Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς επιχειρεί να προετοιμάσει το έδαφος για μια πιθανή εκλογική υποχώρηση των Ρεπουμπλικανών στις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου, επισημαίνοντας ότι η διατήρηση του ελέγχου και στα δύο σώματα του Κογκρέσου έχει γίνει εξαιρετικά δύσκολη υπόθεση για το κόμμα του Ντόναλντ Τραμπ. Η εκτίμησή του αντανακλά μια διαχρονική τάση της αμερικανικής πολιτικής. Δεν εξηγεί, όμως, ολόκληρη την εικόνα. Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο γιατί οι κυβερνώντες χάνουν συνήθως την υποστήριξη των ψηφοφόρων στη μέση της προεδρικής θητείας τους, αλλά και κατά πόσο οι ίδιοι συμβάλλουν στην επιτάχυνση αυτής της εξέλιξης.

Η ιστορική εμπειρία δείχνει ότι οι πρόεδροι δεν είναι απλοί παρατηρητές μιας αναπόφευκτης εκλογικής φθοράς. Οι επιλογές τους, η ταχύτητα με την οποία επιχειρούν να εφαρμόσουν το πρόγραμμά τους και ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζουν όσους δεν τους στηρίζουν μπορούν να μετατρέψουν μια δυσμενή πολιτική συγκυρία σε μια αυτοεκπληρούμενη προφητεία. Η περίπτωση Τραμπ αναδεικνύει με ιδιαίτερη ένταση αυτή την αντίφαση, ενώ ταυτόχρονα θέτει ένα ευρύτερο ζήτημα για το μέλλον της αμερικανικής προεδρίας: μπορεί ένα κόμμα να διατηρήσει την εξουσία για μεγάλο χρονικό διάστημα, εάν αντιμετωπίζει κάθε εκλογική νίκη ως ευκαιρία για άμεση και ολοκληρωτική εφαρμογή των επιδιώξεών του;

Ένα ιστορικό μοτίβο που επαναλαμβάνεται

Τα προηγούμενα χρόνια, η απώλεια του ενιαίου ελέγχου της ομοσπονδιακής εξουσίας στις ενδιάμεσες εκλογές έχει εξελιχθεί σχεδόν σε κανόνα. Στις πέντε τελευταίες περιπτώσεις κατά τις οποίες ένας πρόεδρος προσήλθε σε αυτές τις εκλογές έχοντας το κόμμα του την πλειοψηφία τόσο στη Βουλή των Αντιπροσώπων όσο και στη Γερουσία, το αποτέλεσμα ήταν η απώλεια τουλάχιστον του αρχικού ελέγχου που διέθετε.

Το ίδιο συνέβη με τον Μπιλ Κλίντον το 1994, τον Τζορτζ Μπους το 2006, τον Μπαράκ Ομπάμα το 2010, τον Ντόναλντ Τραμπ το 2018 και τον Τζο Μπάιντεν το 2022. Η επανάληψη του φαινομένου είναι τόσο εντυπωσιακή, ώστε η πιθανότητα να διατηρήσουν οι Ρεπουμπλικανοί τον έλεγχο και των δύο νομοθετικών σωμάτων στις εκλογές του Νοεμβρίου αντιμετωπίζεται με έντονο σκεπτικισμό. Οι εκτιμήσεις θέλουν το κόμμα του Τραμπ να κινδυνεύει να χάσει τη Βουλή των Αντιπροσώπων, ενώ παραμένει ανοιχτό το ενδεχόμενο να υποστεί απώλειες και στη Γερουσία.

Εάν επιβεβαιωθεί αυτή η εξέλιξη, θα καταγραφεί μια έκτη διαδοχική περίπτωση κατά την οποία ένας πρόεδρος ξεκίνησε τη θητεία του με ενιαίο κομματικό έλεγχο της κυβέρνησης και τον έχασε στις ενδιάμεσες εκλογές. Η συχνότητα με την οποία επαναλαμβάνεται το φαινόμενο έχει οδηγήσει τα δύο μεγάλα κόμματα να αντιμετωπίζουν την εκλογική υποχώρηση περίπου ως αναπόφευκτο τίμημα της άσκησης της εξουσίας.

