Το πρόβλημα είναι ότι, μέχρι στιγμής, δεν υπάρχει σαφής διπλωματική διέξοδος.

Η αγορά προεξοφλεί την ειρήνη

Η αντίδραση του πετρελαίου είναι χαρακτηριστική του τρόπου με τον οποίο λειτουργούν οι αγορές σε περιόδους γεωπολιτικών κρίσεων. Οι επενδυτές δεν περιμένουν να λήξει ένας πόλεμος για να αγοράσουν ή να πουλήσουν πετρέλαιο. Προεξοφλούν την πιθανότητα ότι θα λήξει.

Αυτό ακριβώς φαίνεται να συμβαίνει τώρα.

Η προσωρινή αποχή της Ουάσιγκτον από μια νέα στρατιωτική κλιμάκωση και η απουσία σημαντικών συγκρούσεων το Σαββατοκύριακο ήταν αρκετή για να ενεργοποιήσει ένα νέο κύμα πωλήσεων στο πετρέλαιο.

Ωστόσο, τα πραγματικά δεδομένα παραμένουν πολύ πιο σύνθετα.

Η σύγκρουση έχει διευρυνθεί, οι ΗΠΑ εξακολουθούν να μην έχουν παρουσιάσει σαφή στρατηγική εξόδου και το Ιράν έχει ισχυρό κίνητρο να διατηρήσει τον έλεγχο της ναυσιπλοΐας προς και από τον Περσικό Κόλπο.

Και το σημαντικότερο: τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν ουσιαστικά κλειστά για τη διεθνή ναυσιπλοΐα.

Παράλληλα, η κίνηση μέσω των Στενών Μπαμπ ελ Μαντέμπ έχει μειωθεί σημαντικά, καθώς πολλά δεξαμενόπλοια αποφεύγουν την περιοχή υπό τον φόβο επιθέσεων από το Ιράν και τους Χούθι.

Και όμως, η αγορά συνεχίζει να αντιδρά ανοδικά σε κάθε ένδειξη αποκλιμάκωσης.

Από τα $100 στα $80 το Brent;

Η συμπεριφορά αυτή δεν είναι πρωτοφανής.

Ανάλογη εικόνα είχε καταγραφεί στα μέσα Απριλίου, όταν η ανακοίνωση εκεχειρίας είχε προκαλέσει σημαντική πτώση των τιμών. Παρόμοια ήταν η αντίδραση και τον Ιούνιο, όταν ΗΠΑ και Ιράν υπέγραψαν ένα βραχύβιο Μνημόνιο Κατανόησης, με το πετρέλαιο να υποχωρεί ακόμη και κάτω από τα προπολεμικά επίπεδα.

Αυτό εξηγεί σε μεγάλο βαθμό γιατί η αγορά δεν θεωρεί ακόμη δεδομένη μια μόνιμη επιστροφή του Brent πάνω από τα $100.

Παρά την πρόσκαιρη εκτόξευση των τιμών πάνω από τα $100 την προηγούμενη εβδομάδα, αρκετοί αναλυτές δεν άλλαξαν ουσιαστικά τις προβλέψεις τους.

Η Goldman Sachs διατηρεί την εκτίμηση ότι το Brent θα κινηθεί κατά μέσο όρο κοντά στα $80 ανά βαρέλι έως το τέλος του έτους.

Ο βασικός κίνδυνος για αυτή την πρόβλεψη είναι ένας και είναι γνωστός: ένα νέο, παρατεταμένο κλείσιμο του Ορμούζ.

Η Κίνα απορροφά το σοκ

Ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους το πετρέλαιο δεν έχει διατηρηθεί σε πολύ υψηλότερα επίπεδα είναι η ασθενής παγκόσμια ζήτηση.

Η αγορά έχει χάσει περίπου 13 εκατ. βαρέλια ημερησίως εξαιτίας του ουσιαστικού αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ. Παρ' όλα αυτά, μέχρι σήμερα δεν έχει προκληθεί το χάος που θα περίμενε κανείς από ένα τόσο μεγάλο σοκ στην προσφορά.

