Σε πρώτη ανάγνωση, αυτό παραπέμπει σε πολιτικό αδιέξοδο και περιορισμένη νομοθετική δραστηριότητα. Ωστόσο, η αδυναμία του Κογκρέσου να προωθήσει σημαντικές πρωτοβουλίες ενδέχεται να αυξήσει τη σημασία των τομέων στους οποίους ο πρόεδρος διατηρεί μεγαλύτερη αυτονομία κινήσεων.

1. Μέση Ανατολή: Η πολιτική πίεση και οι επόμενες κινήσεις των ΗΠΑ

Όπως έχει επισημάνει ο αναλυτής της ING James Knightley, ένα Κογκρέσο υπό διαιρεμένο έλεγχο ή με πλειοψηφία των Δημοκρατικών θα μπορούσε να ωθήσει τον Donald Trump προς δύο διαφορετικές κατευθύνσεις. Από τη μία πλευρά, ενδέχεται να τον ενθαρρύνει να εντείνει τη στρατιωτική εμπλοκή των ΗΠΑ στον πόλεμο με το Ιράν, ενώ από την άλλη θα μπορούσε να προκαλέσει εντονότερη αντίδραση από τους Αμερικανούς νομοθέτες.

Η δυσκολία προώθησης εσωτερικής νομοθεσίας μπορεί να ενισχύσει τον πειρασμό του Λευκού Οίκου να επικεντρωθεί σε πεδία όπου η εκτελεστική εξουσία διαθέτει μεγαλύτερη ελευθερία κινήσεων, όπως η εξωτερική πολιτική. Παράλληλα, μια σαρωτική επικράτηση των Δημοκρατικών θα έδινε στο κόμμα μεγαλύτερη πολιτική αυτοπεποίθηση για να αμφισβητήσει τις επιλογές του προέδρου στο ζήτημα του Ιράν, ακόμη και σε ό,τι αφορά τη χρηματοδότηση των στρατιωτικών επιχειρήσεων.

Ωστόσο, το νέο Κογκρέσο αναλαμβάνει καθήκοντα μόλις τον Ιανουάριο. Επομένως, το πιο άμεσο ερώτημα αφορά τις κινήσεις της αμερικανικής κυβέρνησης αμέσως μετά τις εκλογές.

Επιδιώκει η Ουάσιγκτον μια τελευταία διπλωματική προσπάθεια για την αποκλιμάκωση της έντασης και τη μείωση των τιμών του πετρελαίου; Η επιστολή του αντιπροέδρου JD Vance προς το Ιράν αυτή την εβδομάδα αποτέλεσε μία από τις σαφέστερες ενδείξεις διπλωματικής κινητικότητας εδώ και αρκετό καιρό.

Ή μήπως οι ΗΠΑ προετοιμάζονται για νέες στρατιωτικές επιθέσεις, όταν πλέον θα έχουν ολοκληρωθεί οι ενδιάμεσες εκλογές και το πολιτικό κόστος από τις υψηλές τιμές της βενζίνης θα έχει υποχωρήσει ως παράγοντας πίεσης; Οι πληροφορίες για ενίσχυση των αμερικανικών στρατιωτικών δυνατοτήτων στην περιοχή φαίνεται να ενισχύουν αυτό το ενδεχόμενο.

Οι αγορές δείχνουν να ανησυχούν περισσότερο για το δεύτερο σενάριο. Ωστόσο, εάν τελικά δεν υπάρξει νέα κλιμάκωση, η ομάδα εμπορευμάτων της ING εκτιμά ότι ένα σημαντικό μέρος του γεωπολιτικού premium κινδύνου που έχει ενσωματωθεί στις τιμές της ενέργειας θα μπορούσε να εξαλειφθεί.

Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ευρώπη. Ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη θα μπορούσε να φθάσει ακόμη και στο 4% την επόμενη εβδομάδα, με τις ανοδικές πιέσεις να παραμένουν όσο συνεχίζεται η αύξηση των τιμών του φυσικού αερίου.

Ακόμη και στο ευνοϊκότερο σενάριο, η ING θεωρεί πιθανό ότι ο πληθωρισμός θα παραμείνει σε υψηλά επίπεδα έως το επόμενο καλοκαίρι. Αντίστοιχα, η Τράπεζα της Αγγλίας εμφανίζεται έτοιμη να προχωρήσει σε αύξηση επιτοκίων την επόμενη εβδομάδα, ακριβώς λόγω των νέων ενεργειακών πιέσεων.

