Η ελληνική πλευρά, πάντως, διαμηνύει ότι οι κινήσεις της Άγκυρας δεν αλλάζουν τον σχεδιασμό. Η θέση της Αθήνας είναι ότι οι έρευνες θα προχωρήσουν βάσει των προβλεπόμενων διαδικασιών και των εγκρίσεων των αρμόδιων ελληνικών αρχών, χωρίς να τίθεται ζήτημα εξασφάλισης άδειας από τρίτη χώρα.

Οι δύο αντι-NAVTEX και το μήνυμα της Άγκυρας

Η πρώτη τουρκική αντίδραση συνδέεται με την πολυεθνική στρατιωτική άσκηση «Ευνομία», η οποία έχει προγραμματιστεί για τις 19 Οκτωβρίου, με τη συμμετοχή της Ελλάδας, της Κύπρου, της Γαλλίας και της Ιταλίας.

Ο ελληνικός Σταθμός Ηρακλείου είχε εκδώσει ναυτική αναγγελία για τη δέσμευση θαλάσσιας περιοχής νοτίως του Καστελλόριζου, όπου προβλέπονται δραστηριότητες με πραγματικά πυρά, στο πλαίσιο ενός ευρύτερου προγράμματος αεροναυτικών επιχειρήσεων στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η Τουρκία απάντησε μέσω του σταθμού της Αττάλειας, υποστηρίζοντας ότι η έκδοση ναυτικών αναγγελιών για τη συγκεκριμένη περιοχή εμπίπτει στη δική της αρμοδιότητα. Προχώρησε, μάλιστα, στην έκδοση αναγγελίας με τις ίδιες συντεταγμένες, αμφισβητώντας στην πράξη την ελληνική δικαιοδοσία.

Η δεύτερη αντι-NAVTEX αφορούσε τις προγραμματισμένες γεωφυσικές έρευνες του πλοίου S/V KOBI RUEGG για το East to Med Corridor. Πρόκειται για έργο τηλεπικοινωνιακής υποδομής που σχεδιάζεται να συνδέσει την Ασία με την Ευρώπη μέσω Σαουδικής Αραβίας, Κύπρου και Ελλάδας.

Η σχετική κυπριακή NAVTEX καλύπτει το διάστημα από τις 21 Οκτωβρίου έως τις 2 Νοεμβρίου και αφορά περιοχή εντός της κυπριακής Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης. Η Άγκυρα υποστήριξε ότι οι εργασίες πραγματοποιούνται σε τμήμα της υφαλοκρηπίδας που διεκδικεί, επικαλούμενη τις συντεταγμένες τις οποίες είχε καταθέσει μονομερώς στον ΟΗΕ το 2020.

Παρότι οι δύο υποθέσεις αφορούν διαφορετικά έργα, η τουρκική στάση εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο των διεκδικήσεων που προβάλλει η Άγκυρα στην Ανατολική Μεσόγειο, με επίκληση του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας».

Αθήνα: Οι τουρκικές κινήσεις δεν ανατρέπουν τον σχεδιασμό

Η ελληνική κυβέρνηση επιμένει ότι η διαδικασία για την επιστροφή των ερευνητικών πλοίων βρίσκεται σε εξέλιξη και ότι οι τουρκικές παρεμβάσεις δεν συνιστούν λόγο αναστολής της.

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, μετά από επικοινωνία με τα υπουργεία Εξωτερικών και Εθνικής Άμυνας, υπογράμμισε ότι ενέργειες της Τουρκίας που αντίκεινται στο Διεθνές Δίκαιο δεν πρόκειται να επηρεάσουν τον ελληνικό προγραμματισμό.

Ανάλογο μήνυμα έστειλε και ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, ξεκαθαρίζοντας ότι η Ελλάδα ασκεί τα δικαιώματά της με βάση το Διεθνές Δίκαιο και δεν πρόκειται να ζητήσει την έγκριση της Τουρκίας για την υλοποίηση της ηλεκτρικής διασύνδεσης.

Οι αδειοδοτήσεις που θα κρίνουν την επιστροφή του ABEILLE MARENGO

Στο πρακτικό σκέλος, η Nexans, η εταιρεία που έχει αναλάβει την κατασκευή του καλωδίου, κινείται σε δύο παράλληλες κατευθύνσεις προκειμένου να καταστεί δυνατή η επανέναρξη των ερευνών.

Η πρώτη αφορά την έγκριση των εργασιών σε διεθνή ύδατα. Το σχετικό αίτημα έχει υποβληθεί στο υπουργείο Εξωτερικών και εξετάζεται από την Επιτροπή Χορήγησης Αδειών Ερευνών Θαλάσσης (ΕΧΑΕΘ).