Κρίσιμος παράγοντας είναι η Κίνα.

Το Πεκίνο είχε δημιουργήσει τεράστια στρατηγικά αποθέματα πριν από την έναρξη του πολέμου και τα χρησιμοποιεί πλέον για να περιορίσει την ανάγκη εισαγωγών.

Σύμφωνα με τη JPMorgan, καθώς οι τιμές αυξάνονταν, η Κίνα περιόρισε τις εισαγωγές αργού κατά περίπου 5 εκατ. βαρέλια ημερησίως, καλύπτοντας μέρος των αναγκών της από τα αποθέματα.

Η επικεφαλής ανάλυσης εμπορευμάτων της τράπεζας, Νατάσα Κανέβα, εκτιμά ότι τα διαθέσιμα αποθέματα πιθανότατα επαρκούν για ακόμη τρεις έως τέσσερις μήνες.

Επομένως, η αγορά έχει ένα σημαντικό «μαξιλάρι» απέναντι στο σοκ της προσφοράς, αλλά όχι απεριόριστο.

Τα στρατηγικά αποθέματα κρύβουν μέρος του προβλήματος

Σημαντική είναι και η συμβολή των στρατηγικών αποθεμάτων των χωρών που συμμετέχουν στον συντονισμό του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA).

Εκατομμύρια βαρέλια διοχετεύονται στην αγορά κάθε εβδομάδα, με τις ΗΠΑ να διαδραματίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο.

Η παρέμβαση αυτή έχει συμβάλει στην απορρόφηση ενός από τα μεγαλύτερα σοκ προσφοράς στην ιστορία της αγοράς πετρελαίου.

Υπάρχει όμως ένα όριο.

Τα στρατηγικά και εμπορικά αποθέματα πλησιάζουν πλέον επίπεδα όπου η περαιτέρω άντληση πετρελαίου προς τα διυλιστήρια γίνεται ολοένα δυσκολότερη.

Και αυτό είναι ένα σημείο που η αγορά δεν μπορεί να αγνοεί επ' αόριστον.

Ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ είχε προειδοποιήσει τον Ιούνιο ότι η περαιτέρω μείωση των στρατηγικών αποθεμάτων θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και σε «οικονομική καταστροφή».

Τα 200 εκατ. βαρέλια που άλλαξαν την εικόνα

Καθοριστικής σημασίας ήταν και η προσωρινή επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ.

Σύμφωνα με τον Άντι Λίποου της Lipow Oil Associates, μέσα σε μόλις τρεις εβδομάδες κανονικής λειτουργίας πέρασαν από τον Περσικό Κόλπο περισσότερα από 200 εκατ. βαρέλια πετρελαίου.

Πρόκειται για ποσότητα που αντιστοιχεί σε περίπου 17 εβδομάδες επιπλέον προσφοράς για την αγορά.

Η προσωρινή αυτή συσσώρευση προσφοράς δημιούργησε ένα σημαντικό «μαξιλάρι» και περιόρισε την ανοδική δυναμική του πετρελαίου.

Αυτός είναι και ο λόγος που οι αγορές εξακολουθούν να θεωρούν ότι, εφόσον το Ορμούζ παραμείνει έστω και μερικώς ανοικτό, η αγορά μπορεί να απορροφήσει ένα μεγάλο μέρος των επιπτώσεων της σύγκρουσης.

Ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι το Ορμούζ

Εδώ βρίσκεται όμως και η μεγάλη αντίφαση.

Οι αγορές τιμολογούν σήμερα ένα σενάριο σταδιακής επιστροφής στην κανονικότητα, την ώρα που οι πραγματικές ροές από το Ορμούζ παραμένουν εξαιρετικά περιορισμένες.

Τα στοιχεία της Windward Intelligence δείχνουν ότι το Σάββατο μόλις ένα πλοίο διέσχισε τα Στενά, ενώ κανένα δεν εισήλθε σε αυτά.

