Η προσπάθεια του νέου προέδρου της Federal Reserve, Κέβιν Γουόρς, να διατηρήσει την αμερικανική κεντρική τράπεζα σε απόσταση από τις πολιτικές πιέσεις της κυβέρνησης Τραμπ γίνεται ολοένα δυσκολότερη. Η νέα επίθεση του Λευκού Οίκου εναντίον της διοικήτριας της Fed Λίζα Κουκ επαναφέρει με ένταση στο προσκήνιο το ζήτημα της ανεξαρτησίας της κεντρικής τράπεζας, σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία για τη νομισματική πολιτική και τις αγορές.

Η νέα προσπάθεια απομάκρυνσης της Κουκ, με αφορμή καταγγελίες για στεγαστική απάτη, δεν μπορεί να εξεταστεί ανεξάρτητα από τη συζήτηση για την πορεία των αμερικανικών επιτοκίων. Πίσω από την πολιτική σύγκρουση φαίνεται να βρίσκεται ένας πολύ συγκεκριμένος φόβος της κυβέρνησης Τραμπ: ότι η Fed μπορεί να οδηγηθεί ακόμη και σε αύξηση των επιτοκίων μέσα στους επόμενους μήνες.

Ταυτόχρονα, η κυβέρνηση φαίνεται να διαπιστώνει ότι ο Γουόρς, παρά το γεγονός ότι αποτελεί επιλογή του ίδιου του Τραμπ, δεν είναι σε θέση να επιβάλει μόνος του μια περισσότερο χαλαρή νομισματική πολιτική.

Η Κουκ στο επίκεντρο της σύγκρουσης

Η πίεση προς τη Λίζα Κουκ αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή το χρονοδιάγραμμα της αντιπαράθεσης συμπίπτει με την κρίσιμη συνεδρίαση της Fed στις 15 και 16 Σεπτεμβρίου.

Ο Τραμπ έχει δώσει στην Κουκ προθεσμία τριών εβδομάδων, η οποία εκπνέει λίγο πριν από τη συγκεκριμένη συνεδρίαση. Η συγκυρία ενισχύει τις υποψίες ότι η υπόθεση δεν αφορά μόνο νομικά ή προσωπικά ζητήματα, αλλά συνδέεται άμεσα με τη σύνθεση και την κατεύθυνση του διοικητικού συμβουλίου της Fed.

Η υπόθεση γίνεται ακόμη πιο περίπλοκη μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου τον Ιούνιο, η οποία αναγνώρισε ειδική προστασία στα μέλη της Federal Reserve.

Επομένως, μια προσπάθεια απομάκρυνσης της Κουκ δεν είναι απλή διοικητική διαδικασία. Θα μπορούσε να εξελιχθεί σε μείζονα θεσμική σύγκρουση μεταξύ του Λευκού Οίκου και της κεντρικής τράπεζας.

Ο φόβος μιας νέας αύξησης επιτοκίων

Το βασικό οικονομικό υπόβαθρο της σύγκρουσης είναι ο πληθωρισμός.

Οι αγορές προεξοφλούν πλέον πιθανότητα περίπου 75% για αύξηση των επιτοκίων κατά 25 μονάδες βάσης πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου. Η εκτίμηση αυτή αντανακλά τόσο την επιμονή των πληθωριστικών πιέσεων όσο και το νέο ενεργειακό σοκ που έχει προκαλέσει η άνοδος των τιμών του πετρελαίου μετά τον πόλεμο στο Ιράν.

Η συνεδρίαση του Σεπτεμβρίου θεωρείται, επομένως, ιδιαίτερα αμφίρροπη.

Για την κυβέρνηση Τραμπ, μια αύξηση επιτοκίων σε μια τόσο ευαίσθητη πολιτικά περίοδο θα αποτελούσε σοβαρό πρόβλημα. Τα υψηλότερα επιτόκια αυξάνουν το κόστος χρηματοδότησης της οικονομίας, πιέζουν τις αποτιμήσεις των περιουσιακών στοιχείων και μπορούν να επιβαρύνουν την οικονομική δραστηριότητα.

Υπό αυτή την έννοια, η επίθεση στην Κουκ μπορεί να εξυπηρετεί και έναν δεύτερο πολιτικό στόχο: να δημιουργήσει έναν πιθανό «αποδιοπομπαίο τράγο» σε περίπτωση που η Fed προχωρήσει τελικά σε αύξηση των επιτοκίων.

Ο Γουόρς δεν ελέγχει τη Fed

Η κατάσταση είναι ιδιαίτερα δύσκολη και για τον ίδιο τον Γουόρς.

Ο νέος πρόεδρος της Fed θα χρειαστεί χρόνο για να ολοκληρώσει τις μεταρρυθμίσεις που σχεδιάζει, να διαμορφώσει τη στρατηγική του και να πείσει τόσο το εσωτερικό της κεντρικής τράπεζας όσο και τις αγορές για τη νέα κατεύθυνση της νομισματικής πολιτικής.

Αντί γι' αυτό, βρίσκεται ήδη στο επίκεντρο μιας πολιτικής αντιπαράθεσης.

Δημοσιεύματα αναφέρουν ότι ο Τραμπ επικοινωνεί συχνά τηλεφωνικά μαζί του, ενώ έχει δηλώσει δημόσια ότι ο πρόεδρος της Fed επιθυμεί χαμηλότερα επιτόκια, αλλά εμποδίζεται από τα υπόλοιπα μέλη του διοικητικού συμβουλίου.

Η εικόνα αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία.

Δείχνει ότι ακόμη και ένας πρόεδρος της Fed που έχει επιλεγεί από τον ίδιο τον πρόεδρο των ΗΠΑ δεν μπορεί απλώς να μετατρέψει τη νομισματική πολιτική σε εργαλείο πολιτικής σκοπιμότητας.

Η Fed είναι συλλογικό όργανο και οι αποφάσεις της λαμβάνονται από μια επιτροπή με διαφορετικές απόψεις για τον πληθωρισμό, την ανάπτυξη και την αγορά εργασίας.

Η ισορροπία των ψήφων γίνεται κρίσιμη

Η προηγούμενη απόφαση της Fed για τη διατήρηση των επιτοκίων ελήφθη με ψήφους 9-3.

Αυτό σημαίνει ότι η ισορροπία στο εσωτερικό της επιτροπής δεν είναι τόσο σταθερή όσο μπορεί να φαίνεται.

Εάν οι διοικητές Κρίστοφερ Γουόλερ και Λίζα Κουκ μετακινηθούν προς μια πιο αυστηρή στάση λόγω των επίμονων πληθωριστικών πιέσεων, η ισορροπία θα μπορούσε να περιοριστεί σημαντικά, φτάνοντας ακόμη και στο 7-5.

Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, οποιαδήποτε αλλαγή στάσης από άλλα μέλη της επιτροπής θα μπορούσε να οδηγήσει σε οριακή απόφαση.

Για τις αγορές, αυτό έχει πολύ μεγαλύτερη σημασία από την ίδια την αριθμητική των ψήφων.

Όσο περισσότερο η νομισματική πολιτική εμφανίζεται να εξαρτάται από πολιτικές πιέσεις, τόσο αυξάνεται η αβεβαιότητα γύρω από τη μελλοντική πορεία των επιτοκίων.

Το μεγάλο πρόβλημα βρίσκεται στην αγορά ομολόγων

Η αντιπαράθεση Τραμπ-Fed δεν αφορά μόνο τη Wall Street.

Ίσως μεγαλύτερη σημασία έχει για την αγορά κρατικών ομολόγων.

Εάν οι επενδυτές αρχίσουν να θεωρούν ότι η Fed είναι λιγότερο ανεξάρτητη και περισσότερο ευάλωτη σε πολιτικές πιέσεις, θα απαιτήσουν υψηλότερη αποζημίωση για τον κίνδυνο πληθωρισμού.

