Τρεις ημερομηνίες, τρεις διαφορετικές καμπές

Η πρώτη από τις τρεις ημερομηνίες ήταν η 9η Οκτωβρίου 2002, όταν ο Nasdaq έκλεισε στις 1.114,11 μονάδες, καταγράφοντας το χαμηλότερο σημείο της πτωτικής αγοράς που ακολούθησε την κατάρρευση της φούσκας των εταιρειών του διαδικτύου. Από εκείνο το σημείο άρχισε σταδιακά ένας νέος ανοδικός κύκλος για τις αμερικανικές μετοχές.

Πέντε χρόνια αργότερα, στις 9 Οκτωβρίου 2007, ο Dow Jones έκλεισε στις 14.164 μονάδες, σημειώνοντας τότε ιστορικό υψηλό. Εκ των υστέρων, η ημερομηνία αυτή αποδείχθηκε ότι βρισκόταν πολύ κοντά στην κορύφωση της ανοδικής αγοράς πριν από την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση.

Έναν χρόνο μετά, στις 9 Οκτωβρίου 2008, η Wall Street βρισκόταν ήδη στη δίνη της κρίσης. Οι επενδυτές προσπαθούσαν να αποτιμήσουν τις συνέπειες της κατάρρευσης της Lehman Brothers, της αναταραχής στο τραπεζικό σύστημα και της απότομης επιδείνωσης των οικονομικών προοπτικών.

Η διαδοχή αυτών των γεγονότων δίνει στην 9η Οκτωβρίου έναν ιδιαίτερο συμβολισμό. Ένα χρηματιστηριακό χαμηλό, ένα ιστορικό υψηλό και η κορύφωση του πανικού σε διάστημα έξι ετών συνθέτουν ένα μοτίβο που εύκολα τροφοδοτεί τη φαντασία των επενδυτών.

Το παράδοξο των γενεθλίων και οι συμπτώσεις της αγοράς

Ο Mark Hulbert, ωστόσο, υποστηρίζει ότι η συγκεκριμένη ημερομηνία δεν κρύβει κάποιο μυστηριώδες μήνυμα για την πορεία των αγορών.

Η εξήγηση βρίσκεται στην πιθανότητα να συμπέσουν διαφορετικά γεγονότα σε μια κοινή ημερομηνία, όταν το δείγμα είναι αρκετά μεγάλο. Πρόκειται για μια λογική αντίστοιχη με το γνωστό «παράδοξο των γενεθλίων»: σε μια ομάδα μόλις 23 ανθρώπων, η πιθανότητα δύο από αυτούς να έχουν γεννηθεί την ίδια ημέρα του έτους ξεπερνά το 50%.

Η ίδια αρχή μπορεί να εφαρμοστεί και στις χρηματιστηριακές αγορές. Από το 1900 έχουν καταγραφεί 76 σημαντικά σημεία καμπής στη Wall Street. Με τόσο μεγάλο αριθμό παρατηρήσεων, δεν είναι παράξενο να εμφανίζονται ημερομηνίες που επαναλαμβάνονται.

Πέρα από την 9η Οκτωβρίου, ο Hulbert αναφέρει ως χαρακτηριστικά παραδείγματα την 5η Ιανουαρίου, την 28η Απριλίου και την 21η Σεπτεμβρίου. Το γεγονός ότι περισσότερες από μία ημερομηνίες συνδέονται με διαφορετικές καμπές της αγοράς αποδυναμώνει την ιδέα ότι κάποια συγκεκριμένη ημέρα έχει από μόνη της προβλεπτική αξία.

Η «Octoberphobia» και ο φόβος για τον Οκτώβριο

Η συζήτηση για την 9η Οκτωβρίου συνδέεται με μια ευρύτερη χρηματιστηριακή προκατάληψη: τη λεγόμενη «Octoberphobia», δηλαδή τον φόβο ότι ο Οκτώβριος είναι ένας ιδιαίτερα επικίνδυνος μήνας για τις μετοχές.

