Προσωπικά θα μείνουμε πιστή σε αυτό που γράφουμε τον τελευταίο καιρό. Πως αν και στις αγορές υπάρχουν απρόοπτα, συνεχίζουμε να πιστεύουμε πως η αγορά βρίσκεται σε ένα Bull Scenario, που έχει ακόμη δρόμο, τουλάχιστον μέχρι τα τέλη Ιουλίου. Σήμερα θα το προσεγγίσουμε αλλιώς. Πιο θεωρητικά με αναφορές σε στοιχεία της Wall Street …. Με αφορμή λοιπόν τη χθεσινή πτώση και κυρίως την πρόσφατη μεγάλη πτώση λόγω πολέμου. Θα πούμε κάτι που αρκετές φορές έχουμε πει στο GFF. Πως η πορεία των χρηματιστηρίων δεν είναι γραμμική. Παρά τις έντονες διακυμάνσεις και τις απότομες πτώσεις που καταγράφονται σχεδόν κάθε χρόνο, ο S&P 500 έχει προσφέρει μέση ετήσια συνολική απόδοση περίπου 12% από το 1980 μέχρι σήμερα. Το εντυπωσιακό είναι ότι αυτή η επίδοση επιτεύχθηκε παρά τον μέσο ενδοετή drawdown περίπου 14%, με αρκετές περιόδους να καταγράφουν απώλειες που ξεπερνούν το 20%, το 30% ή και το 40%.

Αυτό αποκαλύπτει μια θεμελιώδη αλήθεια: η μεταβλητότητα και οι μεγάλες διορθώσεις δεν αποτελούν εξαίρεση, αλλά αναπόσπαστο στοιχείο της επενδυτικής διαδικασίας. Πολλοί επενδυτές αντιμετωπίζουν τις διορθώσεις ως ένδειξη ότι «κάτι έχει πάει στραβά». Τα ιστορικά στοιχεία δείχνουν όμως το αντίθετο. Ακόμη και σε χρονιές με ισχυρά θετικές αποδόσεις, η διαδρομή ήταν συχνά γεμάτη αναταράξεις. Οι ενδοετείς διορθώσεις συμβαίνουν σχεδόν κάθε χρόνο, οι διψήφιες πτώσεις αποτελούν συνηθισμένο φαινόμενο, και οι μεγάλες κρίσεις συχνά δημιουργούν το υπόβαθρο για τις επόμενες ανοδικές φάσεις.

Το κραχ του 1987 προκάλεσε πανικό με τη «Μαύρη Δευτέρα», ωστόσο η αμερικανική οικονομία συνέχισε να αναπτύσσεται και οι αγορές ανέκαμψαν. Η κατάρρευση της dot-com φούσκας στις αρχές της δεκαετίας του 2000 υπενθύμισε ότι ακόμη και οι πιο υποσχόμενοι κλάδοι μπορούν να οδηγηθούν σε ακραίες αποτιμήσεις και βαθιές διορθώσεις. Η χρηματοπιστωτική κρίση του 2008, με πτώση σχεδόν 50%, έμοιαζε να απειλεί το ίδιο το σύστημα — όμως όσοι παρέμειναν επενδυμένοι είδαν στη συνέχεια μία από τις ισχυρότερες bull markets στην ιστορία. Τέλος, η πανδημία του 2020 προκάλεσε μία από τις ταχύτερες πτώσεις που καταγράφηκαν ποτέ, με εξίσου εντυπωσιακή ωστόσο ανάκαμψη χάρη στις δημοσιονομικές και νομισματικές παρεμβάσεις.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα για πολλούς επενδυτές δεν είναι η ίδια η πτώση, αλλά η συναισθηματική αντίδραση απέναντι σε αυτή. Η προσπάθεια χρονισμού της αγοράς είναι εξαιρετικά δύσκολη: πολλοί πωλούν μετά από μεγάλες πτώσεις και επιστρέφουν όταν η ανάκαμψη έχει ήδη συντελεστεί, με αποτέλεσμα οι πραγματικές αποδόσεις τους να υστερούν έναντι του δείκτη.

Οι υψηλές μακροπρόθεσμες αποδόσεις των μετοχών δεν θα υπήρχαν χωρίς περιόδους σημαντικής αβεβαιότητας. Οι επενδυτές αποζημιώνονται επειδή αποδέχονται τη βραχυπρόθεσμη μεταβλητότητα, τις προσωρινές απώλειες και τις περιόδους κρίσης. Χωρίς αυτή την αβεβαιότητα, οι αναμενόμενες αποδόσεις θα ήταν πολύ χαμηλότερες.

Ο χρόνος αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους συμμάχους του επενδυτή. Σε βάθος δεκαετιών, οι αγορές έχουν ιστορικά κινηθεί ανοδικά, αντανακλώντας την ανάπτυξη της οικονομίας.

Το συμπέρασμα όλων των παραπάνω. Τα στοιχεία από το 1980 μέχρι σήμερα επιβεβαιώνουν μια διαχρονική αρχή: οι μεγάλες αποδόσεις συνοδεύονται σχεδόν πάντα από έντονη μεταβλητότητα. Οι διορθώσεις δεν αποτελούν ένδειξη αποτυχίας της αγοράς, αλλά μέρος της φυσιολογικής λειτουργίας της. Για τον μακροπρόθεσμο επενδυτή, το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι να αποφύγει κάθε πτώση, αλλά να κατανοήσει ότι η μεταβλητότητα είναι το τίμημα που συχνά απαιτείται για την επίτευξη υψηλών αποδόσεων.