Ωστόσο, σύμφωνα με τον El-Erian, το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο τι θα κάνει η Fed, αλλά το κατά πόσο η δημοσιονομική πολιτική θα αναλάβει το δικό της μέρος του βάρους.

«Η νομισματική πολιτική δεν πρέπει να είναι το μοναδικό παιχνίδι»

Ο El-Erian υποστηρίζει ότι η αμερικανική οικονομία έχει φτάσει σε ένα σημείο όπου η νομισματική πολιτική δεν μπορεί να αποτελεί τη μοναδική απάντηση σε κάθε πρόβλημα.

«Η νομισματική πολιτική δεν πρέπει να είναι το μοναδικό παιχνίδι. Αυτός είναι ρόλος της δημοσιονομικής πολιτικής», τόνισε.

Στο επίκεντρο βρίσκεται το δημοσιονομικό έλλειμμα, το οποίο σύμφωνα με τον ίδιο παραμένει υπερβολικά υψηλό για μια οικονομία που εξακολουθεί να εμφανίζει σχετικά ισχυρές επιδόσεις.

Με την ανεργία στο 4,2%, ο El-Erian χαρακτήρισε «παράλογο» ένα δημοσιονομικό έλλειμμα της τάξης του 6% του ΑΕΠ σε μια περίοδο που η αμερικανική οικονομία δεν βρίσκεται σε ύφεση.

Το πρόβλημα είναι ότι η Fed δεν έχει τον έλεγχο των δημόσιων δαπανών, της φορολογίας ή του συνολικού δημοσιονομικού σχεδιασμού. Ωστόσο, οι αποφάσεις αυτές επηρεάζουν άμεσα την αγορά ομολόγων και, κατ’ επέκταση, το επίπεδο των επιτοκίων που αντιμετωπίζουν επιχειρήσεις και νοικοκυριά.

Το 10ετές στο 5,28%

Η απόδοση του 10ετούς αμερικανικού ομολόγου κινείται γύρω από το 5,28%, επίπεδο που δείχνει ότι η αγορά απαιτεί υψηλότερη αποζημίωση για να χρηματοδοτήσει το αμερικανικό Δημόσιο μακροπρόθεσμα.

Η άνοδος των αποδόσεων συνδέεται με έναν συνδυασμό παραγόντων: τις δημοσιονομικές ανάγκες, την αβεβαιότητα για τον πληθωρισμό, τις γεωπολιτικές εξελίξεις και τις τεράστιες επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη.

Η Fed μπορεί να επηρεάσει το βραχυπρόθεσμο κόστος χρήματος, αλλά δεν μπορεί να ελέγξει ούτε το ύψος των κρατικών δαπανών ούτε την προσφορά πετρελαίου ούτε τις γεωπολιτικές εξελίξεις.

Και ακριβώς εδώ βρίσκεται ο κίνδυνος μιας υπερβολικής εξάρτησης από τη νομισματική πολιτική.

Ο κίνδυνος μιας υπερβολικά σκληρής Fed

Ο El-Erian προειδοποιεί ότι εάν η Fed επιχειρήσει να αντιμετωπίσει με συνεχείς αυξήσεις επιτοκίων προβλήματα που προέρχονται από τη δημοσιονομική πολιτική ή από εξωγενείς παράγοντες, μπορεί να προκαλέσει μεγαλύτερη ζημιά στην πραγματική οικονομία.

«Πολλές αυξήσεις, πολύ λίγα δημοσιονομικά μέτρα», είναι ο κίνδυνος που επισημαίνει.

Μια τέτοια στρατηγική θα μπορούσε να οδηγήσει σε ακόμη πιο άνιση οικονομική ανάπτυξη, ενισχύοντας αυτό που ο ίδιος περιγράφει ως οικονομία σε σχήμα «Κ»: από τη μία πλευρά, τα υψηλότερα εισοδήματα και τα ισχυρότερα περιουσιακά στοιχεία συνεχίζουν να αυξάνονται, ενώ από την άλλη τα χαμηλότερα εισοδήματα αντιμετωπίζουν εντονότερες πιέσεις.

