Η άνοδος στις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου τις τελευταίες εβδομάδες, ως αποτέλεσμα του πολέμου στο Ιράν, έχει ενισχύσει τις ανησυχίες πολλών οικονομολόγων ότι μια παρατεταμένη παραμονή της ενέργειας σε υψηλά επίπεδα θα μπορούσε να οδηγήσει την οικονομία σε ύφεση.

Ο οικονομολόγος της Moody’s, Mark Zandi, σημείωσε σε ανάλυσή του ότι η ύφεση συνιστά «εκ νέου σοβαρό κίνδυνο», εκτιμώντας πως τα μοντέλα του οίκου ανεβάζουν στο 49% την πιθανότητα η αμερικανική οικονομία να περάσει σε ύφεση μέσα στους επόμενους δώδεκα μήνες. Όπως τόνισε, η εκτίμηση αυτή συνδέεται και με τα απογοητευτικά τελευταία στοιχεία από την αγορά εργασίας των ΗΠΑ.

Κατά τον ίδιο, το ενδεχόμενο αυτό μπορεί να γίνει ακόμη πιο πιθανό εφόσον συνεχιστεί η ανοδική πορεία του πετρελαίου εξαιτίας της έντασης στη Μέση Ανατολή. Υπενθύμισε, μάλιστα, πως από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και έπειτα, με εξαίρεση την ύφεση της πανδημίας, κάθε οικονομική κάμψη είχε προηγουμένως συνοδευτεί από άνοδο στην τιμή του πετρελαίου.

Την Τρίτη, το Brent ξεπέρασε τα 102 δολάρια ανά βαρέλι, ενώ το αμερικανικό αργό διαμορφώθηκε πάνω από τα 95 δολάρια, παρότι και οι δύο βασικοί δείκτες παρέμειναν χαμηλότερα από τα πιο πρόσφατα ανώτατα επίπεδά τους.

Από την πλευρά της, η Wells Fargo Securities επισήμανε ότι ο κίνδυνος ύφεσης θα αυξανόταν αισθητά αν το πετρέλαιο έφθανε στα 130 δολάρια το βαρέλι και παρέμενε εκεί επί μήνες. Σε αυτή την περίπτωση, οι τιμές της βενζίνης θα επιβάρυναν σημαντικά τα νοικοκυριά, οδηγώντας τους καταναλωτές σε περιορισμό δαπανών, ενώ και οι επιχειρήσεις θα αναθεωρούσαν τις ανάγκες τους σε προσωπικό.

Αντίστοιχα, οικονομολόγοι της Oxford Economics εκτίμησαν ότι για να προκληθεί ήπια ύφεση σε τμήματα της παγκόσμιας οικονομίας, θα απαιτούνταν μέση τιμή πετρελαίου κοντά στα 140 δολάρια για δύο μήνες, σε συνδυασμό με πιο αυστηρή νομισματική πολιτική.

Η Vanguard, από την άλλη, θεωρεί ότι στις ΗΠΑ θα απαιτούνταν ακόμη πιο ακραίο σενάριο, με το πετρέλαιο να διατηρείται στα 150 δολάρια το βαρέλι για το υπόλοιπο του 2026, παράλληλα με άνοδο επιτοκίων και πτώση στις τιμές άλλων περιουσιακών στοιχείων, ώστε να προκύψει ύφεση. Υπενθυμίζεται ότι το ιστορικό υψηλό είχε καταγραφεί το 2008, όταν η τιμή είχε φθάσει τα 147 δολάρια.

Η Federal Reserve, η οποία ήδη από το 2001 είχε επισημάνει ότι η άνοδος στο πετρέλαιο συνήθως προηγείται των υφέσεων, θεωρεί πάντως ότι η αμερικανική οικονομία είναι σήμερα πιο ανθεκτική σε τέτοιους κραδασμούς σε σχέση με προηγούμενες δεκαετίες. Στο ίδιο πνεύμα, οικονομολόγοι της Vanguard και της Wells Fargo υπογράμμισαν πως μια σύντομη ενεργειακή αναταραχή δύσκολα θα αρκούσε για να εκτροχιάσει την οικονομία, ακόμη κι αν μια πιο επίμονη άνοδος του ενεργειακού κόστους θα έπληττε την αύξηση των εισοδημάτων.

