Συντάξεις: 21 χρόνια για τους άνδρες και πάνω από 22 για τις γυναίκες στην Ελλάδα – Τι δείχνουν τα στοιχεία της Ευρώπης

Η αύξηση του προσδόκιμου ζωής οδηγεί σταδιακά τις ευρωπαϊκές χώρες σε υψηλότερα όρια συνταξιοδότησης, όμως η διάρκεια παραμονής στη σύνταξη εξακολουθεί να παρουσιάζει μεγάλες διαφορές μεταξύ των χωρών.

Τα στοιχεία για το 2024 δείχνουν ότι στην Ευρωπαϊκή Ένωση οι άνδρες αναμένεται να ζήσουν κατά μέσο όρο 18,4 χρόνια μετά τη συνταξιοδότησή τους, ενώ για τις γυναίκες η αντίστοιχη διάρκεια φθάνει τα 21,8 χρόνια.

Η Ελλάδα βρίσκεται πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και στις δύο κατηγορίες, γεγονός που αποκτά ιδιαίτερη σημασία για το ασφαλιστικό σύστημα σε μια χώρα με έντονη δημογραφική γήρανση.

21 χρόνια σύνταξη για τους άνδρες στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα, ο αναμενόμενος χρόνος ζωής μετά τη συνταξιοδότηση για τους άνδρες διαμορφώνεται σε περίπου 21 χρόνια, έναντι 18,4 ετών κατά μέσο όρο στην Ε.Ε.

Η επίδοση αυτή κατατάσσει την Ελλάδα μεταξύ των χωρών όπου οι άνδρες αναμένεται να παραμένουν για περισσότερο χρόνο στη σύνταξη.

Ακόμη υψηλότερη είναι η διάρκεια στο Λουξεμβούργο, όπου φθάνει περίπου τα 22 χρόνια, ενώ αντίστοιχα υψηλές επιδόσεις καταγράφονται στη Γαλλία και τη Σλοβενία, με 20,7 χρόνια, στην Ελβετία με 20,4 και στη Μάλτα με 20,2 χρόνια.

Στον αντίποδα, στη Βουλγαρία και την Ουγγαρία η αντίστοιχη διάρκεια περιορίζεται στα 14,7 χρόνια.

Πάνω από 22 χρόνια στη σύνταξη οι Ελληνίδες

Η εικόνα είναι ακόμη πιο έντονη για τις γυναίκες.

Στην Ελλάδα, ο αναμενόμενος χρόνος παραμονής στη σύνταξη ξεπερνά τα 22 χρόνια, έναντι 21,8 ετών στον μέσο όρο της Ε.Ε.

Οι Ελληνίδες συγκαταλέγονται έτσι στις Ευρωπαίες που αναμένεται να λαμβάνουν σύνταξη για ιδιαίτερα μεγάλο χρονικό διάστημα, μαζί με τις γυναίκες στη Σλοβενία, τη Γαλλία, την Ισπανία, την Ελβετία, τη Μάλτα, την Ιταλία, την Πορτογαλία, την Κύπρο και τη Φινλανδία.

Στην άλλη πλευρά της κατάταξης βρίσκεται η Ουγγαρία, με 18,6 χρόνια, ενώ κάτω από τα 20 χρόνια βρίσκονται επίσης η Βουλγαρία, η Ρουμανία, η Ολλανδία, η Κροατία, η Δανία, η Λετονία και η Ισλανδία.

Γιατί υπάρχουν τόσο μεγάλες διαφορές

Η διάρκεια της συνταξιοδότησης δεν εξαρτάται μόνο από το πόσο ζουν οι πολίτες κάθε χώρας.

Καθοριστικό ρόλο παίζουν δύο παράγοντες:

το όριο ηλικίας συνταξιοδότησης και το προσδόκιμο ζωής στην ηλικία αυτή.

Στην Ε.Ε. το 2024 το μέσο όριο συνταξιοδότησης ήταν 64,7 έτη για τους άνδρες και 64 έτη για τις γυναίκες.

Το προσδόκιμο ζωής έφθανε αντίστοιχα τα 83,1 χρόνια για τους άνδρες και τα 85,8 χρόνια για τις γυναίκες.

Έτσι, σε χώρες όπου η συνταξιοδότηση ξεκινά νωρίτερα και το προσδόκιμο ζωής παραμένει υψηλό, η περίοδος κατά την οποία καταβάλλονται συντάξεις είναι μεγαλύτερη.

Το χάσμα ανδρών και γυναικών

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι γυναίκες αναμένεται να παραμένουν στη σύνταξη περίπου 3,4 χρόνια περισσότερο από τους άνδρες.

Το χάσμα αυτό κυμαίνεται από 1,6 χρόνια στην Ισλανδία έως 7,2 χρόνια στην Τουρκία.

