Αγορά εργασίας: Αυξάνεται η απασχόληση, αλλά οι πραγματικοί μισθοί παραμένουν υπό πίεση

Η ελληνική αγορά εργασίας συνεχίζει να εμφανίζει θετικά στοιχεία, ωστόσο οι πρόσφατες εξελίξεις καταδεικνύουν και σημαντικές προκλήσεις, σύμφωνα με τη νέα έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδας για την ελληνική οικονομία. Παρότι η απασχόληση ενισχύθηκε κατά το πρώτο τρίμηνο του 2026, η ανεργία σημείωσε οριακή άνοδο, ενώ οι αυξήσεις στους μισθούς δεν κατάφεραν να μεταφραστούν σε ουσιαστική βελτίωση της αγοραστικής δύναμης των εργαζομένων.

Η απασχόληση αυξήθηκε κατά 1,3% σε ετήσια βάση το πρώτο τρίμηνο του έτους, με βασικούς μοχλούς ανάπτυξης τη μεταποίηση, τον τουρισμό, καθώς και τις διοικητικές και επαγγελματικές υπηρεσίες. Ωστόσο, τα νεότερα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ καταγράφουν μείωση του αριθμού των απασχολουμένων τον Απρίλιο σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα του 2025, εξέλιξη που χρήζει περαιτέρω παρακολούθησης.

Το ποσοστό ανεργίας διαμορφώθηκε στο 10,6% το πρώτο τρίμηνο του 2026, έναντι 10,4% ένα χρόνο νωρίτερα. Παράλληλα, μειώθηκε το ποσοστό των μακροχρόνια ανέργων, γεγονός που υποδηλώνει βελτίωση στη σύνθεση της ανεργίας. Θετική ήταν και η εικόνα που κατέγραψε το πληροφοριακό σύστημα ΕΡΓΑΝΗ, καθώς οι καθαρές προσλήψεις στον ιδιωτικό τομέα παρέμειναν σε θετικό έδαφος, με σημαντική συμβολή από τους κλάδους του τουρισμού και της εστίασης.

Η Τράπεζα της Ελλάδας επισημαίνει ότι η αγορά εργασίας βρίσκεται σε μεταβατικό στάδιο. Από τη μία πλευρά, παρατηρούνται ελλείψεις προσωπικού σε συγκεκριμένους κλάδους και ειδικότητες, ιδιαίτερα στις κατασκευές, στη φιλοξενία και στις υποστηρικτικές υπηρεσίες. Από την άλλη, εξακολουθεί να υπάρχει σημαντικό αναξιοποίητο εργατικό δυναμικό, που περιλαμβάνει υποαπασχολούμενους, αποθαρρυμένους ανέργους και άτομα που επιθυμούν να εργαστούν αλλά δεν είναι άμεσα διαθέσιμα.

Οι κενές θέσεις εργασίας παρέμειναν σε σχετικά υψηλά επίπεδα, με το σχετικό ποσοστό να διαμορφώνεται στο 2,1% κατά το πρώτο τρίμηνο του 2026, έναντι 2,2% ένα χρόνο πριν. Οι μεγαλύτερες ανάγκες προσωπικού εξακολουθούν να εντοπίζονται στις κατασκευές, στη διαμονή και εστίαση και στις διοικητικές υπηρεσίες.

Στο μέτωπο των αποδοχών

Στο μέτωπο των αποδοχών, η αμοιβή ανά εργαζόμενο αυξήθηκε κατά 3,3% σε ετήσια βάση, ενώ η συνολική μισθολογική δαπάνη ενισχύθηκε κατά 4,5%. Παρά ταύτα, οι πραγματικές αποδοχές παρέμειναν αμετάβλητες, καθώς η άνοδος των τιμών απορρόφησε πλήρως τις ονομαστικές αυξήσεις. Αντίστοιχα, το 2025 ο μέσος μισθός στον ιδιωτικό τομέα αυξήθηκε ονομαστικά κατά 1,5%, φθάνοντας τα 1.362,66 ευρώ μεικτά, ωστόσο η αύξηση του πληθωρισμού κατά 2,9% οδήγησε σε μείωση των πραγματικών εισοδημάτων.

Αξιοσημείωτη είναι πάντως η μεταβολή στην κατανομή των μισθών. Το ποσοστό των εργαζομένων που αμείβονται με λιγότερα από 1.000 ευρώ μειώθηκε στο 36,5% από 46,3% το 2024, ενώ αυξήθηκε σημαντικά ο αριθμός όσων λαμβάνουν αποδοχές μεταξύ 1.001 και 1.200 ευρώ. Η εξέλιξη αυτή συνδέεται κυρίως με τις διαδοχικές αυξήσεις του κατώτατου μισθού.

Παράλληλα, οι συλλογικές διαπραγματεύσεις συνεχίζονται με αυξημένη δραστηριότητα. Κατά το πρώτο τετράμηνο του 2026 υπογράφηκαν 86 νέες επιχειρησιακές συλλογικές συμβάσεις που καλύπτουν περισσότερους από 65.000 εργαζόμενους, ενώ αρκετές από αυτές προβλέπουν σημαντικές μισθολογικές αυξήσεις.

Ο κατώτατος μισθός αυξήθηκε από την 1η Απριλίου 2026 κατά 4,5%, φθάνοντας τα 920 ευρώ. Αν και η συνολική αύξησή του από το 2018 ξεπερνά το 57% σε ονομαστικούς όρους, αναλύσεις επισημαίνουν ότι οι σωρευτικές απώλειες αγοραστικής δύναμης της τελευταίας δεκαπενταετίας δεν έχουν ακόμη καλυφθεί πλήρως.