Ακριβώς αυτή η νοοτροπία, ωστόσο, μπορεί να αποτελεί μέρος του προβλήματος. Όταν οι πολιτικοί θεωρούν εξαρχής δεδομένο ότι θα χάσουν την κοινοβουλευτική τους πλειοψηφία μέσα σε δύο χρόνια, έχουν μικρότερο κίνητρο να οικοδομήσουν μια ευρύτερη και ανθεκτικότερη εκλογική συμμαχία. Αντί να επιδιώκουν τη σταδιακή προσέλκυση νέων ψηφοφόρων και τη διεύρυνση της κοινωνικής τους βάσης, προτιμούν να αξιοποιούν όσο το δυνατόν περισσότερο το σύντομο χρονικό διάστημα κατά το οποίο διαθέτουν πλήρη έλεγχο της νομοθετικής διαδικασίας.

Έτσι, η πρώτη διετία μιας προεδρικής θητείας μετατρέπεται συχνά σε περίοδο έντονης νομοθετικής δραστηριότητας, με προτεραιότητα την ικανοποίηση της κομματικής βάσης και την ταχεία υλοποίηση των προεκλογικών δεσμεύσεων. Η στρατηγική αυτή μπορεί να προσφέρει σημαντικές νίκες στο εσωτερικό του κόμματος, αλλά παράλληλα αυξάνει τον κίνδυνο να αποξενωθούν οι μετριοπαθείς ψηφοφόροι, οι ανεξάρτητοι και όσοι δεν έχουν σταθερή κομματική ταυτότητα.

Η στρατηγική Τραμπ και η όξυνση της πόλωσης

Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει προχωρήσει αυτή τη λογική πολύ πιο μακριά από τους περισσότερους προκατόχους του. Αντί να αντιμετωπίζει τους πολίτες που διαφωνούν μαζί του ως ψηφοφόρους τους οποίους θα μπορούσε να πείσει μέσα από συγκεκριμένες πολιτικές επιλογές, συχνά τους αντιμετωπίζει ως αντιπάλους με τους οποίους βρίσκεται σε διαρκή σύγκρουση.

Η δεύτερη προεδρική θητεία του χαρακτηρίζεται από μια προσπάθεια ταχείας και εκτεταμένης αναμόρφωσης της κυβερνητικής πολιτικής, με πρωτοβουλίες που προκαλούν έντονες αντιδράσεις πέρα από τον στενό πυρήνα των υποστηρικτών του. Οι δασμοί, οι οποίοι επιβαρύνουν το κόστος των εισαγόμενων προϊόντων και τροφοδοτούν τις ανησυχίες για τον πληθωρισμό, η πολεμική σύγκρουση με το Ιράν, η αυστηροποίηση των επιχειρήσεων μαζικών απελάσεων με ενισχυμένη συμμετοχή των δυνάμεων ασφαλείας, καθώς και οι εκτεταμένες παρεμβάσεις στις ομοσπονδιακές δαπάνες και στο ρυθμιστικό πλαίσιο, αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτής της προσέγγισης.

Οι επιλογές αυτές έχουν ενισχύσει την αντιπαράθεση με τους Δημοκρατικούς και έχουν προκαλέσει αντιδράσεις και σε τμήματα του εκλογικού σώματος που δεν ταυτίζονται σταθερά με κανένα από τα δύο κόμματα. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία σε μια πολιτική πραγματικότητα όπου η έκβαση των εκλογών εξαρτάται συχνά από μικρές μεταβολές στις προτιμήσεις των ανεξάρτητων ψηφοφόρων και των πολιτών που δεν συμμετέχουν πάντοτε με την ίδια ένταση στις εκλογικές διαδικασίες.

Δεν σημαίνει ότι μια επιθετική νομοθετική στρατηγική δεν μπορεί να αποδώσει αποτελέσματα. Η ιστορία των ΗΠΑ προσφέρει αρκετά παραδείγματα σημαντικών μεταρρυθμίσεων που υλοποιήθηκαν κατά τα πρώτα χρόνια μιας προεδρικής θητείας και εξακολουθούν να αποτελούν βασικά στοιχεία της πολιτικής κληρονομιάς των αντίστοιχων κυβερνήσεων. Η μεταρρύθμιση του συστήματος υγειονομικής περίθαλψης επί Μπαράκ Ομπάμα και οι μεγάλες φορολογικές περικοπές που προώθησαν Ρεπουμπλικανοί πρόεδροι αποτελούν χαρακτηριστικές περιπτώσεις.