Η διαφορά συνδέεται κυρίως με το υψηλότερο προσδόκιμο ζωής των γυναικών. Ωστόσο, δημιουργεί μια σημαντική παράμετρο για τα ασφαλιστικά συστήματα, καθώς οι γυναίκες λαμβάνουν κατά μέσο όρο σύνταξη για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Παράλληλα, υπάρχει και ένα δεύτερο ζήτημα: οι γυναίκες στις χώρες του ΟΟΣΑ λαμβάνουν κατά μέσο όρο 23% χαμηλότερες συντάξεις από τους άνδρες, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται στην ανάλυση.

Επομένως, το μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής συνδυάζεται σε αρκετές περιπτώσεις με χαμηλότερο συνταξιοδοτικό εισόδημα.

Η πραγματική έξοδος από την εργασία είναι διαφορετική

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η διαφορά μεταξύ του επίσημου ορίου συνταξιοδότησης και της ηλικίας στην οποία οι εργαζόμενοι εγκαταλείπουν πραγματικά την αγορά εργασίας.

Στην Ε.Ε., το 2024 η μέση ηλικία εξόδου από την αγορά εργασίας ήταν 63,8 χρόνια για τους άνδρες, έναντι ορίου συνταξιοδότησης 64,7 ετών.

Για τις γυναίκες, η πραγματική έξοδος γινόταν κατά μέσο όρο στα 62,9 χρόνια, ενώ το όριο συνταξιοδότησης ήταν 64 έτη.

Η διαφορά αυτή είναι κρίσιμη, καθώς η πραγματική διάρκεια καταβολής σύνταξης δεν καθορίζεται αποκλειστικά από το θεσμοθετημένο όριο ηλικίας.

Η ιδιαίτερη περίπτωση της Τουρκίας

Η Τουρκία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του γιατί η σύγκριση μόνο των επίσημων ορίων συνταξιοδότησης μπορεί να είναι παραπλανητική.

Το 2024 το όριο συνταξιοδότησης αναφερόταν στα 52 έτη για τους άνδρες και στα 49 για τις γυναίκες, πολύ χαμηλότερα από την υπόλοιπη Ευρώπη.

Ωστόσο, η πραγματική μέση ηλικία εξόδου από την αγορά εργασίας ήταν πολύ υψηλότερη: 60,8 χρόνια για τους άνδρες και 60,5 για τις γυναίκες.

Επομένως, ενώ με βάση το τυπικό όριο η Τουρκία εμφανίζεται να έχει τη μεγαλύτερη διάρκεια παραμονής στη σύνταξη, όταν χρησιμοποιείται η πραγματική ηλικία εξόδου από την εργασία η εικόνα διαφοροποιείται σημαντικά.

Τι σημαίνουν όλα αυτά για την Ελλάδα

Για την Ελλάδα, η εικόνα έχει ιδιαίτερη σημασία λόγω της δημογραφικής πίεσης.

Το γεγονός ότι οι άνδρες αναμένεται να ζουν περίπου 21 χρόνια μετά τη συνταξιοδότηση και οι γυναίκες περισσότερα από 22 χρόνια σημαίνει ότι το ασφαλιστικό σύστημα καλείται να χρηματοδοτήσει μια πολύ μακρά περίοδο συνταξιοδοτικών παροχών.

Ταυτόχρονα, η Ελλάδα αντιμετωπίζει χαμηλή γεννητικότητα, γήρανση του πληθυσμού και συρρίκνωση του ενεργού πληθυσμού.

Αυτό δημιουργεί μια δύσκολη εξίσωση: περισσότερα χρόνια καταβολής συντάξεων, λιγότεροι εργαζόμενοι που χρηματοδοτούν το σύστημα και αυξανόμενες ανάγκες υγειονομικής και κοινωνικής φροντίδας.

Γι' αυτό και η συζήτηση για τα όρια συνταξιοδότησης στην Ευρώπη δεν αφορά μόνο το πότε σταματά κάποιος να εργάζεται. Αφορά τη συνολική ισορροπία μεταξύ χρόνου εργασίας, διάρκειας συνταξιοδότησης, ύψους σύνταξης και δημογραφίας.

Για χώρες όπως η Ελλάδα, όπου η δημογραφική αλλαγή είναι ιδιαίτερα έντονη, αυτή η εξίσωση αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα σημαντικότερα οικονομικά ζητήματα των επόμενων δεκαετιών.

Φορολογία εργασίας: Η Ελλάδα παραμένει στις χώρες με το υψηλότερο βάρος – Περιορισμένο το όφελος για τις οικογένειες

Οι νέες φορολογικές ελαφρύνσεις για τις οικογένειες με παιδιά επιχειρούν να μειώσουν το βάρος που επωμίζονται τα ελληνικά νοικοκυριά. Ωστόσο, η συνολική επιβάρυνση της εργασίας στην Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται αισθητά πάνω από τον μέσο όρο των ανεπτυγμένων οικονομιών, γεγονός που αναδεικνύει το μέγεθος της απόστασης που πρέπει ακόμη να καλυφθεί.

