Το χρέος βρίσκεται ήδη στο 99,4% του ΑΕΠ

Η Berenberg προειδοποιεί εδώ και χρόνια ότι η δημοσιονομική πολιτική των ΗΠΑ κινείται σε μη βιώσιμη κατεύθυνση. Η εκτίμησή της είναι ότι τελικά η αγορά ομολόγων θα υποχρεώσει την Ουάσιγκτον να επιλέξει μεταξύ υψηλότερων φόρων και περικοπών στις δημόσιες δαπάνες.

Το αμερικανικό δημόσιο χρέος έχει πλέον φθάσει στο 99,4% του ΑΕΠ, επίπεδο περίπου τέσσερις φορές υψηλότερο από εκείνο που αντιμετώπιζε η κυβέρνηση Reagan και περίπου διπλάσιο από το επίπεδο χρέους που είχε κληρονομήσει ο Bill Clinton.

Παράλληλα, η κυβέρνηση Trump διατηρεί ένα από τα μεγαλύτερα δημοσιονομικά ελλείμματα που έχουν καταγραφεί σε περίοδο ειρήνης, με εξαίρεση τις μεγάλες υφέσεις.

Τον Ιούλιο, το κυλιόμενο έλλειμμα 12 μηνών διαμορφώθηκε στο 6,3% του ΑΕΠ, παρά τα έσοδα από τους δασμούς και τις φορολογικές εισπράξεις.

Γιατί οι αγορές δεν έχουν ακόμη αντιδράσει

Το ερώτημα που θέτει η Berenberg είναι γιατί οι αγορές κρατικών ομολόγων δεν έχουν μέχρι σήμερα τιμωρήσει πιο έντονα την αμερικανική δημοσιονομική πολιτική.

Η απόδοση του 10ετούς αμερικανικού ομολόγου βρίσκεται περίπου στο 4,7%, επίπεδο υψηλό μεν, αλλά αρκετά χαμηλότερο από το 15% που είχε αγγίξει το 1981 επί Reagan και από το 8% που είχε καταγραφεί στο sell-off του 1994 επί Clinton.

Και αυτό συμβαίνει παρά το γεγονός ότι η δημοσιονομική θέση των ΗΠΑ είναι σήμερα ιδιαίτερα επιβαρυμένη.

Η απάντηση βρίσκεται σε μεγάλο βαθμό στον ιδιαίτερο ρόλο του δολαρίου. Ως βασικό αποθεματικό νόμισμα, το αμερικανικό νόμισμα εξακολουθεί να προσφέρει στις ΗΠΑ ένα σημαντικό «μαξιλάρι» χρηματοδότησης, καθώς η παγκόσμια ζήτηση για αμερικανικά κρατικά ομόλογα παραμένει ισχυρή.

Η Berenberg, όμως, θεωρεί ότι αυτή η ανοχή των αγορών δεν θα διαρκέσει για πάντα.

Το 10ετές στο 5,2% το 2028

Η τράπεζα εκτιμά ότι η αυξανόμενη απροθυμία των επενδυτών να χρηματοδοτούν τα αμερικανικά ελλείμματα θα μπορούσε να οδηγήσει την απόδοση του 10ετούς ομολόγου στο 5,2% το 2028.

Μια τέτοια εξέλιξη θα είχε σημαντικές συνέπειες για τον προϋπολογισμό των ΗΠΑ, καθώς το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους θα αυξανόταν απότομα.

Και εδώ βρίσκεται ο μεγαλύτερος κίνδυνος: ένας φαύλος κύκλος χρέους και επιτοκίων.

Όσο αυξάνεται το κόστος των τόκων, η κυβέρνηση χρειάζεται να εκδίδει περισσότερα ομόλογα για να το χρηματοδοτήσει. Η αυξημένη προσφορά κρατικού χρέους απαιτεί υψηλότερες αποδόσεις για να προσελκύσει επενδυτές, γεγονός που με τη σειρά του αυξάνει ακόμη περισσότερο το κόστος εξυπηρέτησης.

