Δεν αποτελεί πλέον είδηση ότι το «One Big Beautiful Bill» που υπέγραψε ο Τραμπ πέρυσι το καλοκαίρι – του οποίου ο Μπέσεντ υπήρξε βασικός αρχιτέκτονας – αποτελεί δημοσιονομική καταστροφή. Το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κογκρέσου εκτιμά ότι η νομοθεσία, η οποία περιλαμβάνει μεγάλες μη χρηματοδοτημένες φοροαπαλλαγές, θα αυξήσει το έλλειμμα κατά 3,4 τρισεκατομμύρια δολάρια την επόμενη δεκαετία. Σύμφωνα με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, το έλλειμμα προϋπολογισμού των ΗΠΑ αναμένεται τώρα να ξεπεράσει το 6% του ΑΕΠ για το προβλεπτό μέλλον, ωθώντας το δημόσιο χρέος στο 143% του ΑΕΠ έως το 2030 – περίπου στο επίπεδο που είδαν η Ελλάδα και η Ιταλία όταν ξέσπασαν οι κρίσεις χρέους τους το 2010-11.

Ωστόσο, ο Μπέσεντ συνεχίζει να επιλέγει την αφοσίωση στις απερισκεψίες του Τραμπ αντί κάθε ένδειξης δημοσιονομικής υπευθυνότητας. Δεν έχει εκφράσει καμία αντίθεση στην πρόταση του Τραμπ να αυξηθεί ο προϋπολογισμός άμυνας κατά 500 δισεκατομμύρια δολάρια τα επόμενα δύο χρόνια. Ούτε έχει αντισταθεί στο σχέδιο Τραμπ να εκδώσει επιταγές δασμολογικού «μερίσματος» ύψους 2.000 δολαρίων σε περισσότερα από τα μισά νοικοκυριά των ΗΠΑ. Μαζί, αυτές οι προτάσεις κινδυνεύουν να αυξήσουν το έλλειμμα – που ήδη φτάνει περίπου τα 2 τρισεκατομμύρια δολάρια ετησίως – σε επίπεδο που θα ήταν εξαιρετικά δύσκολο να χρηματοδοτηθεί χωρίς να πυροδοτηθεί ο πληθωρισμός.

Οι επιθέσεις του Τραμπ στην ανεξαρτησία της Ομοσπονδιακής Τράπεζας ενισχύουν τους φόβους ότι οι ΗΠΑ θα προσπαθήσουν να μειώσουν το χρέος τους μέσω πληθωρισμού. Ο Μπέσεντ είναι πλήρως ενήμερος γι’ αυτό. Αλλά, ενώ μπορεί να προσπάθησε να αποθαρρύνει τον Τραμπ από το να απολύσει τον πρόεδρο της Fed, Τζερόμ Πάουελ, δεν έχει δημόσια αντισταθεί σε άλλες επιθέσεις του Τραμπ στην κεντρική τράπεζα, συμπεριλαμβανομένης της προσπάθειάς του να απολύσει τη μέλος της Fed, Λίζα Κουκ. Ούτε έχει δώσει ένδειξη ότι θα αντιταχθεί στον διορισμό ενός εύκαμπτου διαδόχου του Πάουελ, της θητείας του οποίου λήγει τον Μάιο.

Ίσως όμως η πιο κραυγαλέα παράλειψη του Μπέσεντ αφορά την εξάρτηση της Αμερικής από την καλή θέληση των ξένων για τη χρηματοδότηση των τεράστιων ελλειμμάτων της. Οι ξένοι επενδυτές κατέχουν περίπου 8,5 τρισεκατομμύρια δολάρια σε αμερικανικά ομόλογα – περίπου το 30% των 30 τρισεκατομμυρίων δολαρίων σε κυκλοφορία. Από αυτά, 1,7 τρισεκατομμύρια δολάρια ανήκουν σε Ευρωπαίους, τους μακροχρόνιους συμμάχους που ο Τραμπ φαίνεται αποφασισμένος να αποξενώσει, όχι τουλάχιστον με τις προσπάθειές του να προσαρτήσει τη Γροιλανδία, ένα ημιαυτόνομο έδαφος της Δανίας.

Όπως ο Μπέσεντ δεν αντιτάχθηκε πέρυσι στην απρόβλεπτη πολιτική δασμών του Τραμπ, που σκόρπισε αβεβαιότητα στις αγορές και έβλαψε τους παραδοσιακούς συμμάχους των ΗΠΑ περισσότερο από τους εχθρούς τους, έτσι δεν έχει αμφισβητήσει τις απειλές του Τραμπ να επιβάλει νέους δασμούς σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που αντιτίθενται στην κατάληψη της Γροιλανδίας. «Καθίστε αναπαυτικά, πάρτε μια βαθιά ανάσα και αφήστε τα πράγματα να εξελιχθούν», είπε στους Ευρωπαίους ηγέτες στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός. «Μην αντιδράσετε».