Ο Jeffrey Hirsch, του ενημερωτικού δελτίου Stock Trader’s Almanac, έχει εξετάσει τα σημαντικά σημεία καμπής της αγοράς από το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Από τα 48 σημεία καμπής που καταγράφει για αυτή την περίοδο, τα επτά σημειώθηκαν τον Οκτώβριο.

Ο αριθμός αυτός είναι περίπου διπλάσιος από εκείνον που θα αναμενόταν εάν τα γεγονότα κατανέμονταν ομοιόμορφα στους 12 μήνες του έτους. Μεμονωμένα, επομένως, τα μεταπολεμικά δεδομένα φαίνεται να ενισχύουν την εικόνα ενός μήνα με αυξημένη συχνότητα σημαντικών ανατροπών.

Η εικόνα, όμως, αλλάζει όταν το δείγμα διευρύνεται.

Σύμφωνα με την ανάλυση του Hulbert, εάν εξεταστούν όλα τα σημαντικά σημεία καμπής από το 1900, ο Οκτώβριος παύει να βρίσκεται στην πρώτη θέση. Την πρωτιά καταλαμβάνει ο Σεπτέμβριος, με εννέα περιστατικά, έναντι οκτώ του Οκτωβρίου.

Με άλλα λόγια, η εικόνα ενός «καταραμένου» Οκτωβρίου εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από την περίοδο που επιλέγει κανείς να εξετάσει.

Η φούσκα της AI και το πραγματικό ερώτημα για τη Wall Street

Η επαναφορά της 9ης Οκτωβρίου στο προσκήνιο δεν είναι τυχαία ως προς τη συγκυρία. Οι ανησυχίες για τις υψηλές αποτιμήσεις των αμερικανικών μετοχών, τη συγκέντρωση της ανόδου σε έναν περιορισμένο αριθμό τεχνολογικών ομίλων και το μέγεθος των επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη τροφοδοτούν τη συζήτηση για το κατά πόσο η αγορά πλησιάζει σε ένα κρίσιμο σημείο καμπής.

Η ιστορική εμπειρία προσφέρει λόγους για προσοχή, όχι όμως και ένα ημερολόγιο που προβλέπει πότε θα τελειώσει ένας ανοδικός κύκλος. Η κατάρρευση της φούσκας του dot-com και η χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 είχαν διαφορετικές αιτίες και εξελίχθηκαν μέσα από συγκεκριμένες οικονομικές και χρηματοπιστωτικές συνθήκες.

Αντίστοιχα, το εάν οι σημερινές αποτιμήσεις της AI είναι βιώσιμες θα εξαρτηθεί από παράγοντες όπως η αύξηση των εταιρικών κερδών, η απόδοση των τεράστιων επενδύσεων σε υποδομές, το κόστος χρηματοδότησης και η δυνατότητα των επιχειρήσεων να μετατρέψουν την τεχνολογική πρόοδο σε πραγματικές ταμειακές ροές.

Ο Hulbert δεν αποκλείει το ενδεχόμενο το σημερινό bull market να ολοκληρωθεί μέσα στον Οκτώβριο ή ακόμη και την ίδια την Παρασκευή. Επισημαίνει, όμως, ότι εάν συμβεί κάτι τέτοιο, η αιτία δεν θα είναι η ημερομηνία.

Το κρίσιμο ερώτημα για τους επενδυτές δεν είναι αν η 9η Οκτωβρίου είναι σημαδιακή, αλλά αν οι συνθήκες που στηρίζουν την άνοδο της Wall Street εξακολουθούν να δικαιολογούν τις αποτιμήσεις της. Οι ημερολογιακές συμπτώσεις μπορεί να δημιουργούν εντυπωσιακές ιστορίες. Η κατεύθυνση της αγοράς, ωστόσο, θα κριθεί από τα κέρδη, τη ρευστότητα, τα επιτόκια και τις προσδοκίες για την οικονομία.