Η άνοδος των τιμών της ενέργειας είναι ήδη εντονότερη σε σχέση με το αντίστοιχο χρονικό διάστημα μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

2. Τεχνητή νοημοσύνη: Από κινητήριος μοχλός ανάπτυξης σε πολιτικό ζήτημα

Η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί πλέον έναν από τους βασικότερους πυλώνες της αναπτυξιακής δυναμικής των ΗΠΑ. Τα ισχυρά στοιχεία για το αμερικανικό ΑΕΠ αυτή την εβδομάδα επιβεβαίωσαν τη σημασία της. Οι επενδύσεις που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη αυξάνονται με ετήσιο ρυθμό άνω του 20%, την ώρα που οι κεφαλαιουχικές δαπάνες σε άλλους τομείς της οικονομίας εξακολουθούν να εμφανίζουν περιορισμένη δυναμική.

Ωστόσο, η τεχνητή νοημοσύνη εξελίσσεται πλέον και σε σημαντικό πολιτικό ζήτημα. Οι αντιδράσεις των ψηφοφόρων απέναντι στην ταχεία ανάπτυξη των σχετικών υποδομών γίνονται όλο και εντονότερες, με επίκεντρο κυρίως την κατασκευή μεγάλων κέντρων δεδομένων (data centers).

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει δημοσκόπηση του Economist, σύμφωνα με την οποία η υποστήριξη προς τους Δημοκρατικούς έχει αυξηθεί σημαντικά μέσα στο 2026 μεταξύ των πολιτών που κατοικούν σε απόσταση έως δύο χιλιομέτρων από κάποιο data center. Η συγκεκριμένη ομάδα υπολογίζεται σε περίπου 12 εκατομμύρια Αμερικανούς, αριθμός που αντιστοιχεί σε ένα διόλου ευκαταφρόνητο εκλογικό σώμα.

Οι άμεσες επιπτώσεις σε ομοσπονδιακό επίπεδο ενδέχεται να είναι περιορισμένες. Οι διαμάχες για τις άδειες κατασκευής και τη χωροθέτηση τέτοιων εγκαταστάσεων αφορούν συχνά πολιτειακές και τοπικές αρχές, ενώ οποιαδήποτε προσπάθεια του Κογκρέσου να ανατρέψει φορολογικά κίνητρα ή πολιτικές που ευνοούν την ανάπτυξη των σχετικών υποδομών θα μπορούσε να προσκρούσει στο προεδρικό βέτο.

Παρά ταύτα, οι ενδιάμεσες εκλογές αναμένεται να αποτελέσουν μια σημαντική ένδειξη για το πόσο αμφιλεγόμενη μπορεί να γίνει πολιτικά η επέκταση των υποδομών τεχνητής νοημοσύνης ενόψει των επόμενων προεδρικών εκλογών του 2028.

Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία για τις διεθνείς αγορές. Η πορεία των αμερικανικών μετοχών έχει εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τις προσδοκίες γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη, ενώ ορισμένα τμήματα της σχετικής επενδυτικής αγοράς εμφανίζουν ήδη σημάδια αστάθειας. Επομένως, οποιαδήποτε πολιτική ή ρυθμιστική ανατροπή που θα επηρέαζε την επέκταση των επενδύσεων σε AI θα είχε επιπτώσεις πολύ πέρα από τα όρια της αμερικανικής πολιτικής σκηνής.

Οι επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη έχουν πλέον κυρίαρχο ρόλο στη διαμόρφωση της αναπτυξιακής δυναμικής των ΗΠΑ.

3. Δημοσιονομική πολιτική και δασμοί: Επιστροφή των εμπορικών εντάσεων;

Η δημοσιονομική εικόνα των ΗΠΑ εμφανίζει αδυναμίες σχεδόν σε όλους τους βασικούς δείκτες. Το ομοσπονδιακό έλλειμμα κινείται κοντά στο 6% του ΑΕΠ, ενώ δεν υπάρχουν ουσιαστικές ενδείξεις ότι το Κογκρέσο διαθέτει τη διάθεση να προχωρήσει σε μια σοβαρή προσπάθεια δημοσιονομικής εξυγίανσης.

Το φορολογικό νομοσχέδιο της περασμένης χρονιάς αποτελούσε μια σημαντική ευκαιρία για αλλαγή πορείας, η οποία τελικά δεν αξιοποιήθηκε. Με την προοπτική διχασμένης διακυβέρνησης, οι πιθανότητες μιας νέας ουσιαστικής προσπάθειας δημοσιονομικής προσαρμογής μέσα στα επόμενα δύο χρόνια περιορίζονται ακόμη περισσότερο.

Η εικόνα αυτή έρχεται σε έντονη αντίθεση με εκείνη του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ιταλίας, οι οποίες παρουσίασαν αυτή την εβδομάδα δημοσιονομικούς προϋπολογισμούς που κρίνονται πιο συνετοί. Και οι δύο χώρες εμφανίζουν αυτή τη στιγμή σαφώς καλύτερη εικόνα στα δημόσια οικονομικά τους. Ιδιαίτερα η Ιταλία, η οποία συχνά αντιμετωπίζεται ως χώρα με αντίστοιχα δημοσιονομικά προβλήματα με τις ΗΠΑ, καταγράφει πρωτογενές πλεόνασμα.