Ο Μπέσεντ έχει επίσης υποβαθμίσει τον κίνδυνο ότι η επιθετική στάση του Τραμπ μπορεί να προκαλέσει πώληση αμερικανικών ομολόγων από Ευρωπαίους επενδυτές – ένας κίνδυνος που ενισχύεται από την όπλιση της χρηματοοικονομικής πολιτικής από την κυβέρνηση Τραμπ κατά της Ρωσίας και του Ιράν. Όταν αποκαλύφθηκε ότι το δανέζικο συνταξιοδοτικό ταμείο AkademikerPension θα πουλούσε τα αμερικανικά του ομόλογα, αξίας περίπου 100 εκατομμυρίων δολαρίων, μέχρι το τέλος του μήνα, ο Μπέσεντ δήλωσε με περιφρόνηση: «Η επένδυση της Δανίας στα αμερικανικά ομόλογα, όπως και η ίδια η Δανία, είναι αδιάφορη».

Οι αγορές δεν πείθονται. Την Τρίτη, οι δείκτες Dow, S&P και Nasdaq είχαν όλοι τις χειρότερες ημέρες τους από τις 10 Οκτωβρίου, όταν ο Τραμπ απείλησε να αυξήσει τους δασμούς στην Κίνα. Ταυτόχρονα, ο δείκτης δολαρίου υποχώρησε 0,8% και οι τιμές του χρυσού έφτασαν σε ιστορικά υψηλά.

Παρά την ανακοίνωση ενός «πλαισίου» συμφωνίας για τη Γροιλανδία μεταξύ Τραμπ και του Γενικού Γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε, που προκάλεσε κάποια άνοδο στις αγορές, αυτές οι τάσεις είχαν ξεκινήσει εδώ και καιρό. Τον περασμένο χρόνο, το δολάριο έχασε το 10% της αξίας του, παρά τους υψηλότερους εισαγωγικούς δασμούς και τη διατήρηση σημαντικής βραχυπρόθεσμης διαφοράς επιτοκίων με άλλες μεγάλες οικονομίες, ενώ οι τιμές του χρυσού αυξήθηκαν κατά 70%.

Ένας ακόμη βασικός δείκτης της μειούμενης εμπιστοσύνης στις ΗΠΑ είναι η εξαιρετικά σημαντική απόδοση του δεκαετούς αμερικανικού ομολόγου, η οποία αυξήθηκε κατά 50 μονάδες βάσης από τον Σεπτέμβριο του 2024, παρά το ότι η Fed μείωσε το βασικό της επιτόκιο κατά 175 μονάδες βάσης (που συνήθως θα οδηγούσε σε χαμηλότερα μακροπρόθεσμα επιτόκια). Οι αποδόσεις δεκαετούς τώρα πλησιάζουν το 4,3%, ενώ η απόδοση του 30ετούς ομολόγου φτάνει το 4,92%.

Κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του, ο Τραμπ περιοριζόταν από ενήλικες να ενεργεί σύμφωνα με τις χειρότερες παρορμήσεις του. Κατά τη δεύτερη θητεία, φαίνεται ότι οι ενήλικες έχουν φύγει από το δωμάτιο – και οι επενδυτές παρακολουθούν. Αντί να συνεχίσει να στηρίζει τις απερίσκεπτες πολιτικές του Τραμπ, ο Μπέσεντ θα έπρεπε να επισημαίνει τον κίνδυνο υπονόμευσης της εμπιστοσύνης των ξένων επενδυτών στις ΗΠΑ. Εάν οι οικονομικές και γεωπολιτικές υπερβολές του Τραμπ δεν περιοριστούν σύντομα, οι ΗΠΑ – και ο υπόλοιπος κόσμος – θα πληρώσουν βαρύ τίμημα.

Desmond Lachman, ανώτερος ερευνητής στο American Enterprise Institute, πρώην αναπληρωτής διευθυντής του Τμήματος Ανάπτυξης και Ανασκόπησης Πολιτικής του ΔΝΤ και πρώην επικεφαλής στρατηγικός οικονομολόγος για τις αναδυόμενες αγορές στη Salomon Smith Barney.

Πηγή: Project Syndicate