Οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται αντιμέτωπες με μια σοβαρή κρίση στον τομέα της εξόρυξης, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ουάσιγκτον προσπαθεί να περιορίσει την εξάρτησή της από την Κίνα για κρίσιμα ορυκτά.

Το παράδοξο είναι ότι οι ΗΠΑ διαθέτουν ορισμένα από τα σημαντικότερα κοιτάσματα ορυκτών στον κόσμο. Αυτό που τους λείπει, όμως, είναι η ταχύτητα με την οποία μπορούν να τα αξιοποιήσουν.

Σύμφωνα με μελέτη της S&P Global, από την ανακάλυψη ενός κοιτάσματος μέχρι την έναρξη παραγωγής ενός νέου ορυχείου στις ΗΠΑ απαιτούνται κατά μέσο όρο 29 χρόνια. Πρόκειται για ένα από τα μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα παγκοσμίως.

Σε έναν κόσμο όπου η πρόσβαση σε χαλκό, λίθιο, νικέλιο, κοβάλτιο, σπάνιες γαίες και άλλα κρίσιμα ορυκτά έχει εξελιχθεί σε ζήτημα οικονομικής και εθνικής ασφάλειας, η αδυναμία γρήγορης ανάπτυξης νέων ορυχείων αποτελεί πλέον στρατηγικό μειονέκτημα.

Η κυβέρνηση Τραμπ έχει αναγνωρίσει το πρόβλημα και επιχειρεί να το αντιμετωπίσει με μια σειρά εκτελεστικών μέτρων. Ωστόσο, η πραγματική αλλαγή απαιτεί και νομοθετικές παρεμβάσεις από το Κογκρέσο.

Το πρόβλημα δεν είναι η γεωλογία αλλά η γραφειοκρατία

Η ανάπτυξη ενός ορυχείου στις ΗΠΑ δεν καθυστερεί επειδή δεν υπάρχουν διαθέσιμα κοιτάσματα ή επειδή η εξόρυξη είναι οικονομικά ασύμφορη.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η διαδικασία.

Μόνο η αδειοδότηση ενός νέου έργου μπορεί να διαρκέσει κατά μέσο όρο επτά έως δέκα χρόνια, πριν ακόμη ξεκινήσει η κατασκευή.

Ένα μεγάλο μεταλλευτικό έργο μπορεί να χρειάζεται εγκρίσεις βάσει πολλών διαφορετικών ομοσπονδιακών περιβαλλοντικών νόμων, μεταξύ των οποίων ο National Environmental Policy Act (NEPA), ο Clean Water Act, ο Endangered Species Act και ο Clean Air Act.

Σε αυτά προστίθεται ένα ακόμη επίπεδο πολιτειακών και τοπικών κανονισμών.

Το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο επειδή οι διαδικασίες δεν συντονίζονται πάντοτε από έναν ενιαίο φορέα. Διαφορετικές ομοσπονδιακές υπηρεσίες μπορούν να έχουν επικαλυπτόμενες αρμοδιότητες, δημιουργώντας ένα περίπλοκο σύστημα εγκρίσεων που αυξάνει δραματικά τον χρόνο και το κόστος ενός έργου.

Σε χώρες όπως ο Καναδάς και η Αυστραλία, αντίθετα, υπάρχουν πιο συγκεντρωμένες διαδικασίες συντονισμού.

Για τους επενδυτές, η διαφορά είναι κρίσιμη.

Όταν ένα έργο χρειάζεται δεκαετίες μέχρι να παράξει έσοδα, η αβεβαιότητα για το τελικό κόστος, τις τιμές των εμπορευμάτων και το ρυθμιστικό περιβάλλον αυξάνεται τόσο πολύ ώστε πολλά projects παύουν να είναι ελκυστικά.

Οι δικαστικές προσφυγές προσθέτουν νέα χρόνια καθυστέρησης

Η διαδικασία δεν τελειώνει όταν μια εταιρεία εξασφαλίσει τις απαραίτητες άδειες.

