Σε ανάλυση του CNN, ειδικοί και αναλυτές διαμορφώνουν τρία βασικά σενάρια για την επόμενη ημέρα στο Ιράν.

Βασικό σενάριο (πιθανότητα 60%)

Στο πιο πιθανό σενάριο, ο Τραμπ δίνει στον αμερικανικό στρατό τον απαραίτητο χρόνο ώστε να ολοκληρώσει την αποστολή του, που είναι ο περιορισμός της στρατιωτικής και γεωπολιτικής ισχύος του Ιράν.

Σε αυτή την περίπτωση, οι Ηνωμένες Πολιτείες μαζί με τους συμμάχους τους θα καταφέρουν να περιορίσουν τις οικονομικές επιπτώσεις της σύγκρουσης, ενώ ο Αμερικανός πρόεδρος θα παραμείνει προσηλωμένος στον αρχικό στόχο της επιχείρησης.

Μέχρι το τέλος του μήνα εκτιμάται ότι η ικανότητα του Ιράν να προβάλλει ισχύ στην περιοχή και η αμυντική βιομηχανία του θα έχουν υποστεί σημαντική υποβάθμιση. Παράλληλα, το πολιτικό σύστημα στην Τεχεράνη θα παραμείνει στη θέση του, χωρίς να προκύψει αλλαγή καθεστώτος.

Η έντονη στρατιωτική εκστρατεία θα μπορούσε τότε να τερματιστεί αφού επιτευχθούν οι στρατιωτικοί στόχοι, ενώ οι διεθνείς κυρώσεις σε βάρος του Ιράν θα συνεχίσουν να ισχύουν. Οι κυρώσεις αυτές συνδέονται κυρίως με το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας και το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς, τα οποία παραμένουν υπό το καθεστώς περιορισμών του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.

Στρατιωτικά, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ, πιθανόν μαζί με άλλους συμμάχους, θα συνεχίσουν να επιτηρούν τον εναέριο χώρο του Ιράν, με σχετικά περιορισμένο κίνδυνο, λόγω της αποδυναμωμένης αεράμυνας της χώρας. Αν η Τεχεράνη επιχειρήσει να επανεκκινήσει προγράμματα πυραύλων, drones ή πυρηνικής ανάπτυξης, αυτά θα μπορούν να αποτελούν στόχο νέων επιθέσεων.

Το σενάριο αυτό θυμίζει, σύμφωνα με την ανάλυση, την κατάσταση του Ιράκ τη δεκαετία του 1990: ένα αποδυναμωμένο κράτος υπό συνεχή επιτήρηση, με αμερικανικές αεροπορικές δυνάμεις να περιπολούν για να αποτρέπουν μελλοντικές απειλές. 

Δυσμενές σενάριο (πιθανότητα 30%)

Στο πιο αρνητικό σενάριο, οι οικονομικές πιέσεις και η αναστάτωση στις αγορές αναγκάζουν τον Τραμπ να κηρύξει πρόωρα «νίκη» και να σταματήσει την εκστρατεία πριν ολοκληρωθούν οι στρατιωτικοί στόχοι.

Σε μια τέτοια εξέλιξη, το Ιράν θα μπορούσε να διατηρήσει σε σημαντικό βαθμό τις στρατιωτικές και πυρηνικές του δυνατότητες, επιτρέποντας στη χώρα να ανασυγκροτήσει την ισχύ της.

Η περιοχή του Περσικού Κόλπου θα γινόταν ακόμη πιο ασταθής, καθώς τα κράτη της περιοχής θα συνέχιζαν να βρίσκονται υπό την απειλή ενός Ιράν με εξελισσόμενα προγράμματα πυραύλων και drones — τεχνολογίες που η Τεχεράνη έχει αποδείξει ότι είναι διατεθειμένη να χρησιμοποιήσει.

