|
Η κλιμάκωση της
ενεργειακής κρίσης – και
της ανισορροπίας σε
εμπορικές και
εφοδιαστικές αλυσίδες –
συμβάδιζε με την δόμηση
ενός «χρηματοπιστωτικού
οικοσυστήματος» όχι
ακριβώς ροών κεφαλαίων,
αλλά ροών αποδόσεων
(χρηματιστήρια, ομόλογα,
τεχνολογία).
Στο οικοσύστημα αυτό
στις αγορές δεν
ασκούνται τόσο έντονα
αρνητικές εξωτερικές
δυνάμεις (πχ γεωπολιτικά
γεγονότα) όμως η
ταλάντωση των
συσχετίσεων τιμές και
αποδόσεις είναι φυσικά
πλήρως ελαστική.
Το παράδοξο είναι ότι η
συνολική δυναμική αυτού
του οικοσυστήματος στις
αγορές παραμένει έστω
και επιβραδυντικά
ανοδική.
Το αν αυτό σημαίνει
(τεχνικά) συσσώρευση
συναλλαγών και
προετοιμασία αναστροφής
τάσης (με ορμή) μάλλον
δεν είναι εύκολο να
ειπωθεί – αν και
υπάρχουν ειδικότεροι.
Όμως σε αυτή την φάση
της παγκόσμιας
γεωοικονομικής έντασης,
των υψηλών επιτοκίων και
της ακρίβειας, οι
ειδικοί των τεχνικών
αναλύσεων αλλά και των
data
της χρηματοπιστωτικής
μηχανικής στα επενδυτικά
προϊόντα, είναι μεν
χρήσιμοι όμως η μεγάλη
εικόνα ανήκει στους
μακροοικονομικούς
επιστήμονες, και κυρίως
στους διακεκριμένους και
έμπειρους.
Σε σημαντική λοιπόν
εισήγησή του στο ετήσιο
ερευνητικό συνέδριο της
ΕΚΤ (Σεπτέμβριος 2026),
η οποία αποτυπώθηκε και
στο άρθρο του “Economic
Size
and
Economic
Power”
ο μεγάλος νομπελίστας
οικονομολόγος
Paul
Krugman
ανέλυσε την έννοια της
εποχής» στην διεθνή
οικονομία, ένα δομικό
σημαίνον πίσω από την
«στροφορμή» στις αγορές
: την «αλληλεξάρτηση ως
μέσο καταναγκασμού» (weaponized
interdependence)
Εξήγησε δηλαδή «πώς το
μέγεθος των κρατών και
το διεθνές εμπόριο
χρησιμοποιούνται πλέον
ως εργαλεία γεωπολιτικής
και στρατιωτικής
πίεσης».
Να το πούμε απλά : Πίσω
από την ενεργειακή κρίση
που ξεκίνησε με την
ρωσική εισβολή, τους
δασμούς των ΗΠΑ, και την
εισβολή τους σε
Βενεζουέλα και Ιράν,
οφείλουμε πρώτα να δούμε
το δομικό υπόβαθρο της
ανισορροπίας διεθνώς.
Σε μια σειρά άρθρων του
ο Krugman
εδώ και λίγους μήνες (πχ
το “Challenging
the
Narrative
of
European
Decline”
και το “Modeling
the
US-Europe
Paradox”)
εξηγεί πειστικά και με
στοιχεία, τι συμβαίνει
διεθνώς στα
μακροοικονομικά μεγέθη
κρατών και ηπείρων.
Πχ καταρρίπτει τον μύθο
ότι η Ευρώπη καταρρέει
οικονομικά σε σχέση με
τις ΗΠΑ αφού σωστά
υποστηρίζει ότι η
υπεροχή των ΗΠΑ στα
στατιστικά στοιχεία
παραγωγικότητας
οφείλεται αποκλειστικά
στη συγκέντρωση των
μεγάλων εταιρειών
τεχνολογίας (Silicon
Valley),
χωρίς όμως αυτό να
μεταφράζεται απαραίτητα
σε καλύτερο βιοτικό
επίπεδο για τον μέσο
Αμερικανό πολίτη.
Για την δε έκρηξη του
AI
και την πιθανή φούσκα
στις τιμές των μετοχών
κάποιων εταιρειών
διεθνώς λ, γράφει (βλ “AI
Versus
Everything
Else”)
εστιάζοντας στο
«οικονομικό» επίδικο :
πώς οι μαζικές
επενδύσεις σε
data
centers
για το AI
στερούν πόρους και
κεφάλαια από άλλους
κρίσιμους τομείς, όπως η
στέγαση και τα
εργοστάσια (φαινόμενο «crowding
out»)
Και μας προειδοποιεί ότι
η στρατηγική των μεγάλων
αμερικανικών
τεχνολογικών κολοσσών,
καθώς και οι επενδύσεις
τρισεκατομμυρίων
δολαρίων στο ΑΙ, αυτό
που κάνουν είναι κυρίως
ότι δεν δημιουργούν νέες
θέσεις εργασίας για τον
απλό κόσμο.
Και επειδή Paul
Krugman
δεν σημαίνει μόνο
«περιγραφή» αλλά και
πρόταση (προοδευτικός
γαρ, liberal
και δημοκρατικός) μας
θυμίζει το αναγκαίο
προαπαιτούμενο (που ούτε
ο τραμπισμός, ούτε ο
νεοφιλελευθερισμός
ευρωπαίων ηγετών μας
προτάσσουν πριν την
«αναπτυξιολογία» της
πολεμικής βιομηχανίας) :
το πόσο κόστισε τόσο η
ακραία δασμολογική
επίθεση των ΗΠΑ στις
άλλες οικονομικές αλλά
και στην αποδόμηση της
προοδευτικής φορολογίας
στις ΗΠΑ.
Τονίζοντας
φυσικά το σύμπτωμα και
την ρίζα του την οποία
πρέπει να κοιτάξουμε
κατάματα : η ακραία
συγκέντρωση αμύθητου
πλούτου και ελέγχου της
ροής πληροφορίας, στα
χέρια ελάχιστων
ανθρώπων,
προειδοποιώντας μας για
τη δημιουργία μιας
σύγχρονης επικίνδυνης
ολιγαρχίας…
ΥΓ Όπως έγραψε πρόσφατα
πολύ εύστοχα ο D.
S
. Amato
«ο καπιταλισμός δεν
είναι μια οικονομία
ελεύθερης αγοράς με
κάποιες μικρές
στρεβλώσεις και
αποκλίσεις.
Και η σωστή κατανόηση
και ποσοτική αποτίμηση
της προ-διανομής του
πλούτου απαιτεί να
εξετάζουμε όχι μόνο τις
ανισότητες εισοδήματος
και πλούτου, αφού αυτές
έχουν ήδη δημιουργηθεί.
Αλλά να μελετάμε και τις
διαρθρωτικές προσόδους
που είναι ενσωματωμένες
στο νομικό, πολιτικό και
οικονομικό μας σύστημα,
προτού επιβληθεί
οποιοσδήποτε φόρος»…
|
