«Θα με κρεμάσουν».

Η εικόνα του «αρπακτικού»

Ιδιαίτερα δηκτική είναι η αναφορά του Economist στην πρόσφατη εμφάνιση του Πούτιν σε πανεπιστήμιο της Μόσχας, στις 29 Αυγούστου.

Κατά τη διάρκεια της συνάντησης με φοιτητές και προσωπικό, ο Ρώσος πρόεδρος υποστήριξε ότι οι όρκες τρέφονται με πολικές αρκούδες και πως τα παιδιά πρέπει να γνωρίζουν αυτή την «τροφική αλυσίδα», ώστε να κατανοούν τον κόσμο στον οποίο ζουν και τους λόγους για τους οποίους η Ρωσία διεξάγει την «ειδική στρατιωτική επιχείρηση».

Το βρετανικό περιοδικό χαρακτηρίζει τον συγκεκριμένο ισχυρισμό προϊόν φαντασίας, επισημαίνοντας ότι δεν υπάρχει γνωστό περιστατικό όρκας που να έχει σκοτώσει και φάει πολική αρκούδα.

Ωστόσο, θεωρεί ότι η συγκεκριμένη αναφορά είναι ενδεικτική της «αρπακτικής» κοσμοθεωρίας που αποδίδει στον Ρώσο πρόεδρο.

Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι ο Πούτιν δεν δείχνει διάθεση να υποχωρήσει. Αντίθετα, φαίνεται να αναζητά έναν τρόπο να αποφύγει αυτό που οι Ρώσοι αποκαλούν «τουπίκ», δηλαδή το αδιέξοδο, ακόμη και αν αυτό σημαίνει νέα κλιμάκωση της σύγκρουσης.

Γιατί επιλέγει την κλιμάκωση

Πηγές κοντά στο Κρεμλίνο υποστηρίζουν ότι ο Πούτιν, έπειτα από εβδομάδες εσωτερικής επανεξέτασης κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, φαίνεται να κατέληξε στην επιλογή της κλιμάκωσης.

Κατά την ίδια ανάλυση, ο Ρώσος πρόεδρος φέρεται να ερμήνευσε την επίσκεψη του Ράτκλιφ στη Μόσχα ως ένδειξη αμερικανικής αδυναμίας. Παρόμοια, σύμφωνα με την πηγή, είχε αντιληφθεί και την επίσκεψη του τότε διευθυντή της CIA, Μπιλ Μπερνς, στη Μόσχα τον Νοέμβριο του 2021.

Ο Μπερνς είχε προειδοποιήσει τον Πούτιν να μην προχωρήσει στην εισβολή στην Ουκρανία. Τρεις μήνες αργότερα, η Ρωσία εισέβαλε.

Το Economist σημειώνει ότι κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει με βεβαιότητα τι σκέφτεται ο Ρώσος πρόεδρος. Εκτιμά, ωστόσο, ότι οι λόγοι πίσω από την αρχική εισβολή αλλά και τη σημερινή επιμονή στην κλιμάκωση είναι σε σημαντικό βαθμό εσωτερικοί.

Κεντρικός στόχος του Πούτιν, σύμφωνα με την ανάλυση, παραμένει η διατήρηση της εξουσίας του και τελικά η προστασία της ίδιας του της ζωής.

Η κοινωνική συναίνεση αρχίζει να φθείρεται

Την ίδια ώρα, το Κρεμλίνο αντιμετωπίζει ένα ακόμη πρόβλημα: τη σταδιακή διάβρωση της σιωπηρής κοινωνικής συναίνεσης απέναντι στον πόλεμο.

Οι συνεχείς επιθέσεις ουκρανικών drones βαθιά μέσα στη ρωσική επικράτεια, ακόμη και εναντίον διυλιστηρίων και επιχειρήσεων, σε συνδυασμό με τους περιορισμούς στην πρόσβαση στο διαδίκτυο που επιβάλλουν οι ρωσικές αρχές, έχουν αρχίσει να διαλύουν την εικόνα μιας χώρας που συνεχίζει κανονικά την καθημερινότητά της.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το περιοδικό, το 57% των Ρώσων χαρακτηρίζει την κατάσταση στη χώρα «τεταμένη». Μεταξύ των βασικών αιτιών αναφέρονται ο πόλεμος, οι απώλειες ανθρώπινων ζωών, η επιστράτευση, οι επιθέσεις drones και κυρίως η απουσία μιας σαφούς προοπτικής για το μέλλον.

Παράλληλα, η εμπιστοσύνη στην κρατική τηλεοπτική προπαγάνδα φαίνεται να υποχωρεί, ενώ αυξάνονται οι δημόσιες εκκλήσεις νέων ανθρώπων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για τερματισμό του πολέμου.