Τα μεταλλευτικά έργα στις ΗΠΑ μπορούν να βρεθούν αντιμέτωπα με πολυετείς δικαστικές προσφυγές, οι οποίες σε ορισμένες περιπτώσεις ανατρέπουν ή καθυστερούν σημαντικά τις εγκρίσεις.

Το ορυχείο χαλκού Rosemont στην Αριζόνα αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα.

Η πολυετής δικαστική διαμάχη γύρω από το έργο προκάλεσε τεράστιες καθυστερήσεις και σημαντικές απώλειες αξίας για τους επενδυτές.

Το αποτέλεσμα είναι ένας φαύλος κύκλος.

Οι μεγάλες καθυστερήσεις αυξάνουν το επενδυτικό ρίσκο. Το υψηλότερο ρίσκο αυξάνει το κόστος κεφαλαίου. Το υψηλότερο κόστος κεφαλαίου περιορίζει τις επενδύσεις. Και η έλλειψη επενδύσεων σημαίνει ότι οι ΗΠΑ συνεχίζουν να εξαρτώνται από εισαγωγές.

Η Κίνα κερδίζει χρόνο ενώ η Αμερική χάνει χρόνο

Αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία στην αντιπαράθεση με την Κίνα.

Το Πεκίνο έχει δημιουργήσει εδώ και δεκαετίες μια εξαιρετικά ισχυρή θέση όχι μόνο στην εξόρυξη αλλά κυρίως στην επεξεργασία κρίσιμων ορυκτών.

Η Κίνα διαθέτει τεράστιο μερίδιο της παγκόσμιας παραγωγής και επεξεργασίας σε μια σειρά στρατηγικών υλικών, από τις σπάνιες γαίες και τους μαγνήτες έως το λίθιο και άλλα κρίσιμα μέταλλα.

Οι ΗΠΑ, αντίθετα, μπορεί να διαθέτουν σημαντικούς φυσικούς πόρους, αλλά δεν έχουν δημιουργήσει αντίστοιχη παραγωγική αλυσίδα.

Και το πρόβλημα δεν λύνεται απλώς με την ανακάλυψη ενός νέου κοιτάσματος.

Χρειάζεται εξόρυξη, επεξεργασία, διύλιση, παραγωγή εξαρτημάτων και τελικά δημιουργία μιας πλήρους αλυσίδας εφοδιασμού.

Αυτό απαιτεί χρόνο.

Και ακριβώς αυτόν τον χρόνο οι ΗΠΑ δεν διαθέτουν σε αφθονία.

Οι επενδύσεις έχουν ήδη στραφεί σε Καναδά και Αυστραλία

Οι συνέπειες είναι εμφανείς στις επενδυτικές ροές.

Τα τελευταία 15 χρόνια, οι δαπάνες για έρευνα και εξερεύνηση κοιτασμάτων στην Αυστραλία και τον Καναδά έχουν ξεπεράσει σημαντικά τις αντίστοιχες στις ΗΠΑ.

Και οι τρεις χώρες διαθέτουν σημαντικούς ορυκτούς πόρους, όμως η διαδικασία ανάπτυξης ενός νέου ορυχείου είναι σαφώς ταχύτερη στον Καναδά και την Αυστραλία.

Αυτό δημιουργεί ένα ανταγωνιστικό μειονέκτημα που δεν αφορά πλέον μόνο την εξορυκτική βιομηχανία.

Αφορά την αμυντική βιομηχανία, την ενεργειακή μετάβαση, τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα, τα δίκτυα ηλεκτρισμού, τις μπαταρίες, την τεχνητή νοημοσύνη και ουσιαστικά ολόκληρη τη βιομηχανική πολιτική των ΗΠΑ.

Η κυβέρνηση Τραμπ επιχειρεί να επιταχύνει την αδειοδότηση

Η δεύτερη κυβέρνηση Τραμπ έχει επιχειρήσει από την πρώτη ημέρα να αλλάξει αυτή την κατάσταση.