Η έκθεση Tax Policy Reforms 2026 του ΟΟΣΑ κατατάσσει την Ελλάδα, μαζί με την Ουγγαρία και τη Μάλτα, στις χώρες που προχώρησαν σε εκτεταμένες αλλαγές στη φορολογία των οικογενειών. Ο Οργανισμός συνδέει, μεταξύ άλλων, τις συγκεκριμένες παρεμβάσεις με την ανάγκη αντιμετώπισης των δημογραφικών πιέσεων.

Στην Ελλάδα, η νέα φορολογική κλίμακα προβλέπει μειωμένους συντελεστές στα τρία πρώτα εισοδηματικά κλιμάκια, έως τις 30.000 ευρώ, με το ύψος της ελάφρυνσης να διαφοροποιείται ανάλογα με τον αριθμό των εξαρτώμενων τέκνων. Για τους φορολογουμένους με τέσσερα ή περισσότερα παιδιά προβλέπεται μηδενικός φορολογικός συντελεστής για εισόδημα έως 20.000 ευρώ.

Παρά τις αλλαγές, τα συγκριτικά στοιχεία του ΟΟΣΑ δείχνουν ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να επιβαρύνει σημαντικά την εργασία. 

Στην τέταρτη υψηλότερη θέση η Ελλάδα

Σύμφωνα με την έκθεση Taxing Wages 2026, το 2025 η συνολική φορολογική και ασφαλιστική επιβάρυνση για μια οικογένεια με δύο παιδιά και έναν εργαζόμενο που αμείβεται με τον μέσο μισθό διαμορφώθηκε στην Ελλάδα στο 37,5% του συνολικού κόστους εργασίας.

Ο μέσος όρος στις 38 χώρες του ΟΟΣΑ ήταν μόλις 26,2%. Η διαφορά ξεπερνά, επομένως, τις 11 ποσοστιαίες μονάδες.

Με βάση τον συγκεκριμένο δείκτη, η Ελλάδα κατατάσσεται στην τέταρτη υψηλότερη θέση μεταξύ των χωρών του ΟΟΣΑ. Μεγαλύτερη επιβάρυνση καταγράφηκε μόνο:

Στην Τουρκία, με 40,3%.

Στη Γαλλία, με 39,1%.

Στη Φινλανδία, με 38,7%.

Η εικόνα αυτή καταδεικνύει ότι, ακόμη και μετά τις νέες φορολογικές παρεμβάσεις, η εργασία στην Ελλάδα εξακολουθεί να επιβαρύνεται πολύ περισσότερο από ό,τι στις περισσότερες ανεπτυγμένες οικονομίες.

Οι αλλαγές στη φορολογική κλίμακα

Οι μεταρρυθμίσεις δεν περιορίζονται στις οικογένειες με παιδιά, αλλά αφορούν συνολικά τη δομή της φορολογίας εισοδήματος.

Μεταξύ άλλων, προβλέπονται:

Μείωση κατά δύο ποσοστιαίες μονάδες των συντελεστών στο δεύτερο, τρίτο και τέταρτο εισοδηματικό κλιμάκιο.

Εισαγωγή νέου φορολογικού συντελεστή 39% για εισοδήματα από 40.000 έως 60.000 ευρώ.

Μεταφορά του ορίου εφαρμογής του ανώτατου συντελεστή 44% στα 60.000 ευρώ.

Παράλληλα, ενισχύεται η οικογενειακή διάσταση της φορολογικής πολιτικής. Η έκθεση καταγράφει την εξαίρεση των νέων μητέρων από τη φορολόγηση βάσει του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος για τρία χρόνια μετά τη γέννηση ενός παιδιού.

Επιπλέον, καταργείται η τεκμαρτή δαπάνη για τα εξαρτώμενα τέκνα, ενώ οι αλλαγές επηρεάζουν και τους αυτοαπασχολουμένους.

Τι μετρά ο δείκτης «tax wedge»

Ο δείκτης tax wedge δεν αφορά μόνο τον φόρο εισοδήματος που παρακρατείται από τον μισθό. Αποτυπώνει το συνολικό βάρος που συνδέεται με την απασχόληση ενός εργαζομένου.

Στον υπολογισμό περιλαμβάνονται:

Ο φόρος εισοδήματος φυσικών προσώπων.

Οι ασφαλιστικές εισφορές του εργαζομένου.

Οι ασφαλιστικές εισφορές του εργοδότη.

Από το συνολικό ποσό αφαιρούνται οι οικογενειακές παροχές και στη συνέχεια το αποτέλεσμα συγκρίνεται με το συνολικό κόστος εργασίας για τον εργοδότη.

Με απλά λόγια, ο δείκτης δείχνει πόσο μεγάλη είναι η απόσταση ανάμεσα στο ποσό που κοστίζει ένας εργαζόμενος στην επιχείρηση και στο καθαρό εισόδημα που τελικά φτάνει στο νοικοκυριό.

Η Ελλάδα εμφανίζει αισθητά υψηλότερη επιβάρυνση από χώρες όπως:

Η Κορέα, με 14%.

Η Νέα Ζηλανδία, με 11,4%.

Η Ελβετία, με 10,8%.