Για τις ΗΠΑ, ωστόσο, η πολιτική αδυναμία συνεννόησης στο δημοσιονομικό πεδίο θα μπορούσε να επαναφέρει στο προσκήνιο την εμπορική πολιτική και τους δασμούς.

Μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου που ακύρωσε τους έκτακτους δασμούς του Trump, οι προσωρινοί οριζόντιοι δασμολογικοί συντελεστές 10% έδωσαν τελικά τη θέση τους σε ένα πιο μόνιμο πλαίσιο, μέσω του άρθρου 301 της αμερικανικής εμπορικής νομοθεσίας. Έκτοτε, το ζήτημα των δασμών έχει υποχωρήσει αισθητά από την επικαιρότητα.

Ωστόσο, όπως συμβαίνει και με την εξωτερική πολιτική, το εμπόριο αποτελεί έναν ακόμη τομέα στον οποίο ο Αμερικανός πρόεδρος μπορεί να κινηθεί μονομερώς, χωρίς να χρειάζεται την έγκριση του Κογκρέσου.

Έτσι, δεν αποκλείεται η κυβέρνηση Trump να επαναφέρει την πίεση προς τους εμπορικούς εταίρους των ΗΠΑ, με την Ευρώπη να βρίσκεται μεταξύ των βασικών υποψηφίων για νέες αυξήσεις δασμών.

Θεωρητικά, μια τέτοια εξέλιξη θα είχε σημαντικές συνέπειες τόσο για τον πληθωρισμό όσο και για τη νομισματική πολιτική της Federal Reserve. Ο πρόεδρος της Fed, Kevin Warsh, έχει επισημάνει επανειλημμένα ότι περίπου το 50% του καλαθιού του πληθωρισμού καταγράφει αυξήσεις τιμών άνω του 3%. Σύμφωνα με την ανάλυση της ING, οι δασμοί εξηγούν ένα σημαντικό μέρος αυτών των πληθωριστικών πιέσεων.

Υπάρχει, ωστόσο, και ένας παράγοντας που λειτουργεί προς την αντίθετη κατεύθυνση. Οι επιστροφές χρημάτων από δασμούς που ακυρώθηκαν δικαστικά έχουν ήδη αρχίσει να καταβάλλονται και η διαδικασία αναμένεται να συνεχιστεί. Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, όπως δείχνουν τα στοιχεία της ING, οι επιστροφές αυτές ξεπέρασαν τα συνολικά έσοδα από την είσπραξη δασμών.

Συνεπώς, μπορεί η βραδιά της Τρίτης να αποδειχθεί σχετικά ήρεμη για τις χρηματοπιστωτικές αγορές. Οι εξελίξεις που θα ακολουθήσουν, όμως, ενδέχεται να κάνουν το 2027 μια πολύ πιο θορυβώδη χρονιά για την παγκόσμια οικονομία και τις αγορές.

James Smith

Οι σημαντικότερες οικονομικές εξελίξεις της εβδομάδας στις ανεπτυγμένες αγορές

ΗΠΑ – James Knightley

Ενδιάμεσες εκλογές (Τρίτη): Η εβδομάδα είναι ιδιαίτερα σημαντική για τις ΗΠΑ, με τις ενδιάμεσες εκλογές της Τρίτης και την ανακοίνωση των στοιχείων απασχόλησης του Οκτωβρίου την Παρασκευή να συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο ενδιαφέρον. Στις 3 Νοεμβρίου τίθενται σε εκλογική αναμέτρηση και οι 435 έδρες της Βουλής των Αντιπροσώπων, καθώς και 35 από τις συνολικά 100 έδρες της Γερουσίας.

Το αυξημένο κόστος διαβίωσης και οι επιπτώσεις της τεχνητής νοημοσύνης στην ασφάλεια της απασχόλησης αναφέρονται συχνά ως βασικοί παράγοντες που επηρεάζουν τη διάθεση των ψηφοφόρων. Παράλληλα, η υποστήριξη προς τον πόλεμο με το Ιράν έχει υποχωρήσει, καθώς οι τιμές της βενζίνης έχουν αυξηθεί.

Οι δημοσκοπήσεις εμφανίζουν τους Δημοκρατικούς να προηγούνται κατά περίπου οκτώ ποσοστιαίες μονάδες σε εθνικό επίπεδο, ενώ η δημοτικότητα του προέδρου Trump έχει υποχωρήσει σε νέα χαμηλά επίπεδα. Αυτό προκαλεί ανησυχία στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα για την πιθανότητα μειωμένης συμμετοχής των ψηφοφόρων του στις εκλογές.