Το πρόβλημα είναι ότι οι μεγάλες αλλαγές δεν εξασφαλίζουν αυτομάτως και τη διατήρηση της πολιτικής υποστήριξης. Μια κυβέρνηση μπορεί να πετύχει την ψήφιση σημαντικών μέτρων, αλλά ταυτόχρονα να προκαλέσει τόσο ισχυρές αντιδράσεις ώστε να χάσει τη δυνατότητα να συνεχίσει το έργο της. Όταν οι μεταρρυθμίσεις εφαρμόζονται με τρόπο που ενισχύει την πόλωση και περιορίζει τα περιθώρια συνεννόησης, οι εκλογικές συνέπειες μπορεί να αποδειχθούν ιδιαίτερα σοβαρές.

Με αυτή την έννοια, η επιδίωξη να αξιοποιηθεί στο έπακρο η πρώτη διετία μπορεί τελικά να υπονομεύσει την ίδια τη δυνατότητα μιας κυβέρνησης να εφαρμόσει το πρόγραμμά της σε βάθος χρόνου. Η γρήγορη επίτευξη επιμέρους στόχων ενδέχεται να συνοδεύεται από την απώλεια του πολιτικού κεφαλαίου που θα ήταν απαραίτητο για την προώθηση των επόμενων μεταρρυθμίσεων.

Οι Ρεπουμπλικανοί και το κόστος των επιλογών του προέδρου

Στην περίπτωση των Ρεπουμπλικανών, η κατάσταση παρουσιάζει μια πρόσθετη διάσταση. Το κόμμα είχε στη διάθεσή του μια σειρά από πολιτικά πλεονεκτήματα ενόψει των εκλογών του 2026, μεταξύ των οποίων και οι παρεμβάσεις στον επανασχεδιασμό των εκλογικών περιφερειών. Παρ' όλα αυτά, η διατήρηση της κοινοβουλευτικής ισχύος δεν εξαρτάται μόνο από τους εκλογικούς κανόνες ή τη γεωγραφική κατανομή των ψηφοφόρων. Εξαρτάται επίσης από την εικόνα που δημιουργεί η ίδια η προεδρία.

Ο Πολ Σταρ, κοινωνιολόγος στο Πανεπιστήμιο του Πρίνστον και συγγραφέας του βιβλίου American Contradiction, το οποίο εξετάζει την εξέλιξη της αμερικανικής πολιτικής από τη δεκαετία του 1950 μέχρι σήμερα, υποστηρίζει ότι οι Ρεπουμπλικανοί είχαν σημαντικές προϋποθέσεις για να ανατρέψουν το ιστορικό μοτίβο στις εκλογές του 2026, με βασικό εμπόδιο τον ίδιο τον πρόεδρο.

Κατά την εκτίμησή του, η στάση του κόμματος απέναντι στις επιλογές του Τραμπ έχει ιδιαίτερη βαρύτητα. Η απουσία ουσιαστικής αντίδρασης από τους Ρεπουμπλικανούς απέναντι στον πόλεμο, στους δασμούς, στα ζητήματα διαφθοράς και σε συμπεριφορές του προέδρου που έχουν προκαλέσει επικρίσεις, περιορίζει τη δυνατότητά τους να αποστασιοποιηθούν από τις πολιτικές συνέπειες της διακυβέρνησής του.

Το δίλημμα για τους Ρεπουμπλικανούς είναι σαφές. Από τη μία πλευρά, η στενή ευθυγράμμιση με τον Τραμπ διατηρεί τη συνοχή της κομματικής βάσης και αποτρέπει μια ανοιχτή εσωτερική σύγκρουση. Από την άλλη, καθιστά δυσκολότερη την προσέγγιση ψηφοφόρων που διαφωνούν με συγκεκριμένες κυβερνητικές επιλογές. Εφόσον το κόμμα δεν επιδιώκει να χαράξει κάποια διακριτή πολιτική γραμμή σε ζητήματα που προκαλούν αντιδράσεις, κινδυνεύει να επωμιστεί συνολικά το κόστος των αποφάσεων του Λευκού Οίκου.