Ο ανώτερος αναλυτής της Kpler, Γιοχάνες Ράουμπαλ, περιγράφει τις διελεύσεις ως «πολύ κοντά σε πλήρη ακινησία».

Αυτό σημαίνει ότι το μεγαλύτερο μέρος της αγοράς πετρελαίου λειτουργεί σήμερα με μια παραδοχή: ότι η κατάσταση θα βελτιωθεί πριν εξαντληθούν τα διαθέσιμα αποθέματα και οι εναλλακτικές πηγές προσφοράς.

Αν αυτή η παραδοχή αποδειχθεί λανθασμένη, η εικόνα μπορεί να αλλάξει εξαιρετικά γρήγορα.

Και οι Χούθι ανοίγουν δεύτερο μέτωπο

Ο κίνδυνος δεν περιορίζεται στον Περσικό Κόλπο.

Στην Ερυθρά Θάλασσα, οι υποστηριζόμενοι από το Ιράν Χούθι έχουν επιτεθεί σε σαουδαραβικά πετρελαιοφόρα και έχουν προαναγγείλει αποκλεισμό των Στενών Μπαμπ ελ Μαντέμπ.

Έτσι δημιουργείται το πλέον επικίνδυνο σενάριο για την παγκόσμια αγορά ενέργειας: ταυτόχρονη διαταραχή των δύο βασικών θαλάσσιων διαδρομών που συνδέουν την περιοχή με τις διεθνείς αγορές.

Οι αναλυτές της Deutsche Bank θεωρούν ότι η ενέργεια και η ναυτιλία παραμένουν οι μεγαλύτερες πηγές κινδύνου για τις αγορές, καθώς μια νέα κλιμάκωση θα μπορούσε να πλήξει ταυτόχρονα τις εξαγωγές από τον Περσικό Κόλπο και τις ροές μέσω της Ερυθράς Θάλασσας.

Το μεγάλο στοίχημα για το πετρέλαιο

Η σημερινή εικόνα της αγοράς μπορεί επομένως να συνοψιστεί σε μία φράση:

Το πετρέλαιο προεξοφλεί την ειρήνη, ενώ η πραγματικότητα δεν την έχει ακόμη επιβεβαιώσει.

Οι επενδυτές βλέπουν την προσωρινή αποκλιμάκωση, την αδύναμη παγκόσμια ζήτηση, τα στρατηγικά αποθέματα και τα εκατοντάδες εκατομμύρια βαρέλια που διοχετεύθηκαν στην αγορά κατά το προσωρινό άνοιγμα του Ορμούζ.

Από την άλλη πλευρά, παραμένουν ο πόλεμος, η αβεβαιότητα γύρω από τη ναυσιπλοΐα, η δράση των Χούθι και κυρίως το ενδεχόμενο ενός νέου παρατεταμένου αποκλεισμού του Ορμούζ.

Και αυτό δημιουργεί μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα ασυμμετρία για τις τιμές.

Όσο η αποκλιμάκωση συνεχίζεται, το Brent έχει περιθώριο να κινηθεί προς τα $80 ή και χαμηλότερα. Αν όμως το Ορμούζ ξανακλείσει για μεγάλο χρονικό διάστημα, η αγορά μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπη με ένα νέο και πολύ ισχυρό σοκ προσφοράς.

Με άλλα λόγια, η σημερινή πτώση του πετρελαίου δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ο γεωπολιτικός κίνδυνος εξαφανίστηκε. Σημαίνει ότι η αγορά αποφάσισε να τον τιμολογήσει χαμηλότερα.

Και όπως σχολιάζει χαρακτηριστικά ο Άντι Λίποου, η αγορά έχει ξαναδεί αυτό το έργο: αντιδρά βίαια σε κάθε νέο πρωτοσέλιδο — ή ακόμη και στην απουσία ειδήσεων.