Εάν οι Δημοκρατικοί αποκτήσουν τον έλεγχο του Κογκρέσου, οι δυνατότητες του προέδρου Trump να προωθήσει την πολιτική του θα περιοριστούν σημαντικά, με την εμπορική και την εξωτερική πολιτική να αποτελούν τα βασικά πεδία στα οποία θα μπορεί να κινηθεί με μεγαλύτερη ευχέρεια.

Στοιχεία απασχόλησης (Παρασκευή): Πρόκειται για την πρώτη από τις δύο εκθέσεις για την αγορά εργασίας που θα δημοσιευθούν πριν από την επόμενη συνεδρίαση της Federal Reserve στις 9 Δεκεμβρίου.

Η εικόνα της αγοράς εργασίας εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από περιορισμένες προσλήψεις αλλά και χαμηλές απολύσεις. Η ING αναμένει αύξηση της απασχόλησης κατά περίπου 75.000 θέσεις εργασίας, με το ποσοστό ανεργίας να παραμένει στο 4,2%.

Οι αξιωματούχοι της Fed έχουν καταστήσει σαφές ότι η βασική τους προτεραιότητα αυτή την περίοδο είναι η επαναφορά του πληθωρισμού στον στόχο του 2%. Ως εκ τούτου, θα απαιτούνταν ιδιαίτερα αδύναμα στοιχεία απασχόλησης, ενδεχομένως ακόμη και αρνητική μεταβολή των θέσεων εργασίας, προκειμένου να αλλάξουν ουσιαστικά οι προσδοκίες των αγορών ενόψει της συνεδρίασης του Δεκεμβρίου. Αυτή τη στιγμή, οι αγορές αποτιμούν πιθανότητα αύξησης επιτοκίων κατά 80%, εκτίμηση που η ING θεωρεί εύλογη.

Ηνωμένο Βασίλειο – James Smith

Τράπεζα της Αγγλίας (Πέμπτη): Η ING αναμένει ότι η απόφαση θα ληφθεί με ψήφους 7-2 υπέρ μιας αύξησης των επιτοκίων την επόμενη εβδομάδα, της πρώτης από την έναρξη του πολέμου με το Ιράν.

Μέχρι στιγμής υπάρχουν περιορισμένες ενδείξεις για την εμφάνιση δευτερογενών πληθωριστικών επιπτώσεων. Ωστόσο, η άνοδος των τιμών του φυσικού αερίου καθιστά δύσκολη την απόφαση να μην υπάρξει νέα νομισματική σύσφιγξη.

Η ING εκτιμά ότι η Τράπεζα της Αγγλίας θα αποφύγει να δεσμευτεί για τις επόμενες κινήσεις της, δεδομένης της μεγάλης αβεβαιότητας, αν και προβλέπει νέα αύξηση επιτοκίων τον Φεβρουάριο. Ο βασικός ανοδικός κίνδυνος για τα επιτόκια είναι να αφήσει η Τράπεζα να εννοηθεί με σαφήνεια ότι θα χρειαστεί περαιτέρω σύσφιγξη της νομισματικής πολιτικής.

Ευρωζώνη – Bert Colijn

Πληθωρισμός (Τετάρτη): Η ανακοίνωση των στοιχείων για τον πληθωρισμό του Οκτωβρίου έρχεται μία εβδομάδα μετά τη συνέντευξη Τύπου της ΕΚΤ, κατά την οποία η πρόεδρος Christine Lagarde υπογράμμισε ότι η κεντρική τράπεζα θα αξιολογήσει μια σειρά σημαντικών οικονομικών δεδομένων πριν από τη λήψη της απόφασης του Δεκεμβρίου.

Με τις τιμές της ενέργειας να συνεχίζουν να αυξάνονται και τις επιπτώσεις της ανόδου του φυσικού αερίου να μεταφέρονται σταδιακά στις τιμές καταναλωτή, η ING εκτιμά ότι ο πληθωρισμός θα παραμείνει κοντά στο 4% τους επόμενους μήνες.

Το σημαντικότερο στοιχείο, ωστόσο, θα είναι η πορεία του πληθωρισμού εκτός ενέργειας. Η ΕΚΤ παρακολουθεί με ιδιαίτερη προσοχή το ενδεχόμενο εμφάνισης δευτερογενών επιπτώσεων στις τιμές. Μέχρι στιγμής οι επιπτώσεις αυτές είναι περιορισμένες, αλλά θα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον να διαπιστωθεί εάν τα στοιχεία του Οκτωβρίου δείξουν τις πρώτες ενδείξεις επιτάχυνσης του δομικού πληθωρισμού και των τιμών των τροφίμων.

Πηγή: ING