Σε αυτό το περιβάλλον, οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να βρεθούν ακόμη πιο βαθιά εμπλεκόμενες στη Μέση Ανατολή, καθώς θα χρειαστεί να ενισχύσουν την άμυνα των συμμάχων τους απέναντι σε ενδεχόμενες επιθέσεις.

Παράλληλα, το κόστος των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων στην περιοχή — από την ασφάλιση των μεταφορών έως τις επενδύσεις — θα μπορούσε να αυξηθεί σημαντικά, μέχρι να διαμορφωθεί μια νέα γεωπολιτική ισορροπία.

Καλύτερο σενάριο (πιθανότητα 10%)

Το πιο αισιόδοξο σενάριο προβλέπει ότι η στρατιωτική πίεση θα αποδυναμώσει το ιρανικό καθεστώς και θα ενισχύσει το κίνητρο των πολιτών να επιστρέψουν στους δρόμους απαιτώντας την ανατροπή της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν.

Ωστόσο, οι πιθανότητες ενός τέτοιου σεναρίου θεωρούνται περιορισμένες. Οι μαζικές κινητοποιήσεις που είχαν σημειωθεί στο παρελθόν καταστάλθηκαν βίαια, με αναφορές για χιλιάδες νεκρούς. Για να υπάρξει ουσιαστική εξέγερση θα έπρεπε να αποδυναμωθούν σημαντικά οι μηχανισμοί καταστολής της χώρας, όπως οι πολιτοφυλακές Basij και το Islamic Revolutionary Guard Corps.

Η εμπειρία δείχνει επίσης ότι η εξωτερική στρατιωτική πίεση σπάνια οδηγεί σε γρήγορη κατάρρευση ενός καθεστώτος χωρίς ισχυρή και οργανωμένη εσωτερική αντιπολίτευση.

Σύμφωνα με το στρατιωτικό σχέδιο που έχει παρουσιάσει το Πεντάγωνο, στόχος της εκστρατείας είναι κυρίως ο περιορισμός της ικανότητας του Ιράν να προβάλλει ισχύ εκτός των συνόρων του — όχι η ανατροπή της εξουσίας στην Τεχεράνη.

Μια αλλαγή καθεστώτος θα απαιτούσε είτε αμερικανικές χερσαίες δυνάμεις είτε οργανωμένη ένοπλη αντιπολίτευση στο εσωτερικό της χώρας, κάτι που δεν φαίνεται πιθανό στο πλαίσιο της τρέχουσας επιχείρησης.

Σενάρια που μπορεί να συνυπάρξουν

Τα τρία αυτά σενάρια δεν αποκλείουν απαραίτητα το ένα το άλλο. Ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Mojtaba Khamenei, θεωρείται από ορισμένους αναλυτές στενά συνδεδεμένος με το Islamic Revolutionary Guard Corps, ενώ παραμένει αβέβαιο αν θα καταφέρει να εδραιώσει την εξουσία του ή αν θα προκύψουν εσωτερικές αντιπαραθέσεις.

Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν ιδρύθηκε το 1979 ως αντίδραση σε ένα καθεστώς κληρονομικής εξουσίας. Ωστόσο, η άνοδος του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με την πολιτική κληρονομιά του πατέρα του.

Σε βάθος χρόνου, σύμφωνα με την ανάλυση του CNN, είναι πιθανό να παρατηρηθεί μια σταδιακή αποδυνάμωση του ιρανικού καθεστώτος, με την κοινωνία να παίζει καθοριστικό ρόλο στις μελλοντικές εξελίξεις.

Σε κάθε περίπτωση, η αντιπαράθεση μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν δύσκολα θα τερματιστεί άμεσα. Το πιθανότερο αποτέλεσμα είναι ένα πιο αδύναμο αλλά όχι κατεστραμμένο Ιράν, με νέες ισορροπίες ισχύος στη Μέση Ανατολή και με σημαντική αβεβαιότητα για το πώς θα εξελιχθεί η κατάσταση τα επόμενα χρόνια.