Το ιστορικό μάθημα: Η εξουσία διατηρείται με τη διεύρυνση της συμμαχίας

Η σημερινή πολιτική αντιπαράθεση έχει οδηγήσει τα δύο μεγάλα κόμματα να παραβλέπουν ένα βασικό δίδαγμα της αμερικανικής ιστορίας. Οι πολιτικές παρατάξεις που κατάφεραν να μεταμορφώσουν ουσιαστικά τη χώρα δεν στηρίχθηκαν αποκλειστικά σε μια εντυπωσιακή εκλογική νίκη ή σε ένα φιλόδοξο πρόγραμμα της πρώτης διετίας. Εκείνο που τις ξεχώρισε ήταν η ικανότητά τους να διατηρήσουν την πολιτική ισχύ τους για αρκετά χρόνια, ώστε να εδραιώσουν τις αρχικές αλλαγές και να προχωρήσουν σε νέες παρεμβάσεις.

Από τους Ρεπουμπλικανούς της εποχής του Αβραάμ Λίνκολν έως τους Δημοκρατικούς του Φραγκλίνου Ντελάνο Ρούζβελτ και, αργότερα, των Τζον Φ. Κένεντι και Λίντον Μπέινς Τζόνσον, οι σημαντικότερες πολιτικές αναδιατάξεις συνδέθηκαν με περιόδους παρατεταμένης κομματικής κυριαρχίας.

Οι κυβερνήσεις αυτές δεν στερούνταν φιλόδοξων σχεδίων. Αντίθετα, συχνά ξεκινούσαν με αποφασιστικές παρεμβάσεις και γρήγορες νομοθετικές πρωτοβουλίες. Η διαφορά ήταν ότι κατάφεραν να διατηρήσουν τον έλεγχο της εξουσίας για αρκετό χρόνο, ώστε οι πρώτες μεταρρυθμίσεις να μην αποτελέσουν μεμονωμένα επιτεύγματα, αλλά τη βάση για μια ευρύτερη αλλαγή του πολιτικού και κοινωνικού συστήματος.

Η πρώτη περίοδος των «100 ημερών» του Ρούζβελτ το 1933 καθιερώθηκε ως υπόδειγμα δυναμικής προεδρικής δράσης. Η κυβέρνησή του επιχείρησε να αντιμετωπίσει την οικονομική και κοινωνική κρίση με ένα ευρύ πλέγμα παρεμβάσεων, θέτοντας τα θεμέλια του New Deal. Η αρχική αυτή κινητοποίηση, όμως, δεν ήταν από μόνη της αρκετή για να εξασφαλίσει τη μακροπρόθεσμη επιτυχία του προγράμματος. Καθοριστική υπήρξε η δυνατότητα του Ρούζβελτ να διατηρήσει και να ενισχύσει την κοινοβουλευτική του υποστήριξη.

Αντίστοιχα, οι Ρεπουμπλικανοί της εποχής του Λίνκολν προχώρησαν στις σημαντικότερες συνταγματικές αλλαγές για την κατάργηση της δουλείας και την κατοχύρωση της ίσης προστασίας των πολιτών. Οι σχετικές τροπολογίες σχεδιάστηκαν και επικυρώθηκαν κατά τη δεύτερη προεδρική θητεία του Λίνκολν και μετά τη δολοφονία του, γεγονός που αναδεικνύει τη σημασία της θεσμικής συνέχειας πέρα από το πρόσωπο ενός προέδρου.

Στην περίπτωση του Ρούζβελτ, αρκετές από τις πιο διαχρονικές παρεμβάσεις του υλοποιήθηκαν κατά τη δεύτερη φάση του New Deal. Η δημιουργία του συστήματος Κοινωνικής Ασφάλισης και η νομοθεσία Βάγκνερ, που κατοχύρωσε το δικαίωμα των εργαζομένων να οργανώνονται σε συνδικάτα, προχώρησαν αφού οι Δημοκρατικοί ενίσχυσαν την κοινοβουλευτική τους παρουσία στις πρώτες ενδιάμεσες εκλογές της προεδρίας του.

Παρόμοια ήταν η πορεία επί Λίντον Τζόνσον. Τα βασικά στοιχεία του προγράμματος Great Society, με σημαντικότερα παραδείγματα τα Medicare και Medicaid και τον Νόμο για τα Εκλογικά Δικαιώματα, προωθήθηκαν μετά τη σαρωτική εκλογική νίκη του το 1964. Η επικράτησή του συνοδεύτηκε από ισχυρές δημοκρατικές πλειοψηφίες στο Κογκρέσο, οι οποίες του επέτρεψαν να μετατρέψει τις πολιτικές του επιδιώξεις σε νομοθετικές και θεσμικές αλλαγές μεγάλης διάρκειας.

