|
Η
παρατήρηση μου είναι όμως η εξής : οι αγορές
θέλουν θετικά
behavioral
signals,
δεν το συζητάμε αυτό. Και θέλει αρκετή
προνοητικότητα ώστε να μην τις «ικετεύεις» όταν
χρειαστεί να δανειστείς ξανά – ειδικά αν είσαι η
Ελλάδα.
Αλλά όταν
έχεις μια κάποια δυναμική από πρωτογενή
πλεονάσματα, και ένα μόνιμο υψηλό χρέος, δεν
πρέπει κάποτε να κοιτάς εκτός από τον αριθμητή
και τον παρονομαστή ;
Εννοώ
δηλαδή : μήπως μέρος από τα 53 δις που
αποπληρώνουμε πρόωρα πχ θα μπορούσαν να μας
φέρουν, με στοχευμένες πάντα παραγωγικές
δημόσιες επενδύσεις, μια κάποια μόχλευση βάθους
3-5 ετών στο ΑΕΠ ώστε να σηκωθεί το διαθέσιμο
εισόδημα, οι μισθοί, και κάπως να συντηρηθεί μια
πιο μεγάλη διάχυση της ανάπτυξης ίσως ;
Είναι
δύσκολο και όχι εύκολα μετρήσιμο, θα πει κάποιος
(αλλά όχι απίθανο ούτε παράλογο). Οι
«ψυχολογικοί λόγοι» όμως είναι αλήθεια ότι
φέρνουν χρήμα στα δημόσια και ιδιωτικά ομόλογα
(δηλαδή νέο χρέος) για να καλύψουμε ανάγκες –
και ως κράτος και ως επιχειρήσεις.
Αλλά πώς
τελικά θα σπρώξουμε αυτό το ρημάδι το ΑΕΠ
ανοδικά, μετά και από τέτοιες οριακά θετικές
προβλέψεις για τις άμεσες ιδιωτικές επενδύσεις;
(μάλλον τις είδατε φαντάζομαι στον προϋπολογισμό
της επομένης 5ετίας)
Ή μήπως
περιμένουμε απλά ότι θα σηκωθεί έτσι «από μόνο
του» το ΑΕΠ και θα διαχυθεί το ίδιο αυτόματα
προς τα κάτω (σε εισόδημα κτλ);
Αυτό είναι
μάλλον και το ζητούμενο μιας ανάρτησης του
καθηγητή Μάρδα -για
brain
storming
όπως λέει.
(https://www.facebook.com/100002364579430/posts/pfbid02vmrbdHWuVhdFaPs8krMXMf4EAVm1odNCESun355MyqHJigUiyEYRFPMHidW1yQMul/?app=fbl)
Ο Δ.
Μάρδας, που υπηρέτησε από υπουργικό πόστο την
ελληνική οικονομία σε δύσκολους καιρούς, χωρίς
να διαφωνεί
de
facto
με την πρόωρη αποπληρωμή, απλά θέτει τον
απαραίτητο θεωρητικό προβληματισμό, και κάνει
αυτό που σχεδόν απαγορεύσαμε στους εαυτούς μας
ως μακροοικονομολόγοι : την ανάλυση κόστους
οφέλους, με βάση ένα ορθολογικό προσδοκώμενο
πλαίσιο ευρύτερης αποτελεσματικότητας και για
καθολικότερη ίσως διάχυση του οφέλους (ένα
κάποιο εναλλακτικό
balance
effect)
Αν
απορρίψουμε μερικώς το δόγμα των μη παραγωγικών
δημόσιων επενδύσεων και αν τελικά «τσεκάρουμε»
κλάδους με υψηλούς πολλαπλασιαστές (πχ
τεχνολογία, μεταποίηση, γεωργία) μήπως υπάρχει
και άλλος δρόμος «ανάπτυξης» με βατήρα εκκίνησης
τα κρατικά κεφάλαια, όταν δημιουργούμε
δημοσιονομικό χώρο και όταν έχουμε καταφέρει να
δρομολογήσουμε δυναμικά τα πλεονάσματα μας ;
Αυτός ο
δρόμος φυσικά περνάει μέσα από ένα «πρέπει», που
μάλλον απαιτεί μια αλλαγή ιδεολογικού
προσανατολισμού στην άσκηση οικονομικής
πολιτικής : πρέπει πλέον να ανακαλύψουμε εμείς,
και να τονώσουμε εμείς, εκείνους τους
«παραγωγικούς πολλαπλασιαστές»
(σημ :
αναφέρομαι σε αυτό που όλοι οι πολιτικοί και οι
αναλυτές αποκαλούν «αλλαγή παραγωγικού μοντέλου»
αλλά αμφιβάλλω αν έχουν γνώση όλοι πως γίνεται
τεχνικά αυτό)
Παρά λοιπόν
το μεγάλο ψυχολογικό όφελος και τα θετικά
σινιάλα στις αγορές ομολόγων, ίσως να έπρεπε να
σκεφτούμε την πιθανότητα να ρίξουμε ένα μέρος
έστω από τα λεφτά της πρόωρης αποπληρωμής, σε
μερικούς κλάδους ισχυρής μόχλευσης επενδύσεων
και εισοδήματος (και όχι σε «μη ανταποδοτικές
επιδοτήσεις», δηλαδή χωρίς άμεσες θέσεις
εργασίας και χωρίς άμεσο εισόδημα, πχ όπως
κάποια αυτοδιοικητικά έργα που πλέον. τρώνε από
την αγορά τα ΕΣΠΑ, όσο και αν ενοχλεί πολιτικά η
επιλογή αυτή)
Η χώρα – ας
το έχουμε κατά νου – εκτός από μόνιμο δανεισμό,
χρειάζεται και το παραγωγικό δημόσιο χρήμα, το
υψηλό όφελος από δημόσιες επενδύσεις που να
δημιουργούν άμεση εισροή ιδιωτικού κεφαλαίου
(και όχι εκτόπιση και περιθωριοποίηση του,
επειδή αυτό «έμαθε» να αναμένει την κρατική ή
κοινοτική επιδότηση)….
European
Business Review
|