Ο πρόεδρος Τραμπ κήρυξε εθνική ενεργειακή κατάσταση έκτακτης ανάγκης και το υπουργείο Εσωτερικών ενεργοποίησε διαδικασία ταχείας αδειοδότησης για έργα εξόρυξης και γεωτρήσεων σε δημόσιες εκτάσεις.

Στο πλαίσιο της διαδικασίας αυτής, ορισμένα έργα μπορούν να εγκριθούν σε μόλις 28 ημέρες, έναντι συνήθους διαδικασίας που μπορεί να διαρκέσει από ένα έως δύο χρόνια ή ακόμη και τέσσερα χρόνια σε πιο σύνθετες περιπτώσεις.

Παράλληλα, μια σειρά εκτελεστικών διαταγμάτων έχει διευρύνει την προσπάθεια επιτάχυνσης των επενδύσεων στον τομέα των κρίσιμων ορυκτών.

Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι από τον Ιανουάριο του 2025 έχει υπογράψει ή εγκρίνει 160 συμφωνίες για ορυκτά, συνολικής αξίας σχεδόν 40 δισ. δολαρίων.

Το μήνυμα προς τις επιχειρήσεις είναι σαφές: η αμερικανική κυβέρνηση θεωρεί πλέον την εξορυκτική παραγωγή στρατηγικό ζήτημα.

3 δισ. δολάρια για εξόρυξη και επεξεργασία

Στην πρόσφατη στρογγυλή τράπεζα με περίπου 200 στελέχη της εξορυκτικής βιομηχανίας και κυβερνητικούς αξιωματούχους, ο Τραμπ ανακοίνωσε νέες επενδύσεις ύψους 3 δισ. δολαρίων στους τομείς της εξόρυξης και της επεξεργασίας ορυκτών.

Όμως υπάρχει και ένα δεύτερο πρόβλημα που είναι εξίσου κρίσιμο: το ανθρώπινο δυναμικό.

Περίπου το ήμισυ του σημερινού εργατικού δυναμικού της αμερικανικής εξορυκτικής βιομηχανίας αναμένεται να συνταξιοδοτηθεί μέσα στα επόμενα τρία χρόνια.

Για τον λόγο αυτό έχουν διατεθεί επιπλέον 180 εκατ. δολάρια για την ανάπτυξη του εργατικού δυναμικού, μεταξύ των οποίων πρόγραμμα επιχορηγήσεων ύψους 100 εκατ. δολαρίων για 14 σχολές εξόρυξης.

Η έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού δεν είναι δευτερεύον ζήτημα.

Ένα νέο ορυχείο χρειάζεται γεωλόγους, μηχανικούς, μεταλλουργούς, χειριστές εξοπλισμού, τεχνικούς και εξειδικευμένους εργαζόμενους. Χωρίς αυτούς, ακόμη και ένα πλήρως αδειοδοτημένο έργο δεν μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά.

Η Ουκρανία και το Ιράν αυξάνουν την πίεση

Η ανάγκη για ταχεία ενίσχυση της αμερικανικής εξορυκτικής παραγωγής γίνεται ακόμη πιο επείγουσα εξαιτίας των γεωπολιτικών εξελίξεων.

Η πολεμική προσπάθεια στην Ουκρανία έχει οδηγήσει σε σημαντική κατανάλωση αμερικανικών αποθεμάτων πυρομαχικών και στρατιωτικού υλικού.

Παράλληλα, η σύγκρουση με το Ιράν αυξάνει τις απαιτήσεις της αμερικανικής αμυντικής βιομηχανίας.

Αυτό σημαίνει ότι η ανάγκη για κρίσιμα μέταλλα δεν αφορά πλέον μόνο τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα ή τις μπαταρίες.

