Το ερώτημα που απασχολεί πλέον τις αγορές είναι εάν μια πιο περιοριστική νομισματική πολιτική, σε συνδυασμό με την άνοδο των αποδόσεων των μακροπρόθεσμων ομολόγων, μπορεί να ανακόψει την ανοδική πορεία των μετοχών.

Η ιστορική ανάλυση της Citi, ωστόσο, δείχνει ότι η απάντηση δεν είναι τόσο απλή.

Η στροφή των κεντρικών τραπεζών

Η αλλαγή του σκηνικού δεν αφορά μόνο τις ΗΠΑ.

Σύμφωνα με τη Citi, για πρώτη φορά εδώ και αρκετά χρόνια ο αριθμός των κεντρικών τραπεζών που αυξάνουν τα επιτόκια είναι μεγαλύτερος από εκείνον που προχωρά σε μειώσεις.

Οι αναλυτές της αναμένουν αυξήσεις επιτοκίων από την Τράπεζα της Ιαπωνίας, ενώ έχουν ενσωματώσει στις προβλέψεις τους και αυξήσεις από την ΕΚΤ και την Τράπεζα της Αγγλίας.

Την ίδια στιγμή, οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων κινούνται ανοδικά διεθνώς, με την απόδοση του αμερικανικού 10ετούς να έχει ξεπεράσει το 5%.

Το περιβάλλον αυτό αυξάνει το κόστος χρήματος και δημιουργεί μεγαλύτερη πίεση στις αποτιμήσεις των μετοχών, ιδιαίτερα σε εκείνες που έχουν στηριχθεί σε υψηλές προσδοκίες μελλοντικής ανάπτυξης.

Τι δείχνει η ιστορία για τις μετοχές

Η Citi εξέτασε την αντίδραση των διεθνών χρηματιστηριακών αγορών γύρω από την έναρξη κύκλων αυξήσεων επιτοκίων της Fed, με στοιχεία που φτάνουν έως τη δεκαετία του 1970.

Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η έναρξη ενός κύκλου αυξήσεων συνδέεται συνήθως με έντονη βραχυπρόθεσμη μεταβλητότητα, αλλά δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι η ανοδική αγορά των μετοχών τελειώνει.

Ιστορικά, οι παγκόσμιες μετοχές έχουν παρουσιάσει τάση ανόδου ακόμη και 6 έως 12 μήνες μετά την πρώτη αύξηση.

Υπάρχουν, μάλιστα, διαφοροποιήσεις μεταξύ αγορών και επενδυτικών στυλ. Η αμερικανική αγορά τείνει να εμφανίζει χαμηλότερες επιδόσεις μετά την πρώτη αύξηση, ενώ Ιαπωνία και Ευρώπη έχουν ιστορικά παρουσιάσει μεγαλύτερη ανθεκτικότητα.

Παράλληλα, οι μετοχές αξίας τείνουν να υπεραποδίδουν έναντι των μετοχών ανάπτυξης, ενώ στις αναδυόμενες αγορές η Βραζιλία και η Ινδία εμφανίζουν ιστορικά καλύτερη εικόνα από την Κίνα.

Η άνοδος των αποδόσεων δεν σημαίνει αυτόματα πτώση των μετοχών

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και η δεύτερη ιστορική σύγκριση της Citi.

Οι αναλυτές εξέτασαν περιόδους κατά τις οποίες η απόδοση του αμερικανικού 10ετούς αυξήθηκε τουλάχιστον κατά 50 μονάδες βάσης μέσα σε τρεις μήνες, δηλαδή μια κίνηση αντίστοιχη με αυτή που παρατηρείται σήμερα.

Το συμπέρασμα είναι ότι ακόμη και μια απότομη άνοδος των αποδόσεων δεν οδηγεί υποχρεωτικά σε πτώση των μετοχών.

Ο καθοριστικός παράγοντας είναι το γιατί αυξάνονται οι αποδόσεις.

Όταν η οικονομική ανάπτυξη παραμένει ισχυρή, οι αγορές μπορούν να απορροφήσουν ευκολότερα υψηλότερα επιτόκια και αποδόσεις ομολόγων. Η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού λειτουργεί επίσης υποστηρικτικά.

Αντίθετα, όταν η άνοδος των αποδόσεων συνοδεύεται από επιβράδυνση της οικονομίας και επίμονο πληθωρισμό, το περιβάλλον γίνεται σαφώς πιο δύσκολο για τις μετοχές.