Η διαφορά ανάμεσα στην πρόσκαιρη νίκη και στη μακροχρόνια κυριαρχία

Υπήρξαν ασφαλώς και πρόεδροι που κατάφεραν να αφήσουν σημαντικό πολιτικό αποτύπωμα χωρίς να διατηρήσουν για μεγάλο διάστημα τον πλήρη έλεγχο της ομοσπονδιακής εξουσίας. Ο Γούντροου Ουίλσον, μετά την εκλογή του το 1912, διεύρυνε τον ρόλο του κράτους, ενώ ο Ρόναλντ Ρέιγκαν, περίπου επτά δεκαετίες αργότερα, προώθησε μια διαφορετική κατεύθυνση, με στόχο τον περιορισμό του κρατικού παρεμβατισμού.

Ωστόσο, οι περιπτώσεις αυτές δεν αναιρούν το βασικό ιστορικό συμπέρασμα: οι μεγαλύτερες και πιο διαρκείς αλλαγές στην αμερικανική κοινωνία συνδέθηκαν με πολιτικές συμμαχίες που κατόρθωσαν να παραμείνουν ισχυρές επί μακρόν και να διευρύνουν την εκλογική τους απήχηση.

Οι Ρεπουμπλικανοί της εποχής του Λίνκολν και οι Δημοκρατικοί του Ρούζβελτ διατήρησαν τον ενιαίο έλεγχο του Λευκού Οίκου και του Κογκρέσου για 14 συνεχόμενα χρόνια. Στην περίοδο των Κένεντι και Τζόνσον, οι Δημοκρατικοί πέτυχαν αντίστοιχα να διατηρήσουν αυτή τη συνθήκη για οκτώ χρόνια.

Οι επιδόσεις αυτές απέχουν σημαντικά από τη σύγχρονη πολιτική πραγματικότητα. Από το 1968 και μετά, κανένα από τα δύο κόμματα δεν έχει καταφέρει να διατηρήσει τον πλήρη έλεγχο της ομοσπονδιακής κυβέρνησης για περισσότερα από τέσσερα συνεχόμενα χρόνια.

Η αστάθεια αυτή δεν εξηγείται από έναν μόνο παράγοντα. Η επιβράδυνση της αύξησης του βιοτικού επιπέδου έχει ενισχύσει τη δυσαρέσκεια των ψηφοφόρων, ενώ οι δημογραφικές και γεωγραφικές διαφοροποιήσεις έχουν οδηγήσει σε μια ολοένα πιο πολωμένη εκλογική γεωγραφία. Το αποτέλεσμα είναι συχνά οριακές πλειοψηφίες στο Κογκρέσο, οι οποίες μπορούν να ανατραπούν ακόμη και από σχετικά μικρές μετακινήσεις ψηφοφόρων.

Σε αυτή τη συνθήκη προστίθεται και η συμπεριφορά των ίδιων των προέδρων. Οι ιδεολογικές υπερβολές, η προσπάθεια επιβολής ενός προγράμματος χωρίς επαρκή διεύρυνση της κοινωνικής υποστήριξης και η υποτίμηση των αντιδράσεων που προκαλούν οι κυβερνητικές αποφάσεις μπορούν να επιταχύνουν την εκλογική φθορά. Με άλλα λόγια, οι διαρθρωτικές δυσκολίες του αμερικανικού πολιτικού συστήματος δεν οδηγούν αναγκαστικά στην απώλεια της εξουσίας, αλλά οι επιλογές των κυβερνώντων μπορούν να κάνουν αυτή την έκβαση πολύ πιθανότερη.

Το 2029 και η επιλογή του επόμενου προέδρου

Παρά τη δυσκολία διατήρησης της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας, ο επόμενος πρόεδρος των ΗΠΑ, ο οποίος θα αναλάβει τα καθήκοντά του το 2029, έχει σημαντικές πιθανότητες να ξεκινήσει τη θητεία του με τον έλεγχο και των δύο σωμάτων του Κογκρέσου.

