Το κρίσιμο ερώτημα είναι κατά πόσο η νέα πολιτική πλειοψηφία μπορεί να μετατρέψει αυτή την εκλογική δυναμική σε συγκεκριμένες αποφάσεις και να προωθήσει ένα διαφορετικό, περισσότερο διαφανές μοντέλο ανάπτυξης. Ένα μοντέλο στο οποίο οι επιχειρήσεις που αποκομίζουν τα οφέλη των νέων τεχνολογικών υποδομών θα υπόκεινται σε ουσιαστικό περιβαλλοντικό έλεγχο, θα αναλαμβάνουν το πραγματικό κόστος των επενδύσεών τους και θα τηρούν σαφείς κανόνες για την ανάπτυξη και λειτουργία των εγκαταστάσεών τους.

Ενδεχομένως, η πιο άμεση δυνατότητα αλλαγής να βρίσκεται σε πολιτειακό επίπεδο. Οι κυβερνήτες και οι αρμόδιες πολιτειακές αρχές διαθέτουν σημαντικές αρμοδιότητες σε ζητήματα χωροθέτησης, περιβαλλοντικής αδειοδότησης, ενεργειακών υποδομών και φορολογικών κινήτρων. Αυτό σημαίνει ότι μπορούν, στο πλαίσιο της ισχύουσας νομοθεσίας, να επιβάλουν αυστηρότερους όρους για την κατασκευή και λειτουργία νέων data centers, να επανεξετάσουν φορολογικές απαλλαγές και να απαιτήσουν από τις επιχειρήσεις να καλύπτουν μεγαλύτερο μέρος του κόστους των απαραίτητων υποδομών.

Η περίπτωση της Πενσιλβάνια έχει ιδιαίτερη σημασία. Ο Josh Shapiro έχει ήδη προωθήσει το νομικά δεσμευτικό πλαίσιο GRID, συνδέοντας την ανάπτυξη των data centers με ζητήματα ενεργειακής προσιτότητας, περιβαλλοντικής προστασίας, απασχόλησης και διαφάνειας. Η καινοτομία του συγκεκριμένου πλαισίου έγκειται στη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου μοντέλου ανάπτυξης ενεργειακών υποδομών, το οποίο συνδέει την επέκταση του ηλεκτρικού δικτύου με την οικονομική, περιβαλλοντική και κοινωνική ευθύνη των μεγάλων επενδυτών, ιδίως των κέντρων δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης . Ειδικότερα, προβλέπει ότι οι επενδυτές αναλαμβάνουν πλήρως το πρόσθετο κόστος παραγωγής και μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας που προκαλούν, δεσμεύονται για τη σταδιακή αύξηση της χρήσης καθαρής και σταθερής ενέργειας, ενώ παράλληλα θεσπίζονται αυστηρότερες απαιτήσεις διαφάνειας, απαγόρευση συμφωνιών εμπιστευτικότητας (NDAs), υποχρεωτική προηγούμενη έγκριση των τοπικών αρχών και πρόβλεψη για εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σε μεγάλα νέα κτίρια.

Εφόσον αντίστοιχες πολιτικές εφαρμοστούν ευρύτερα, οι επιπτώσεις για τη βιομηχανία της τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να είναι σημαντικές. Η αδειοδότηση νέων data centers ενδέχεται να γίνει πιο σύνθετη και χρονοβόρα, οδηγώντας σε αναθεώρηση ή καθυστέρηση ορισμένων επενδύσεων. Οι τεχνολογικές επιχειρήσεις θα κληθούν να αναλάβουν μεγαλύτερο μέρος του ενεργειακού και περιβαλλοντικού κόστους, ενώ η διαθεσιμότητα ηλεκτρικής ενέργειας και νερού θα αποτελέσει ακόμη πιο κρίσιμο παράγοντα για την επιλογή της τοποθεσίας των νέων εγκαταστάσεων.

Η νέα πολιτική πραγματικότητα ενδέχεται να αναγκάσει τους μεγάλους τεχνολογικούς ομίλους να επανεξετάσουν όχι μόνο τον ρυθμό των επενδύσεών τους, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο διαπραγματεύονται με τις πολιτειακές αρχές και τις τοπικές κοινωνίες. Εδώ βρίσκεται και το βασικό δίλημμα της επόμενης περιόδου: πώς μπορεί η Αμερική να διατηρήσει την τεχνολογική της υπεροχή χωρίς να μεταφέρει το οικονομικό, ενεργειακό και περιβαλλοντικό κόστος της μετάβασης στους πολίτες της; Η απάντηση πιθανότατα βρίσκεται στη διαμόρφωση ενός νέου πλαισίου που θα συνδυάζει την καινοτομία με τη δημόσια εποπτεία και την κοινωνική λογοδοσία.

Με άλλα λόγια, οι αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές αναδεικνύουν τα όρια της πολιτικής και κοινωνικής ανοχής απέναντι σε ένα μοντέλο τεχνολογικής ανάπτυξης που δεν λαμβάνει επαρκώς υπόψη τις επιπτώσεις του. Η Silicon Valley εξακολουθεί να διαθέτει την τεχνολογία, τα κεφάλαια και την επιχειρηματική δυναμική για να καθορίσει την επόμενη ημέρα. Δεν διαθέτει, όμως, απεριόριστη κοινωνική και, πλέον, πολιτική νομιμοποίηση.

Ίσως, όμως, η σημαντικότερη πολιτική παρακαταθήκη των αμερικανικών ενδιάμεσων εκλογών να είναι η ανάδειξη της δύναμης των κοινωνικών κινημάτων και των τοπικών κοινωνιών να επηρεάζουν τις πολιτικές εξελίξεις, όπως καταδεικνύεται από την επικράτηση συγκεκριμένων υποψηφίων που ανέδειξαν την αντίθεσή τους στην ανεξέλεγκτη επέκταση των data centers.

Τα εκλογικά αποτελέσματα δείχνουν ότι η κοινωνική δυσαρέσκεια απέναντι στο αυξανόμενο ενεργειακό και περιβαλλοντικό κόστος της τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να μετατραπεί σε πολιτική δύναμη και να επηρεάσει την εκλογική συμπεριφορά. Αναδεικνύεται, έτσι, η δυνατότητα των πολιτών να αμφισβητήσουν την αντίληψη ότι η τεχνολογική ανάπτυξη είναι μια αναπόφευκτη διαδικασία στην οποία οι κοινωνίες οφείλουν απλώς να προσαρμοστούν, διεκδικώντας λόγο, όρια και ουσιαστική συμμετοχή στον καθορισμό του τεχνολογικού τους μέλλοντος.

O Δρ. Μιχάλης Kρητικός είναι Κύριος Ερευνητής του ΕΛΙΑΜΕΠ και Επίκουρος Καθηγητής σε θέματα Τεχνητής Νοημοσύνης και Ψηφιακής Μετάβασης στη Σχολή Διακυβέρνησης του Πανεπιστημίου των Βρυξελλών