Η διαδικασία μπορεί έτσι να αυτοτροφοδοτείται.

Η Fed δεν μπορεί να λύσει το πρόβλημα

Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η Federal Reserve θα μπορούσε να προσφέρει μόνο προσωρινή ανακούφιση, εκτιμά η Berenberg.

Μια επιθετική παρέμβαση της Fed μέσω αγοράς κρατικών ομολόγων και διεύρυνσης του ισολογισμού της θα μπορούσε να συγκρατήσει προσωρινά τις αποδόσεις. Όμως, παράλληλα, θα δημιουργούσε πιέσεις στο δολάριο και θα ενίσχυε τον πληθωρισμό.

Αυτό θα μπορούσε τελικά να έχει το αντίθετο αποτέλεσμα: αντί να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη των επενδυτών, θα την υπονόμευε ακόμη περισσότερο.

Το πρόβλημα είναι και πολιτικό

Η Berenberg θεωρεί ότι το μεγαλύτερο εμπόδιο είναι η απουσία πολιτικής διάθεσης για ουσιαστική δημοσιονομική προσαρμογή.

Η κυβέρνηση Trump δεν δείχνει πρόθυμη να προχωρήσει σε σημαντικές περικοπές δαπανών, ενώ ούτε το Κογκρέσο φαίνεται διατεθειμένο να υιοθετήσει μέτρα δημοσιονομικής εξυγίανσης, ιδιαίτερα ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών.

Την ίδια στιγμή, η τράπεζα βλέπει επιβράδυνση της δυνητικής ανάπτυξης της αμερικανικής οικονομίας από περίπου 2% σε 1,5%, μεταξύ άλλων λόγω της αντιστροφής των μεταναστευτικών ροών.

Χαμηλότερη ανάπτυξη σημαίνει μικρότερη δυνατότητα της οικονομίας να «απορροφήσει» το αυξανόμενο βάρος του χρέους.

Η κρίσιμη στιγμή

Για τη Berenberg, λοιπόν, το ζήτημα δεν είναι εάν οι ΗΠΑ μπορούν να συνεχίσουν για λίγο ακόμη την ίδια πολιτική. Μπορούν.

Το ερώτημα είναι πόσο ακόμη θα είναι διατεθειμένες οι αγορές να τη χρηματοδοτούν.

Όταν οι επενδυτές απαιτήσουν σημαντικά υψηλότερες αποδόσεις για να διακρατήσουν αμερικανικό χρέος, η Ουάσιγκτον θα βρεθεί μπροστά σε ένα δύσκολο δίλημμα: είτε θα αποδεχθεί υψηλότερο κόστος χρηματοδότησης και τις επιπτώσεις του στο οικονομικό σύστημα είτε θα προχωρήσει σε δημοσιονομική προσαρμογή.

Η Berenberg εκτιμά ότι τελικά το πολιτικό κόστος της αύξησης του κόστους χρηματοδότησης και του πληθωρισμού που θα μπορούσε να προκαλέσει ένα ασθενέστερο δολάριο θα γίνει μεγαλύτερο από το πολιτικό κόστος των αυξήσεων φόρων και των περικοπών δαπανών.

Τότε, σύμφωνα με το σενάριο της τράπεζας, οι ΗΠΑ θα αναγκαστούν να αλλάξουν πορεία.

Και η κρίση δεν θα είναι απαραίτητα μια κλασική χρεοκοπία. Θα μπορούσε να εκδηλωθεί ως απότομη άνοδος των αποδόσεων των αμερικανικών ομολόγων, ισχυρή πτώση του δολαρίου και αναγκαστική δημοσιονομική προσαρμογή.

Η Berenberg υπογραμμίζει ότι μια τέτοια κρίση χρηματοδότησης δεν φαίνεται άμεση. Ωστόσο, με τα σημερινά δεδομένα, θεωρεί ότι μπορεί να καταστεί αναπόφευκτη μέσα στα επόμενα λίγα χρόνια.