Το γεωπολιτικό ρίσκο αλλάζει την εξίσωση

Σε αυτή τη φάση, η Citi βλέπει τους δείκτες PMI μεταποίησης να υποχωρούν, χωρίς όμως να περνούν κάτω από το όριο των 50 μονάδων.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα βρίσκεται στην πλευρά του πληθωρισμού.

Οι γεωπολιτικές εξελίξεις, και ιδιαίτερα η κατάσταση στη Μέση Ανατολή, μπορούν να διατηρήσουν υψηλές τις τιμές της ενέργειας και να περιορίσουν την αποκλιμάκωση του πληθωρισμού.

Έτσι δημιουργείται ο κλασικός κίνδυνος του στασιμοπληθωρισμού: ασθενέστερη οικονομική δραστηριότητα σε συνδυασμό με υψηλότερες πληθωριστικές πιέσεις.

Για τη Citi, η εξέλιξη των σχέσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν αποτελεί επομένως κρίσιμη μεταβλητή για τις αγορές τους επόμενους μήνες.

Πετρέλαιο και καμπύλη αποδόσεων

Σημαντικό ρόλο στην εικόνα των ομολόγων αναμένεται να διαδραματίσει και η τιμή του πετρελαίου.

Οι αναλυτές επιτοκίων της Citi εκτιμούν ότι βραχυπρόθεσμα το πετρέλαιο θα αποτελέσει έναν από τους βασικούς παράγοντες διαμόρφωσης της καμπύλης αποδόσεων.

Υψηλότερες τιμές πετρελαίου θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε επιπέδωση της καμπύλης, καθώς οι πληθωριστικές πιέσεις περιορίζουν τα περιθώρια χαλάρωσης της νομισματικής πολιτικής.

Αντίθετα, μια αποκλιμάκωση των γεωπολιτικών κινδύνων και χαμηλότερες τιμές ενέργειας θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε απότομη κλίση της καμπύλης.

Η Citi εκτιμά ότι η καμπύλη μπορεί αρχικά να παραμείνει πιο επίπεδη, εφόσον υπάρξει περαιτέρω κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή, και στη συνέχεια να αποκτήσει μεγαλύτερη κλίση καθώς οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι θα υποχωρούν προς το τέταρτο τρίμηνο του 2026.

Μια τέτοια εξέλιξη θα ήταν, σε γενικές γραμμές, πιο υποστηρικτική για τις μετοχές, αν και η τελική επίδραση εξαρτάται από το πώς μεταβάλλονται ταυτόχρονα οι ίδιες οι αποδόσεις των ομολόγων.

Το βασικό συμπέρασμα για τις αγορές

Η ιστορική εμπειρία που επικαλείται η Citi οδηγεί σε ένα σημαντικό συμπέρασμα: η πρώτη αύξηση επιτοκίων από τη Fed δεν αποτελεί από μόνη της σήμα για το τέλος μιας bull market στις μετοχές.

Μπορεί να προκαλέσει αυξημένη μεταβλητότητα, όμως η μεσοπρόθεσμη πορεία των αγορών εξαρτάται περισσότερο από την κατάσταση της οικονομίας, την εταιρική κερδοφορία, τον πληθωρισμό και την πορεία των ομολόγων.

Η Citi εξακολουθεί να εκτιμά ότι η παγκόσμια ανάπτυξη μπορεί να παραμείνει ανθεκτική και, με βάση αυτή την υπόθεση, διατηρεί την άποψή της για περαιτέρω άνοδο των παγκόσμιων μετοχών έως τα μέσα του 2027, με βασικό μοχλό την εταιρική κερδοφορία.

Ωστόσο, οι αναλυτές αναγνωρίζουν ότι το περιθώριο για λάθος εκτίμηση έχει περιοριστεί.

Η αυξανόμενη ευφορία στις αγορές, οι υψηλές αποτιμήσεις, οι αποδόσεις των ομολόγων και κυρίως οι στασιμοπληθωριστικοί κίνδυνοι που μπορεί να προκύψουν από τη γεωπολιτική δημιουργούν ένα περιβάλλον στο οποίο οι επενδυτές θα πρέπει να παρακολουθούν όχι μόνο πόσο αυξάνονται τα επιτόκια, αλλά και για ποιον λόγο αυξάνονται.

Αυτό είναι ίσως και το σημαντικότερο μήνυμα της ιστορικής ανάλυσης της Citi: οι μετοχές δεν φοβούνται απαραίτητα τα υψηλότερα επιτόκια· φοβούνται περισσότερο έναν συνδυασμό υψηλού κόστους χρήματος, επίμονου πληθωρισμού και επιβράδυνσης της οικονομίας.