|
Ο
Σάλεχ ήταν αντίθετος στο
Μνημόνιο και το 2020 η
Βουλή είχε υιοθετήσει
ψηφίσματα ενάντια στην
επικύρωσή του. Η
επικύρωση του Μνημονίου
καθιστά εξόχως δύσκολη
την ακύρωσή του πλέον
(οι αντιδράσεις, ΕΕ
κ.ά., δεν παράγουν
πρακτικές συνέπειες).
Ετσι η Τουρκία εδραιώνει
τη θέση της σε Λιβύη και
Αν. Μεσόγειο.
Εάν
δει κάποιος τον σχετικό
χάρτη εύκολα διαπιστώνει
τι σημαίνει το Μνημόνιο
για Λιβύη και Ελλάδα.
Τουρκία και Λιβύη, χωρίς
να έχουν «απέναντι ή
παρακείμενες ακτές»,
τέμνουν με οριοθέτηση
την Αν. Μεσόγειο
αγνοώντας πλήρως την
επήρεια των ελληνικών
νησιών περιλαμβανομένης
και της Κρήτης. Ενας
βασικός στόχος επομένως
της Τουρκίας φαίνεται
ότι επετεύχθη – να
προωθήσει τον ρόλο της
ως ρυθμιστικής δύναμης
της Αν. Μεσογείου.
Και
εδώ υπεισέρχεται η
μεγάλη εικόνα που
ερμηνεύει τις
αντιδράσεις και πολιτική
της Τουρκίας. Πρώτα απ’
όλα η εκχώρηση οικοπέδων
για έρευνες
υδρογονανθράκων (σε
αμερικανικούς κολοσσούς)
νοτίως της Κρήτης με
βάση την (εθνική)
οριοθέτηση της μέσης
γραμμής (ν. 4001/2011)
ήταν μαθηματικώς βέβαιο
ότι θα προκαλούσε την
αντίδραση Λιβύης και
Τουρκίας.
Και
την προκάλεσε (επιστολή
σε ΟΗΕ). Αυτό όμως που
επίσης ήταν δύσκολο να
δεχθεί η Τουρκία ήταν η
(νόμιμα σχεδιαζόμενη;)
επέκταση των χωρικών
υδάτων νοτίως της Κρήτης
και του Καστελλόριζου
στα 12 ν.μ. Η επίσπευση
της επικύρωσης του
Μνημονίου αποτελεί και
μια προσπάθεια να
αποτραπεί η επέκταση.
Παρά ταύτα, ορισμένοι
προτείνουν επέκταση ως
αντίδραση στην επικύρωση
(!) τη στιγμή που
περιπλέκονται οι
ελληνολιβυκές συνομιλίες
οριοθέτησης θαλάσσιων
ζωνών.
Η
μεγάλη εικόνα όμως
ορίζεται καθοριστικά για
την Τουρκία από τη
δυναμικά εξελισσόμενη
σχέση της Ελλάδας με το
Ισραήλ, ιδιαίτερα μετά
τις αποφάσεις για την
«Ασπίδα του Αχιλλέα» με
ισραηλινή υψηλή
τεχνολογία.
Η
Τουρκία θεώρησε ότι
επιχειρείται η
περικύκλωσή της και η
επέκταση της οιονεί
κυριαρχίας του Ισραήλ
όχι μόνο στην Αν.
Μεσόγειο αλλά και στο
Αιγαίο. Μια εσφαλμένη
πρόσληψη που παράγει
όμως συνέπειες και
αντιδράσεις. Μεταξύ
άλλων και η επικύρωση
του Μνημονίου.
Μολονότι το Μνημόνιο
εξακολουθεί να παραμένει
έκνομο σύμφωνα με το
διεθνές δίκαιο (Σύμβαση
για το Δίκαιο της
Θάλασσας – UNCLOS), η
ακύρωσή του απ’ εδώ και
πέρα καθίσταται
εξαιρετικά δύσκολη έως
αδύνατη. Το Διεθνές
Δικαστήριο (ΔΔΧ) θα
μπορούσε βεβαίως να το
ακυρώσει αλλά ρεαλιστική
προοπτική για παραπομπή
του δεν υπάρχει.
Ως
μακροχρόνια στρατηγική η
Ελλάδα θα πρέπει να
ακολουθήσει μια εμφανώς
πιο συμπεριληπτική
πολιτική για την Αν.
Μεσόγειο (πέρα από τη
σχέση με το Ισραήλ). Ο
Πρωθυπουργός είχε
προτείνει παλαιότερα τη
διάσκεψη 5+5 για τη
Μεσόγειο. Δεν προχώρησε.
Θα πρέπει να επανέλθει
με επιμονή στην
υλοποίησή της. Είναι
ίσως η στρατηγική για να
αποφύγουμε πλέον
δυσάρεστες εξελίξεις…
Ο
Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι
ομότιμος καθηγητής του
Πανεπιστημίου Αθηνών
(ΕΚΠΑ), πρώην πρεσβευτής
– σύμβουλος του ΥΠΕΞ και
μέλος της συμβουλευτικής
επιτροπής του ΕΛΙΑΜΕΠ
|
