Η αγορά γνώρισε εκρηκτική ανάπτυξη μετά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008, όταν οι αυστηρότεροι κανονισμοί περιόρισαν τη δυνατότητα των τραπεζών να χορηγούν δάνεια υψηλότερου κινδύνου. Μεγάλοι επενδυτικοί όμιλοι εκμεταλλεύθηκαν το κενό αυτό, δημιουργώντας έναν νέο, δυναμικά αναπτυσσόμενο τομέα χρηματοδότησης.

Μέχρι πρόσφατα, το private credit θεωρούνταν από τις πιο σταθερές και αποδοτικές δραστηριότητες στη Wall Street. Τώρα όμως αρχίζουν να εμφανίζονται οι πρώτες ενδείξεις πίεσης.

Πιέσεις από αιτήματα εξαγορών επενδυτών

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα προήλθε από fund της Cliffwater, συνολικού ύψους 33 δισ. δολαρίων. Οι επενδυτές ζήτησαν να αποσύρουν περίπου το 14% των κεφαλαίων τους μέσα σε ένα τρίμηνο, ωστόσο το fund κατάφερε να καλύψει μόλις το μισό των αιτημάτων. Οι υπόλοιποι επενδυτές θα πρέπει να περιμένουν έναν επόμενο κύκλο εξαγορών για να λάβουν τα χρήματά τους.

Η δυσκολία αυτή οφείλεται στο γεγονός ότι τα περισσότερα private credit funds επιτρέπουν περιορισμένες εξαγορές, συνήθως έως περίπου 5% των κεφαλαίων ανά τρίμηνο, λόγω της χαμηλής ρευστότητας των επενδύσεών τους.

Παρόμοια φαινόμενα καταγράφηκαν και σε άλλα μεγάλα επενδυτικά σχήματα. Ένα fund της Blackstone εμφάνισε για πρώτη φορά καθαρές εκροές, ενώ ένα fund της Blue Owl επέτρεψε εξαγορές έως και 15%, σημαντικά υψηλότερες από το συνηθισμένο όριο. Αντίθετα, μεγάλοι όμιλοι όπως η BlackRock και η Morgan Stanley διατήρησαν το όριο εξαγορών στο 5%.

Ορισμένοι αναλυτές παρομοιάζουν τη σημερινή κατάσταση με μια αργή «διαρροή» κεφαλαίων, παρόμοια με τις πιέσεις που είχαν εμφανιστεί στα επενδυτικά κεφάλαια ακινήτων το 2022.

Η στροφή προς τους μικροεπενδυτές

Για πολλά χρόνια η χρηματοδότηση των private credit funds προερχόταν κυρίως από θεσμικούς επενδυτές. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια ο κλάδος στράφηκε όλο και περισσότερο προς ιδιώτες επενδυτές.

Το ποσοστό συμμετοχής μικροεπενδυτών στα συγκεκριμένα funds αυξήθηκε από 5,5% το 2020 σε 16,6% το 2024. Η εξέλιξη αυτή ενίσχυσε σημαντικά την ανάπτυξη της αγοράς, αλλά τώρα ενδέχεται να δημιουργεί νέους κινδύνους.

Οι ιδιώτες επενδυτές τείνουν να αντιδρούν ταχύτερα σε αρνητικές ειδήσεις και είναι πιο πιθανό να ζητήσουν την επιστροφή των κεφαλαίων τους. Η ανησυχία εντάθηκε μετά από ορισμένες πτωχεύσεις επιχειρήσεων που είχαν χρηματοδοτηθεί μέσω private credit, αλλά και λόγω αμφιβολιών για την πραγματική αποτίμηση αρκετών δανείων.

Παράλληλα, οι μετοχές εταιρειών του κλάδου έχουν υποχωρήσει έως και 40% από την αρχή του έτους, ενώ οι αποδόσεις σε ομόλογα CLO –τα οποία βασίζονται σε εταιρικά δάνεια– παρουσιάζουν πτωτική τάση. Την ίδια στιγμή, μεγάλες τράπεζες επανεξετάζουν την έκθεσή τους στον κλάδο.

Τα δάνεια που έχουν χορηγήσει αμερικανικές τράπεζες προς μη τραπεζικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, στα οποία περιλαμβάνονται τα private credit funds, ανέρχονται πλέον σε περίπου 1,2 τρισ. δολάρια, σχεδόν τριπλάσια σε σχέση με πριν από μία δεκαετία.

Συγκρίσεις με την περίοδο πριν από την κρίση του 2008

Ορισμένοι επενδυτές εντοπίζουν ομοιότητες με τις πρώτες ενδείξεις της χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2008. Το βασικό ζήτημα είναι ότι μεγάλο μέρος της αγοράς private credit χαρακτηρίζεται από περιορισμένη διαφάνεια και χαμηλή ρευστότητα, γεγονός που καθιστά δύσκολη την ακριβή αποτίμηση των δανείων.

Το μοτίβο θυμίζει –αν και σε μικρότερη κλίμακα– την περίοδο πριν από την κρίση των στεγαστικών δανείων υψηλού κινδύνου το 2007, όταν ορισμένα funds άρχισαν να περιορίζουν τις εξαγορές επενδυτών.

Παρόλα αυτά, η αγορά private credit είναι σημαντικά μικρότερη. Υπολογίζεται περίπου στα 2 τρισ. δολάρια, ενώ πριν από την κρίση του 2008 τα mortgage-backed securities είχαν φθάσει τα 7,2 τρισ. δολάρια.

Ένας πιθανός κίνδυνος που εξελίσσεται σταδιακά

Οι περισσότεροι αναλυτές εκτιμούν ότι ο κλάδος του private credit δεν είναι αρκετά μεγάλος ώστε να προκαλέσει μόνος του μια νέα παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση.

Ωστόσο, οι πιέσεις μπορεί να ενταθούν σταδιακά. Αν οι εκροές επενδυτών συνεχιστούν και τα προβληματικά δάνεια αυξηθούν, η αγορά αυτή θα μπορούσε να μετατραπεί από έναν σχετικά αθέατο τομέα χρηματοδότησης σε έναν από τους επόμενους σημαντικούς παράγοντες κινδύνου για το διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα.