Προσαρμογή της Ευρώπης μετά τα προηγούμενα σοκ

Παρά τις πιέσεις, η Ευρώπη έχει προσαρμοστεί σημαντικά μετά τα προηγούμενα ενεργειακά σοκ. Το 2026 ξεκίνησε με τη μέση ενεργειακή ένταση του ΑΕΠ να είναι μειωμένη κατά 31% σε σχέση με το 2019. Περίπου η μισή από αυτή τη βελτίωση σημειώθηκε μετά τη Ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, ενώ η συνολική ενεργειακή κατανάλωση στην Ευρώπη έχει μειωθεί κατά 13% από το 2019 – σε αντίθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου η κατανάλωση αυξήθηκε.

Η μείωση της ενεργειακής ζήτησης συνδέεται εν μέρει με το κλείσιμο ενεργοβόρων βιομηχανιών, ιδιαίτερα στους κλάδους των χημικών και των μετάλλων. Παράλληλα όμως αντανακλά και επενδύσεις σε τεχνολογίες εξοικονόμησης ενέργειας, τη μεγαλύτερη συμμετοχή του τομέα υπηρεσιών στο ΑΕΠ, καθώς και την αύξηση των εισαγωγών ενεργοβόρων προϊόντων από άλλες περιοχές του κόσμου.

Η θέση της Ελλάδας

Σύμφωνα με τα στοιχεία της S&P, μεταξύ των πιο ενεργοβόρων οικονομιών της Ευρώπης συγκαταλέγονται χώρες με ισχυρή ναυτιλιακή δραστηριότητα και μεγάλες λιμενικές υποδομές, όπως το Βέλγιο, η Κύπρος, η Ελλάδα, η Μάλτα, η Ολλανδία και η Ισπανία.

Η Ελλάδα εισάγει περίπου το 78% του πετρελαίου και του φυσικού αερίου που καταναλώνει. Η ενεργειακή ένταση του ΑΕΠ της εκτιμάται στο 84,7%, ενώ η ένταση του ΑΕΠ ως προς την εισαγόμενη ενέργεια ανέρχεται στο 66,3%.

Ωστόσο, η ενεργειακή ένταση της ελληνικής οικονομίας έχει υποχωρήσει σημαντικά τα τελευταία χρόνια, παρουσιάζοντας μείωση 27,7% από το 2019 και 9,6% από το 2022.

Παρά τα υψηλά ποσοστά εισαγωγών, οι αναλυτές επισημαίνουν ότι οι συγκεκριμένοι δείκτες δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι η Ελλάδα και οι άλλες χώρες της ίδιας κατηγορίας είναι οι πλέον ευάλωτες. Σε πολλές περιπτώσεις, οι οικονομίες αυτές επανεξάγουν επεξεργασμένα ή μη ενεργειακά προϊόντα, προσθέτοντας αξία και ενισχύοντας το ΑΕΠ τους.

Ποιες οικονομίες είναι πιο ευαίσθητες

Πιο ευάλωτες σε ένα ενεργειακό σοκ θεωρούνται οικονομίες με ισχυρή μεταποιητική δραστηριότητα αλλά χαμηλή ενεργειακή αποδοτικότητα. Στην κατηγορία αυτή η S&P εντάσσει την Ουγγαρία και την Τουρκία.

Οι λιγότερο εκτεθειμένες οικονομίες

Αντίθετα, οι οικονομίες που διαθέτουν σημαντικές εγχώριες ενεργειακές πηγές –όπως πυρηνική ενέργεια, ανανεώσιμες πηγές ή φυσικό αέριο– καθώς και εκείνες με μεγαλύτερη εξάρτηση από τον τομέα των υπηρεσιών εμφανίζονται λιγότερο ευάλωτες σε μια ενεργειακή κρίση.

Σε αυτή την κατηγορία η S&P τοποθετεί τη Νορβηγία, την Εσθονία, τη Ρουμανία και την Ιρλανδία.

Παράλληλα, η Γαλλία, χάρη στη μεγάλη δυναμικότητα πυρηνικής ενέργειας που διαθέτει, εξαρτάται σε μικρότερο βαθμό από εισαγόμενους υδρογονάνθρακες για τη λειτουργία της οικονομίας της σε σχέση με άλλες μεγάλες ευρωπαϊκές οικονομίες, όπως η Γερμανία και η Ιταλία.