροφίμων και τις αγροτικές κοινότητες, ενώ επικριτές προειδοποιούν για μειωμένη ποικιλία καλλιεργειών και αυξημένους κινδύνους για το διατροφικό σύστημα.

Η εξαφάνιση των μικρών οικογενειακών εκμεταλλεύσεων επηρεάζει και τη μεταβίβαση πλούτου μεταξύ γενεών, καθώς η γη αποτελούσε διαχρονικά βασικό περιουσιακό στοιχείο. Σήμερα, τα παιδιά των αγροτών έχουν περισσότερες επιλογές εκτός γεωργίας και οι οικογένειες είναι μικρότερες, περιορίζοντας τους πιθανούς διαδόχους.

Η φάρμα των Guinnip λειτουργεί από το 1837. Τότε η αξία της γης κυμαινόταν μεταξύ 1.000 και 2.000 δολαρίων το στρέμμα· σήμερα είναι περίπου δεκαπλάσια. Παρά την αύξηση της αξίας, τα καθαρά κέρδη παραμένουν περιορισμένα. Θα μπορούσαν να είναι χειρότερα, όπως λέει ο ίδιος, αλλά η αβεβαιότητα για το μέλλον της οικογενειακής φάρμας παραμένει βαριά.