Την ίδια ώρα, ο διευθυντής του Εθνικού Οικονομικού Συμβουλίου των ΗΠΑ, Kevin Hassett, δήλωσε στο CNBC ότι ακόμη και αν ο πόλεμος με το Ιράν παραταθεί, δεν αναμένει ουσιαστική διατάραξη της αμερικανικής οικονομίας. Αναγνώρισε, ωστόσο, ότι οι καταναλωτές θα επηρεαστούν, επισημαίνοντας πως αυτό θα πρέπει να απασχολήσει την κυβέρνηση, χωρίς όμως να αποτελεί –όπως είπε– το κυριότερο ζήτημα αυτή τη στιγμή.

Πόσο μακριά μπορεί να φτάσει το ράλι του πετρελαίου

Ο εκπρόσωπος του στρατιωτικού αρχηγείου «Khatam al-Anbiya» στην Τεχεράνη, Ebrahim Zolfaqari, προειδοποίησε την περασμένη εβδομάδα ότι οι τιμές θα μπορούσαν να εκτιναχθούν ακόμη και στα 200 δολάρια το βαρέλι εφόσον οι ΗΠΑ συνέχιζαν τις επιθέσεις τους. Παρόμοια, ο υπουργός Ενέργειας του Κατάρ ανέφερε ότι η τιμή θα μπορούσε να φτάσει τα 150 δολάρια αν η σύγκρουση παραταθεί.

Σε ανάλυσή της νωρίτερα μέσα στον Μάρτιο, η Goldman Sachs ανέφερε ότι το πετρέλαιο θα μπορούσε να κινηθεί ακόμη και πάνω από τα υψηλά του 2008 και του 2022 —δηλαδή άνω των 147 και 139 δολαρίων αντίστοιχα— σε περίπτωση που το Ιράν συνεχίσει να εμποδίζει τη διέλευση πετρελαίου από το Στενό του Ορμούζ. Η τράπεζα επισήμανε ότι από τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό περνά περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και ότι ο αντίκτυπος ενός τέτοιου αποκλεισμού θα ήταν πολλαπλάσιος σε σχέση με το σοκ που προκάλεσε η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022.

Οι προοπτικές της παγκόσμιας οικονομίας έχουν επιβαρυνθεί αισθητά από τη στιγμή που ξεκίνησαν οι αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις στο Ιράν τον προηγούμενο μήνα. Η αυξημένη αβεβαιότητα έχει αναζωπυρώσει τις ανησυχίες ότι πιθανή διαταραχή στην παγκόσμια προσφορά πετρελαίου θα κρατήσει τον πληθωρισμό στις ΗΠΑ σε υψηλά επίπεδα για μεγαλύτερο διάστημα, περιπλέκοντας τις αποφάσεις της Fed για μελλοντικές μειώσεις επιτοκίων.

Το ενεργειακό κόστος έχει ήδη ακολουθήσει ανοδική πορεία το τελευταίο διάστημα. Από τον Ιανουάριο έως τον Νοέμβριο του 2025 αυξήθηκε κατά 11,5%, έναντι ανόδου μόλις 3,4% την αντίστοιχη περίοδο του 2024, ενώ οι τιμές του πετρελαίου θέρμανσης στις ΗΠΑ κατέγραψαν αύξηση 11,1% από τον Ιανουάριο έως τον Φεβρουάριο του 2026.

Οι φόβοι για νέο κύμα πληθωρισμού έρχονται να προστεθούν στις ήδη υπάρχουσες ανησυχίες για την αγορά εργασίας, μετά τα στοιχεία του Γραφείου Στατιστικών Εργασίας που έδειξαν απώλεια 92.000 θέσεων εργασίας εκτός αγροτικού τομέα τον Φεβρουάριο, ενώ η ανεργία ανέβηκε στο 4,4%.