Η ιστορική εμπειρία των τελευταίων δεκαετιών δείχνει ότι οι νέοι πρόεδροι συνήθως εισέρχονται στον Λευκό Οίκο έχοντας εξασφαλίσει κοινοβουλευτική πλειοψηφία τόσο στη Βουλή των Αντιπροσώπων όσο και στη Γερουσία. Αυτό συνέβη σε κάθε νέο πρόεδρο από τον Μπιλ Κλίντον το 1993 και μετά. Σύμφωνα με την ιστορική καταγραφή που παρατίθεται στο σχετικό επιχείρημα, από την εμφάνιση του σύγχρονου κομματικού συστήματος το 1828 υπήρξαν μόλις έξι περιπτώσεις κατά τις οποίες οι ψηφοφόροι δεν έδωσαν στον νέο πρόεδρο τον έλεγχο και των δύο σωμάτων του Κογκρέσου. Ανάμεσά τους βρίσκονται οι Ρίτσαρντ Νίξον, Ρόναλντ Ρέιγκαν και Τζορτζ Μπους ο πρεσβύτερος.

Επομένως, ο διάδοχος του Τραμπ ενδέχεται να βρεθεί αντιμέτωπος με μια γνώριμη αλλά κρίσιμη επιλογή. Θα μπορούσε να αποδεχθεί τη λογική ότι η απώλεια του ενιαίου ελέγχου μετά τις πρώτες εκλογές είναι ουσιαστικά αναπόφευκτη και να επιχειρήσει να περάσει όσο το δυνατόν περισσότερα μέτρα μέσα σε δύο χρόνια. Αυτή είναι η στρατηγική που κυριάρχησε στις τελευταίες προεδρικές θητείες, με τα κόμματα να επιδιώκουν γρήγορες νίκες πριν περιοριστεί η κοινοβουλευτική τους δύναμη.

Υπάρχει, όμως, και μια διαφορετική προσέγγιση. Αντί να αντιμετωπίσει την πρώτη διετία ως μια σύντομη ευκαιρία για την εφαρμογή ολόκληρου του προγράμματός του, ο επόμενος πρόεδρος θα μπορούσε να επιδιώξει μια πιο σταδιακή πολιτική, δίνοντας έμφαση στη διεύρυνση της εκλογικής του βάσης και στην οικοδόμηση ευρύτερων συμμαχιών. Αυτό δεν θα σήμαινε εγκατάλειψη των βασικών δεσμεύσεων του κόμματός του, αλλά διαφορετική ιεράρχηση των στόχων, προσεκτικότερη διαχείριση των συγκρούσεων και μεγαλύτερη έμφαση στη διατήρηση της κοινωνικής υποστήριξης.

Το δίδαγμα της αμερικανικής ιστορίας είναι ότι η κατάκτηση της εξουσίας και η διατήρησή της αποτελούν δύο διαφορετικές πολιτικές προκλήσεις. Μια εκλογική νίκη δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την εφαρμογή ενός προγράμματος, αλλά δεν εξασφαλίζει ότι οι ψηφοφόροι θα συνεχίσουν να το στηρίζουν όταν αρχίσουν να γίνονται ορατές οι συνέπειες των κυβερνητικών επιλογών.

Οι πρόεδροι που άφησαν το πιο διαρκές αποτύπωμα δεν περιορίστηκαν στην αξιοποίηση μιας αρχικής πλειοψηφίας. Κατάφεραν να τη μετατρέψουν σε μια σταθερότερη πολιτική συμμαχία, η οποία τους επέτρεψε να εδραιώσουν τις μεταρρυθμίσεις τους και να συνεχίσουν το έργο τους σε βάθος χρόνου.

Για τον επόμενο ένοικο του Λευκού Οίκου, η επιλογή θα είναι ανάμεσα στην επανάληψη μιας στρατηγικής που αντιμετωπίζει την εξουσία ως προσωρινό παράθυρο ευκαιρίας και στην προσπάθεια δημιουργίας μιας ευρύτερης πολιτικής βάσης με διάρκεια. Το αν θα επιλέξει τη μία ή την άλλη κατεύθυνση θα επηρεάσει όχι μόνο την πορεία της προεδρίας του, αλλά και τη δυνατότητα του κόμματός του να ξεπεράσει τον κύκλο της διαρκούς εναλλαγής και της πρόωρης απώλειας της κοινοβουλευτικής ισχύος.