Σε επίπεδο οικονομικών προοπτικών, η Τράπεζα της Ελλάδας διατηρεί βασικό σενάριο ανάπτυξης 1,9% για το 2026, ενώ εξετάζει και πιο ευνοϊκό σενάριο με ρυθμό ανάπτυξης 2%, εφόσον συνεχιστούν οι θετικές γεωπολιτικές εξελίξεις και ενισχυθεί περαιτέρω η οικονομική δραστηριότητα.

Η παραπάνω εκδοχή αποτελεί πλήρη αναδιατύπωση με πιο δημοσιογραφική και αναλυτική δομή, διατηρώντας όλα τα βασικά στοιχεία και τα συμπεράσματα της έκθεσης.

Γεωπολιτικές κρίσεις και πληθωρισμός: Πώς επηρεάζουν το πορτοφόλι και τις αποταμιεύσεις

Οι διεθνείς γεωπολιτικές εντάσεις δεν επηρεάζουν μόνο τη διεθνή πολιτική σκηνή, αλλά έχουν άμεσες συνέπειες στην καθημερινή οικονομική ζωή των πολιτών, επηρεάζοντας τις τιμές βασικών αγαθών, των καυσίμων και τελικά την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών.

Όπως επισημαίνει η καθηγήτρια στατιστικής Nadia Natasha Reus González σε άρθρο της στο The Conversation, οι πόλεμοι και οι γεωπολιτικές συγκρούσεις δημιουργούν οικονομικές αλυσιδωτές αντιδράσεις που καταλήγουν να επηρεάζουν άμεσα το κόστος ζωής.

Ο πληθωρισμός ως βασική απειλή

Σε περιόδους διεθνούς αστάθειας, ο σημαντικότερος κίνδυνος για τα νοικοκυριά δεν είναι απαραίτητα οι διακυμάνσεις των χρηματιστηρίων, αλλά η άνοδος του πληθωρισμού. Καθώς οι τιμές αυξάνονται, η αξία των χρημάτων μειώνεται, με αποτέλεσμα οι καταναλωτές να μπορούν να αγοράζουν λιγότερα αγαθά και υπηρεσίες με το ίδιο εισόδημα ή τις ίδιες αποταμιεύσεις.

Έτσι, χρήματα που παραμένουν αδρανή, χωρίς να αποφέρουν κάποια απόδοση, χάνουν σταδιακά την πραγματική τους αξία όταν ο πληθωρισμός επιταχύνεται.

Ο ρόλος του πετρελαίου και της ενέργειας

Η σύνδεση μεταξύ γεωπολιτικών εξελίξεων και πληθωρισμού περνά κυρίως μέσα από την αγορά ενέργειας. Η Μέση Ανατολή αποτελεί κρίσιμο κόμβο για την παγκόσμια παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου, ενώ στρατηγικά περάσματα όπως τα Στενά του Ορμούζ διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στον παγκόσμιο ενεργειακό εφοδιασμό.

Όταν αυξάνεται η αβεβαιότητα λόγω συγκρούσεων, οι αγορές προεξοφλούν πιθανούς κινδύνους στην προσφορά ενέργειας, οδηγώντας σε άνοδο των τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου. Αυτό μεταφράζεται σε υψηλότερο κόστος μεταφορών και παραγωγής, το οποίο τελικά μετακυλίεται στις τιμές προϊόντων και υπηρεσιών.

Τα «σοκ προσφοράς» και οι αυξήσεις τιμών

Οι οικονομολόγοι χαρακτηρίζουν αυτή την κατάσταση ως «σοκ προσφοράς». Πρόκειται για μια απότομη μείωση της διαθέσιμης προσφοράς αγαθών ή για σημαντική αύξηση του κόστους παραγωγής τους.

Όταν η ενέργεια ακριβαίνει, οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν υψηλότερα λειτουργικά έξοδα, γεγονός που οδηγεί σε αυξήσεις τιμών σε πολλούς κλάδους της οικονομίας. Έτσι, ο πληθωρισμός επεκτείνεται πέρα από τα καύσιμα και επηρεάζει τρόφιμα, ένδυση, τεχνολογία και άλλες καθημερινές καταναλωτικές δαπάνες.

Πώς μπορούν να προστατευθούν τα νοικοκυριά

Η οικονομική ανθεκτικότητα σε τέτοιες περιόδους βασίζεται κυρίως στην ορθή διαχείριση των οικονομικών πόρων και στην προετοιμασία για ενδεχόμενες αναταράξεις.

Βασικές πρακτικές περιλαμβάνουν:

Δημιουργία ταμείου έκτακτης ανάγκης για απρόβλεπτες δαπάνες.

Περιορισμό μη αναγκαίων αγορών και καλύτερη ιεράρχηση των αναγκών.

Αποφυγή διατήρησης μεγάλων ποσών σε λογαριασμούς χωρίς απόδοση.

Αξιοποίηση απλών αποταμιευτικών ή επενδυτικών προϊόντων χαμηλού κινδύνου, όπως προθεσμιακές καταθέσεις, έντοκα ή κρατικά ομόλογα.

Διασπορά των αποταμιεύσεων ώστε να μειώνεται ο κίνδυνος.

Η σημασία της οικονομικής ενημέρωσης

Σύμφωνα με την ανάλυση, η καλύτερη άμυνα απέναντι στις οικονομικές επιπτώσεις των διεθνών κρίσεων δεν είναι οι πολύπλοκες επενδυτικές κινήσεις, αλλά η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι γεωπολιτικές εξελίξεις επηρεάζουν την οικονομία.

Η συνεχής ενημέρωση και ο σωστός οικονομικός σχεδιασμός μπορούν να βοηθήσουν τα νοικοκυριά να διατηρήσουν την αγοραστική τους δύναμη και να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικότερα περιόδους αυξημένης αβεβαιότητας και πληθωριστικών πιέσεων.