Καθώς ο πόλεμος στο Ιράν εισέρχεται στον δεύτερο μήνα του, οι αγορές δείχνουν αυξημένη ανησυχία. Οι επενδυτές αρχίζουν να αντιλαμβάνονται ότι η σύγκρουση ενδέχεται να ξεφύγει από κάθε έλεγχο και να προκαλέσει μακροπρόθεσμη οικονομική ζημία, με ταυτόχρονες πτώσεις σε ομόλογα και μετοχές· ο δείκτης MSCI World υποχωρεί άνω του 5%, ενώ ο CBOE VIX, γνωστός ως «δείκτης φόβου», φτάνει σε επίπεδα που δεν έχουν καταγραφεί από την ανακοίνωση των δασμών «Ημέρας της Απελευθέρωσης» πριν από σχεδόν ένα χρόνο.

Οι αγορές αντιμετωπίζουν πολλαπλές άγνωστες παραμέτρους, όπως η εξέλιξη της τεχνητής νοημοσύνης, η κατάσταση στον τομέα των ιδιωτικών πιστώσεων και η βιωσιμότητα της δημοσιονομικής πολιτικής των ΗΠΑ, καθιστώντας δύσκολη την εκτίμηση του πλήρους εύρους κινδύνων. Η μόνη βεβαιότητα είναι η πιθανότητα απρόβλεπτων σοκ που μπορούν να αναταράξουν τις αγορές.

Η εμπειρία της κρίσης των ενυπόθηκων δανείων υψηλού κινδύνου (subprime) του 2008 θα μπορούσε να είχε προετοιμάσει καλύτερα το χρηματοπιστωτικό σύστημα. Τότε χάθηκαν εκατομμύρια θέσεις εργασίας και καταστράφηκε πάνω από 1 τρισεκατομμύριο δολάρια ετήσιου ΑΕΠ. Σαφείς κεφαλαιακές απαιτήσεις, όρια μόχλευσης και ρυθμίσεις ασφαλείας θα μπορούσαν να διασφαλίσουν ότι οι τράπεζες και οι βασικοί χρηματοπιστωτικοί διαμεσολαβητές διαθέτουν επαρκή ικανότητα απορρόφησης ζημιών και δεν εξαρτώνται υπερβολικά από βραχυπρόθεσμη χρηματοδότηση.

Ωστόσο, οι ΗΠΑ μείωσαν περαιτέρω τα ήδη ανεπαρκή κεφάλαια των τραπεζών, οδηγώντας την Ευρώπη να ακολουθήσει, αυξάνοντας τη μόχλευση σε δάνεια υψηλού κινδύνου και ενδεχομένως σε κρυπτονομίσματα. Ταυτόχρονα, η εποπτεία περιορίζεται σε μια περίοδο όπου οι κίνδυνοι συσσωρεύονται σε θεσμούς από ασφαλιστικές εταιρείες μέχρι επενδυτικά κεφάλαια, όπως φάνηκε στην πρόσφατη έξαρση ζημιών και ρευστοποιήσεων σε ιδιωτικά πιστωτικά κεφάλαια.

Ρόλος των ρυθμιστικών αρχών

Σε αυτό το περιβάλλον, οι ρυθμιστικές αρχές πρέπει να εντοπίζουν και να μετριάζουν τις πιο κρίσιμες αδυναμίες. Ποια είναι τα σημεία υψηλής μόχλευσης; Πού μπορεί να προκαλέσουν ξαφνικές ανάγκες ρευστότητας κύκλους αναγκαστικών πωλήσεων και πτώσης τιμών; Πώς μπορούν οι κεντρικές τράπεζες να παρέμβουν ώστε να διασφαλίσουν ομαλή λειτουργία των αγορών;

Ορισμένα εργαλεία έχουν ήδη αναπτυχθεί: η Τράπεζα της Αγγλίας εφαρμόζει νέα stress tests που εξετάζουν τις διασυνδέσεις τραπεζών και άλλων χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. Παρόμοιες πρωτοβουλίες ακολουθεί η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, ενώ οι αμερικανικές αρχές καλούνται να πράξουν το ίδιο. Τα στοιχεία που συλλέγονται μετά το 2008, όπως λεπτομερή δεδομένα συναλλαγών και παραγώγων, επιτρέπουν την αναγνώριση συγκεντρώσεων κινδύνου που στο παρελθόν οδήγησαν σε κρίσεις όπως η κατάρρευση της Archegos Capital Management το 2021 και οι αναταράξεις στην αγορά κρατικών ομολόγων του Ηνωμένου Βασιλείου το 2022.

Το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα παραμένει ευάλωτο σε σοκ όπως η σύγκρουση με το Ιράν. Η αποτελεσματική χρήση των διαθέσιμων εργαλείων και δεδομένων από τις ρυθμιστικές αρχές είναι πλέον κρίσιμη για την αποφυγή ευρύτερων αναταράξεων.