Με βάση τον έως τώρα προγραμματισμό, η απόφαση της αρμόδιας διυπουργικής επιτροπής αναμένεται μέσα στις επόμενες δύο εβδομάδες. Εφόσον εξασφαλιστεί η έγκριση του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη, ο φάκελος θα προωθηθεί στο υπουργείο Εθνικής Άμυνας.

Ακολούθως, η Υδρογραφική Υπηρεσία του Πολεμικού Ναυτικού, μέσω του Σταθμού Ηρακλείου, θα εκδώσει τη NAVTEX με την οποία θα ανακοινώνονται οι προγραμματισμένες ερευνητικές εργασίες.

Η δεύτερη διαδικασία αφορά την παρουσία του γαλλικής σημαίας ABEILLE MARENGO εντός των ελληνικών χωρικών υδάτων. Το σχετικό αίτημα έχει καταθέσει στα αρμόδια όργανα του υπουργείου Ναυτιλίας και του Λιμενικού Σώματος η Next Geosolutions Europe SpA, η εταιρεία γεωφυσικών και ωκεανογραφικών ερευνών στην οποία η Nexans έχει αναθέσει τις συγκεκριμένες εργασίες.

Επειδή το ισχύον πλαίσιο προβλέπει ότι αντίστοιχες δραστηριότητες εντός των χωρικών υδάτων πραγματοποιούνται κατά κανόνα από πλοία υπό ελληνική σημαία, απαιτείται ειδική διαδικασία για την έγκριση χρήσης του γαλλικού σκάφους.

Στο πλαίσιο αυτό, το αίτημα διαβιβάζεται στις αρμόδιες λιμενικές αρχές, στο Ναυτικό Επιμελητήριο Ελλάδος και στις ενώσεις πλοιοκτητών, ώστε να εξεταστεί εάν υπάρχει ελληνικό πλοίο με τον κατάλληλο τεχνικό εξοπλισμό και τις απαιτούμενες δυνατότητες.

Εάν δεν βρεθεί διαθέσιμο σκάφος που να μπορεί να εκτελέσει τις συγκεκριμένες εργασίες, προβλέπεται η δυνατότητα χορήγησης κατ' εξαίρεση άδειας στο ABEILLE MARENGO, με καθορισμό και του χρονικού διαστήματος κατά το οποίο θα πραγματοποιηθούν οι έρευνες.

Το επόμενο κρίσιμο βήμα για τον GSI και τον ΑΔΜΗΕ

Η ολοκλήρωση των αδειοδοτήσεων θα επιτρέψει την επιστροφή των ερευνητικών πλοίων στην περιοχή και την επανεκκίνηση των βυθομετρικών εργασιών. Πρόκειται για απαραίτητο στάδιο, καθώς τα αποτελέσματα των ερευνών θα συμβάλουν στον καθορισμό της τελικής διαδρομής του υποθαλάσσιου καλωδίου.

Το ζητούμενο, ωστόσο, δεν είναι μόνο να εκδοθούν οι απαιτούμενες άδειες και η NAVTEX. Εξίσου σημαντικό είναι να μπορέσει το ερευνητικό πλοίο να εκτελέσει απρόσκοπτα το έργο του σε μια περιοχή όπου παραμένουν ενεργές οι ελληνοτουρκικές διαφωνίες για τις θαλάσσιες δικαιοδοσίες.

Για τον ΑΔΜΗΕ, που έχει κεντρικό ρόλο στην ανάπτυξη της διασύνδεσης, η επανέναρξη των ερευνών αποτελεί ουσιαστικό βήμα για την επαναφορά του έργου σε τροχιά υλοποίησης. Στο εγχείρημα συμμετέχει και η γαλλική Meridiam, η οποία, σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, έχει ολοκληρώσει τις σχετικές διαδικαστικές ενέργειες.

Παραμένουν, πάντως, και άλλες τεχνικές και οικονομικές εκκρεμότητες που επηρεάζουν την πορεία της επένδυσης. Ο σχεδιασμός προβλέπει την εγκατάσταση υποβρύχιου ηλεκτρικού καλωδίου μήκους περίπου 900 χιλιομέτρων, το οποίο θα συνδέει την Κρήτη με την Κύπρο.

Υπό αυτές τις συνθήκες, οι επόμενες εβδομάδες αποκτούν ιδιαίτερη σημασία για τον Great Sea Interconnector. Η επιστροφή του ερευνητικού πλοίου θα αποτελέσει την πρώτη ουσιαστική δοκιμασία για την επανεκκίνηση του έργου στο πεδίο, σε ένα περιβάλλον όπου οι τεχνικές προετοιμασίες εξελίσσονται παράλληλα με τη διπλωματική αντιπαράθεση στην Ανατολική Μεσόγειο.