Αφορά άμεσα την ικανότητα των ΗΠΑ να αναπληρώνουν τα στρατηγικά τους αποθέματα και να διατηρούν την αμυντική τους παραγωγική ικανότητα.

Το Κογκρέσο πρέπει να κάνει το επόμενο βήμα

Οι εκτελεστικές πρωτοβουλίες μπορούν να επιταχύνουν ορισμένες διαδικασίες, αλλά δεν μπορούν να λύσουν μόνιμα όλα τα προβλήματα.

Για αυτό απαιτείται νομοθετική παρέμβαση.

Τον περασμένο Δεκέμβριο, η Βουλή των Αντιπροσώπων ενέκρινε τον λεγόμενο SPEED Act, ο οποίος περιλαμβάνει μια σειρά αλλαγών στη διαδικασία αδειοδότησης.

Μεταξύ άλλων, προβλέπει τη μείωση από έξι χρόνια σε μόλις 150 ημέρες της περιόδου κατά την οποία μπορεί να ασκηθεί προσφυγή σχετικά με ομοσπονδιακή έγκριση.

Παράλληλα, περιορίζει τη δυνατότητα χρήσης ασφαλιστικών μέτρων, μειώνει τον αριθμό των έργων που απαιτούν πλήρη περιβαλλοντική αξιολόγηση και επιτρέπει στις αρμόδιες υπηρεσίες να επαναχρησιμοποιούν παλαιότερες περιβαλλοντικές μελέτες για παρόμοια έργα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Στόχος είναι να μειωθεί δραστικά ο χρόνος που απαιτείται για την ανάπτυξη ενός έργου και να πλησιάσει περισσότερο τα επίπεδα του Καναδά και της Αυστραλίας.

Ωστόσο, οκτώ μήνες μετά την ψήφισή του από τη Βουλή, το νομοσχέδιο εξακολουθεί να παραμένει σε αδιέξοδο στην Επιτροπή Περιβάλλοντος και Δημοσίων Έργων της Γερουσίας.

Το πραγματικό αμερικανικό πρόβλημα

Η αμερικανική εξορυκτική κρίση δεν είναι κρίση έλλειψης πόρων.

Είναι κρίση χρόνου, αδειοδοτήσεων, επενδύσεων και παραγωγικής ικανότητας.

Οι ΗΠΑ διαθέτουν τα κοιτάσματα. Διαθέτουν κεφάλαια. Διαθέτουν τεχνολογία. Διαθέτουν μια τεράστια βιομηχανική βάση και μια αγορά που μπορεί να στηρίξει νέες επενδύσεις.

Αυτό που δεν διαθέτουν είναι ένα σύστημα που επιτρέπει να μετατρέπονται γρήγορα οι φυσικοί πόροι σε παραγωγική δυναμικότητα.

Και σε έναν κόσμο όπου η Κίνα χρησιμοποιεί την κυριαρχία της στα κρίσιμα ορυκτά ως γεωπολιτικό εργαλείο, αυτή η καθυστέρηση αποκτά στρατηγική διάσταση.

Η Ουάσιγκτον έχει πλέον αναγνωρίσει το πρόβλημα. Οι επενδύσεις αυξάνονται, η κυβέρνηση επιταχύνει τις εγκρίσεις και οι επιχειρήσεις αναζητούν νέες ευκαιρίες.

Αλλά εάν οι ΗΠΑ θέλουν πραγματικά να ανταγωνιστούν την Κίνα, θα πρέπει να κάνουν κάτι πολύ πιο δύσκολο από το να ανακοινώσουν νέα κεφάλαια: να μειώσουν δραστικά τον χρόνο από την ανακάλυψη ενός κοιτάσματος μέχρι την παραγωγή του.

Γιατί στον νέο παγκόσμιο ανταγωνισμό για τα κρίσιμα ορυκτά, το ζήτημα δεν είναι μόνο ποιος έχει τα μεγαλύτερα αποθέματα.

Είναι ποιος μπορεί να τα βγάλει από το έδαφος πρώτος.