Η AI αλλάζει τα δεδομένα για τις εταιρείες λογισμικού

Σύμφωνα με τη μελέτη, η παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη λειτουργεί ταυτόχρονα ως ευκαιρία αλλά και ως σημαντική απειλή για τις επιχειρήσεις λογισμικού.

Από τη μία πλευρά, μειώνει δραστικά το κόστος ανάπτυξης εφαρμογών και επιτρέπει την ταχύτερη δημιουργία νέων προϊόντων. Από την άλλη, καθιστά ευκολότερη την είσοδο νέων ανταγωνιστών στην αγορά, ενώ πολλά υπάρχοντα προϊόντα κινδυνεύουν να υποκατασταθούν από πιο εξελιγμένες εφαρμογές AI.

Αυτό σημαίνει ότι τα μελλοντικά έσοδα πολλών εταιρειών γίνονται πλέον περισσότερο αβέβαια, αυξάνοντας τον κίνδυνο αδυναμίας εξυπηρέτησης των δανειακών τους υποχρεώσεων.

Οι αγορές δεν έχουν ακόμη προσαρμοστεί

Παρά τη σημαντική αυτή αλλαγή, οι οικονομολόγοι της BIS διαπιστώνουν ότι οι χρηματοπιστωτικές αγορές δεν φαίνεται να έχουν αποτιμήσει επαρκώς τον αυξημένο κίνδυνο.

Τα πιστωτικά περιθώρια (credit spreads) των εταιρειών λογισμικού παραμένουν σε επίπεδα αντίστοιχα με άλλους τεχνολογικούς ή ακόμη και μη τεχνολογικούς κλάδους, ενώ τους τελευταίους μήνες έχουν καταγράψει περαιτέρω υποχώρηση.

Η εξέλιξη αυτή αφορά τόσο τα νέα δάνεια όσο και τα ήδη υφιστάμενα χαρτοφυλάκια, με τη μεγαλύτερη συμπίεση να παρατηρείται στις νέες χρηματοδοτήσεις και στις εταιρείες επιχειρηματικής ανάπτυξης (Business Development Companies - BDCs), οι οποίες δραστηριοποιούνται κυρίως στην αγορά ιδιωτικής πίστης.

Κατά την BIS, η συμπίεση των περιθωρίων περιορίζει το επίπεδο προστασίας των δανειστών απέναντι σε πιθανές μελλοντικές ζημιές.

Οι αποτιμήσεις δεν αντανακλούν τον νέο κίνδυνο

Ανάλογη εικόνα παρατηρείται και στις αποτιμήσεις των εταιρειών επιχειρηματικής ανάπτυξης.

Οι επενδυτές δεν διαφοροποιούν ουσιαστικά τις αποτιμήσεις των εταιρειών που διαθέτουν υψηλή έκθεση σε δάνεια προς επιχειρήσεις λογισμικού από εκείνες με μικρότερη έκθεση.

Το στοιχείο αυτό έρχεται σε αντίθεση με την πορεία των ίδιων των εταιρειών λογισμικού, οι οποίες μετά την εμφάνιση του ChatGPT έχασαν σημαντικό μέρος του επενδυτικού premium που απολάμβαναν έναντι του ευρύτερου τεχνολογικού κλάδου, με αποτέλεσμα μέχρι τα τέλη του 2025 να εμφανίζουν πλέον σχετική υποαπόδοση.

Έκθεση 115 δισ. δολαρίων στον κλάδο

Η BIS επισημαίνει ότι η έκθεση της αγοράς ιδιωτικής πίστης στις εταιρείες λογισμικού είναι ήδη ιδιαίτερα μεγάλη.

Στα τέλη του 2025 οι εταιρείες επιχειρηματικής ανάπτυξης είχαν χορηγήσει περίπου 115 δισ. δολάρια σε επιχειρήσεις λογισμικού, ποσό που αντιστοιχεί:

περίπου στο 20% του συνολικού χαρτοφυλακίου δανείων τους,

και σε περισσότερο από 80% των συνολικών χρηματοδοτήσεων που έχουν προς τον τεχνολογικό κλάδο.