Το Economist υποστηρίζει επίσης ότι η δημοτικότητα του Πούτιν παρουσιάζει υποχώρηση, στοιχείο που προσθέτει ακόμη μεγαλύτερη πίεση στο Κρεμλίνο.

«Ο τσάρος είναι γυμνός»

Ακόμη πιο ανησυχητική, σύμφωνα με το δημοσίευμα, είναι η κατάσταση στους κόλπους της ρωσικής ελίτ.

Μια πηγή που επικαλείται το Economist υποστηρίζει ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν είναι τόσο η οικονομία ή ακόμη και η απουσία αποφασιστικών στρατιωτικών επιτυχιών.

Είναι ο χρόνος που έχει χαθεί εξαιτίας του πολέμου.

Σχεδόν πέντε χρόνια μετά την εισβολή, οποιαδήποτε και αν είναι τελικά η έκβαση, ένα τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα θεωρείται από ορισμένα μέλη της ελίτ αποτυχία.

Μια δεύτερη πηγή περιγράφει το κλίμα με μια χαρακτηριστική φράση:

«Ο τσάρος είναι γυμνός».

Η συγκεκριμένη εικόνα παραπέμπει σε ένα καθεστώς που εξακολουθεί να εμφανίζεται ισχυρό, αλλά στο εσωτερικό του αυξάνονται οι αμφιβολίες για την αποτελεσματικότητα της ηγεσίας του.

Στο τραπέζι ακόμη μεγαλύτερη επιστράτευση

Το κρίσιμο ερώτημα πλέον είναι τι θα σημαίνει στην πράξη η νέα κλιμάκωση.

Το Economist εκτιμά ότι η Ρωσία θα μπορούσε να εντείνει τον υβριδικό πόλεμο και τις επιχειρήσεις δολιοφθοράς εναντίον των συμμάχων της Ουκρανίας, αλλά και να στοχεύσει τις οδούς ανεφοδιασμού που συνδέουν την Ευρώπη με την Ουκρανία.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το ενδεχόμενο να μπουν στο στόχαστρο ευρωπαϊκά εργοστάσια που παράγουν στρατιωτικό εξοπλισμό για την Ουκρανία.

Οι δυτικές υπηρεσίες πληροφοριών θεωρούν πάντως ότι ο Πούτιν δεν επιθυμεί άμεση στρατιωτική σύγκρουση με το ΝΑΤΟ.

Στο πεδίο των χερσαίων επιχειρήσεων, ωστόσο, οι εκτιμήσεις είναι πολύ πιο ανησυχητικές.

Ρωσικές πηγές που επικαλείται το περιοδικό κάνουν λόγο για πρόθεση του Πούτιν να στείλει άλλους 300.000 έως 400.000 άνδρες στο μέτωπο.

Το ενδεχόμενο αυτό δεν απαιτεί απαραίτητα την ανακοίνωση ενός νέου επίσημου κύματος επιστράτευσης, καθώς η αρχική διαταγή επιστράτευσης δεν έχει ουσιαστικά ανασταλεί.

Αντίθετα, οι επιπλέον άνδρες θα μπορούσαν να στρατολογηθούν μέσω των περιφερειακών αρχών, με τρόπο που θα περιορίζει την πολιτική δυσαρέσκεια και θα την κρατά σε τοπικό επίπεδο.

Ήδη, σύμφωνα με το δημοσίευμα, δοκιμάζεται νέο σύστημα στρατολόγησης στην Πένζα, περίπου 750 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά της Μόσχας.

Ένας πόλεμος που γίνεται όλο και πιο δύσκολο να τελειώσει

Η εικόνα που περιγράφει το Economist είναι αυτή ενός Ρώσου προέδρου που δυσκολεύεται όλο και περισσότερο να βρει μια έξοδο από τον πόλεμο χωρίς να διακινδυνεύσει την πολιτική του κυριαρχία.

Η στρατιωτική σύγκρουση έχει πλέον μετατραπεί σε ένα πρόβλημα που αφορά όχι μόνο την Ουκρανία και τις σχέσεις της Ρωσίας με τη Δύση, αλλά και την ίδια τη σταθερότητα του καθεστώτος Πούτιν.

Και αυτό ακριβώς είναι που κάνει την κατάσταση ιδιαίτερα επικίνδυνη: όσο περισσότερο αυξάνεται το προσωπικό και πολιτικό κόστος ενός συμβιβασμού για τον Ρώσο πρόεδρο, τόσο μεγαλύτερο μπορεί να γίνεται το κίνητρο για περαιτέρω κλιμάκωση.