Με απλά λόγια, μπορεί να αυξηθεί το inflation risk premium.

Αυτό σημαίνει υψηλότερες αποδόσεις στα αμερικανικά κρατικά ομόλογα, ιδιαίτερα στις μακροπρόθεσμες διάρκειες.

Και εδώ δημιουργείται ένα ιδιαίτερα δύσκολο παράδοξο για την κυβέρνηση Τραμπ.

Η πολιτική πίεση για χαμηλότερα επιτόκια μπορεί να οδηγήσει τις αγορές να απαιτήσουν υψηλότερες αποδόσεις στα μακροπρόθεσμα ομόλογα, εάν θεωρήσουν ότι η αξιοπιστία της Fed υπονομεύεται.

Άρα, μια προσπάθεια να μειωθεί τεχνητά το κόστος χρήματος βραχυπρόθεσμα μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα να αυξηθεί το κόστος δανεισμού της αμερικανικής κυβέρνησης μακροπρόθεσμα.

Το δίλημμα του Τραμπ

Ο Τραμπ βρίσκεται έτσι αντιμέτωπος με ένα δύσκολο δίλημμα.

Από τη μία πλευρά, θέλει χαμηλότερα επιτόκια για να στηρίξει την οικονομία, τις επενδύσεις και τις αγορές, αλλά και για να περιορίσει το κόστος εξυπηρέτησης του τεράστιου αμερικανικού χρέους.

Από την άλλη, η Fed καλείται να αντιμετωπίσει τον πληθωρισμό, ιδιαίτερα εάν το πετρέλαιο παραμείνει σε υψηλά επίπεδα για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Εάν η κεντρική τράπεζα θεωρήσει ότι οι πληθωριστικές πιέσεις αποκτούν διάρκεια, μπορεί να χρειαστεί να διατηρήσει υψηλά τα επιτόκια ή ακόμη και να τα αυξήσει.

Και τότε η πολιτική σύγκρουση θα γίνει αναπόφευκτη.

Οι επόμενες εβδομάδες θα είναι κρίσιμες

Το πραγματικό ζήτημα πλέον δεν είναι μόνο αν η Fed θα αυξήσει ή θα μειώσει τα επιτόκια.

Είναι αν οι αγορές θα συνεχίσουν να θεωρούν ότι οι αποφάσεις της κεντρικής τράπεζας λαμβάνονται με βάση οικονομικά δεδομένα και όχι πολιτικές επιδιώξεις.

Αυτό είναι το σημείο στο οποίο εστιάζουν και οι αναλυτές της Barclays, προειδοποιώντας ότι οι επόμενες εβδομάδες θα αποτελέσουν κρίσιμο τεστ για την εμπιστοσύνη των επενδυτών απέναντι στη Federal Reserve.

Για τις αγορές, η ανεξαρτησία της Fed δεν είναι απλώς ένα θεσμικό ζήτημα. Είναι βασικό συστατικό της αξιοπιστίας του αμερικανικού χρηματοπιστωτικού συστήματος.

Και όσο περισσότερο η Ουάσιγκτον επιχειρεί να επηρεάσει άμεσα τη νομισματική πολιτική, τόσο μεγαλύτερος γίνεται ο κίνδυνος οι επενδυτές να ζητήσουν υψηλότερο τίμημα για να συνεχίσουν να χρηματοδοτούν το αμερικανικό κράτος.

Το παράδοξο είναι ότι η προσπάθεια του Τραμπ να εξασφαλίσει χαμηλότερα επιτόκια μπορεί τελικά να οδηγήσει σε υψηλότερο κόστος χρήματος για τις ΗΠΑ.

Αυτό είναι και το μεγαλύτερο ρίσκο της νέας σύγκρουσης με τη Fed: όχι μόνο μια πιθανή αύξηση των επιτοκίων, αλλά η σταδιακή απώλεια της εμπιστοσύνης των αγορών στην ανεξαρτησία και την αξιοπιστία της αμερικανικής κεντρικής τράπεζας.