Το κόστος θα ήταν ιδιαίτερα αισθητό στη στέγαση και στα καταναλωτικά δάνεια.

Όσο υψηλότερα παραμένουν τα επιτόκια, τόσο ακριβότερα γίνονται τα στεγαστικά και τα δάνεια αυτοκινήτου, με δυσανάλογες συνέπειες για τα νοικοκυριά χαμηλότερου εισοδήματος.

Η Fed δεν μπορεί να λύσει το δημοσιονομικό πρόβλημα

Η αμερικανική αγορά ομολόγων βρίσκεται έτσι στο επίκεντρο ενός προβλήματος που ξεπερνά κατά πολύ τη νομισματική πολιτική.

Η Ουάσιγκτον καλείται να αντιμετωπίσει το υψηλό δημοσιονομικό έλλειμμα, τις αυξανόμενες δαπάνες και το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους, την ώρα που η οικονομία χρειάζεται παράλληλα επενδύσεις σε υποδομές, ενέργεια και τεχνολογία.

Στην εξίσωση προστίθεται η αβεβαιότητα γύρω από τις ροές πετρελαίου και τη σύγκρουση με το Ιράν, αλλά και η έλλειψη μιας συνεκτικής στρατηγικής για την τεχνητή νοημοσύνη, τη φορολογία και τις δημόσιες δαπάνες.

Κανένα από αυτά τα ζητήματα δεν μπορεί να επιλυθεί με μία απόφαση της Fed.

Ακόμη και η αλλαγή των επιτοκίων δεν μπορεί να αυξήσει τα φορολογικά έσοδα, να μειώσει αυτόματα τις δημόσιες δαπάνες ή να αποκαταστήσει τις ροές πετρελαίου.

Το ίδιο ισχύει και για την αγορά ομολόγων. Η Fed μπορεί να επηρεάσει τις χρηματοπιστωτικές συνθήκες, αλλά δεν μπορεί να εξαλείψει τον κίνδυνο που δημιουργεί ένα υψηλό και επίμονο δημοσιονομικό έλλειμμα.

Το πραγματικό πρόβλημα βρίσκεται στην Ουάσιγκτον

Η αμερικανική οικονομία βρίσκεται έτσι αντιμέτωπη με ένα παράδοξο.

Η Fed παραμένει το ισχυρότερο και ταχύτερα διαθέσιμο εργαλείο οικονομικής πολιτικής, με αποτέλεσμα αγορές και πολιτικοί να περιμένουν από αυτήν να αντιμετωπίσει σχεδόν κάθε πρόβλημα.

Όμως όσο περισσότερο βάρος μεταφέρεται στη νομισματική πολιτική, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος να χρησιμοποιείται ένα εργαλείο για προβλήματα που δεν μπορεί να λύσει.

Ούτε μια αύξηση επιτοκίων μπορεί να μειώσει το αμερικανικό χρέος, ούτε μια μείωση μπορεί να λύσει από μόνη της το δημοσιονομικό έλλειμμα.

Και καμία απόφαση της Fed δεν μπορεί να τερματίσει μια γεωπολιτική σύγκρουση ή να αποκαταστήσει τις ροές πετρελαίου.

Το μήνυμα του El-Erian είναι επομένως ευρύτερο από την επόμενη συνεδρίαση της Fed: η αμερικανική οικονομία χρειάζεται μια πιο ισορροπημένη πολιτική, στην οποία η δημοσιονομική πολιτική θα αναλάβει μεγαλύτερο μέρος της προσαρμογής.

Διαφορετικά, ο κίνδυνος είναι η Fed να αναγκαστεί να διατηρεί υψηλά επιτόκια για μεγαλύτερο διάστημα, επιβαρύνοντας τη στέγαση, την κατανάλωση και τις ασθενέστερες εισοδηματικές ομάδες, χωρίς παράλληλα να αντιμετωπίζεται η βασική αιτία της πίεσης στις αγορές ομολόγων.

Η Fed μπορεί να αλλάξει το κόστος του χρήματος. Δεν μπορεί όμως να διορθώσει μόνη της τα ελλείμματα, το χρέος και τις πολιτικές επιλογές της Ουάσιγκτον.