Η υψηλή αυτή συγκέντρωση αυξάνει την ευαισθησία του χρηματοπιστωτικού συστήματος σε μια πιθανή επιδείνωση των συνθηκών στον συγκεκριμένο κλάδο.

Γιατί οι κίνδυνοι δεν έχουν ακόμη εμφανιστεί

Οι οικονομολόγοι διευκρινίζουν ότι μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν ενδείξεις ουσιαστικής επιδείνωσης της ποιότητας των σχετικών δανείων.

Οι καθυστερήσεις πληρωμών παραμένουν περιορισμένες, ενώ τα ποσοστά μη εξυπηρετούμενων δανείων εξακολουθούν να βρίσκονται κάτω από τα αντίστοιχα επίπεδα άλλων επιχειρηματικών κλάδων.

Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι ο κίνδυνος απουσιάζει.

Η BIS υπενθυμίζει ότι η υποχώρηση των εσόδων μιας επιχείρησης απαιτεί χρόνο μέχρι να μετατραπεί σε αδυναμία εξυπηρέτησης δανείων. Επιπλέον, πολλές συμβάσεις χρηματοδότησης επιτρέπουν την προσωρινή αναβολή πληρωμής τόκων, γεγονός που μεταθέτει χρονικά την εμφάνιση των προβλημάτων στους ισολογισμούς των δανειστών.

Παράγοντες που μπορεί να επιδεινώσουν την κατάσταση

Η μελέτη εντοπίζει σειρά παραγόντων που θα μπορούσαν να ενισχύσουν τις πιέσεις εάν επιβεβαιωθεί το δυσμενές σενάριο.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:

η σημαντική υποχώρηση των πιστωτικών περιθωρίων τα τελευταία χρόνια,

η αυξημένη συγκέντρωση δανείων σε λίγους μεγάλους παρόχους ιδιωτικής πίστης,

η ταυτόχρονη χρηματοδότηση των ίδιων εταιρειών από πολλούς διαφορετικούς επενδυτές και πιστωτές.

Σε μια τέτοια περίπτωση, μια επιδείνωση των οικονομικών επιδόσεων των εταιρειών λογισμικού θα μπορούσε να επηρεάσει ταυτόχρονα μεγάλο αριθμό χρηματοδοτικών οργανισμών, αυξάνοντας τον κίνδυνο μετάδοσης των πιέσεων σε ολόκληρη την αγορά ιδιωτικής πίστης.

Προειδοποίηση για τις τράπεζες και τους επενδυτές

Το βασικό συμπέρασμα της BIS είναι ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν αποτελεί μόνο ευκαιρία για αύξηση της παραγωγικότητας και της κερδοφορίας, αλλά και μια νέα πηγή πιστωτικού κινδύνου που δεν έχει ακόμη αποτυπωθεί πλήρως στις αγορές.

Εάν η AI επιφέρει σημαντικές ανατροπές στα επιχειρηματικά μοντέλα των εταιρειών λογισμικού, η επιδείνωση της πιστοληπτικής τους εικόνας θα μπορούσε να επηρεάσει όχι μόνο τους άμεσους δανειστές τους, αλλά και ευρύτερα το οικοσύστημα της ιδιωτικής χρηματοδότησης, μέσω διασυνδέσεων που παραμένουν σε μεγάλο βαθμό αδιαφανείς.

Η BIS καλεί ουσιαστικά τράπεζες, επενδυτές και εποπτικές αρχές να παρακολουθήσουν στενότερα τις εξελίξεις, καθώς οι σημερινοί δείκτες κινδύνου ενδέχεται να υποτιμούν τις μελλοντικές επιπτώσεις της τεχνητής νοημοσύνης στον κλάδο του λογισμικού και, κατ' επέκταση, στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.