Ταυτόχρονα, η ασυνέπεια στην εφαρμογή των μέτρων επιβάρυνε το επενδυτικό κλίμα. Σύμφωνα με τον The Economist, η κατασκευή νέων εργοστασίων στις ανεπτυγμένες οικονομίες μειώθηκε κατά περισσότερο από 25% μέσα στο 2025, ενώ το μερίδιο του παγκόσμιου εμπορίου που διεξάγεται χωρίς διακρίσεις υποχώρησε από 80% σε 72%, βάσει εκτιμήσεων του Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου.

Ωστόσο, το αναμενόμενο «σπάσιμο» του παγκόσμιου εμπορίου δεν ήρθε ποτέ. Αντίθετα, το 2025 το διεθνές εμπόριο αυξήθηκε σχεδόν κατά 5%, με ρυθμό ταχύτερο από την παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη.

Ένας βασικός λόγος είναι ότι το αμερικανικό «τείχος» δασμών αποδείχθηκε διάτρητο: περίπου οι μισές εισαγωγές παρέμειναν αδασμολόγητες. Την ίδια στιγμή, το εμπορικό έλλειμμα των ΗΠΑ στα αγαθά –το οποίο αποτελούσε βασική ανησυχία της κυβέρνησης– διευρύνθηκε, ξεπερνώντας τα 1,2 τρισ. δολάρια (περίπου 4% του ΑΕΠ), καθώς οι εισαγωγές κατέγραψαν νέο ιστορικό υψηλό.

Στην πράξη, οι δασμοί δεν μείωσαν τον όγκο του εμπορίου, αλλά ανακατεύθυναν τις ροές του. Το διμερές εμπόριο ΗΠΑ–Κίνα συρρικνώθηκε δραστικά, με τις αμερικανικές εισαγωγές από την Κίνα να μειώνονται πάνω από 40% σε ετήσια βάση.

Το κενό καλύφθηκε κυρίως από χώρες της Νοτιοανατολικής Ασίας, όπως η Βιετνάμ και η Ταϊλάνδη, οι οποίες αύξησαν τις εξαγωγές τους προς τις ΗΠΑ κατά περισσότερο από 40%. Αντίστοιχα, η Ινδία ενίσχυσε τις αποστολές smartphones, αξιοποιώντας εξαιρέσεις από τους δασμούς.

Ιδιαίτερα έντονη ήταν η άνοδος στο εμπόριο προϊόντων που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη – όπως οι ημιαγωγοί και ο εξοπλισμός data centers – τα οποία σε μεγάλο βαθμό εξαιρέθηκαν από τους περιορισμούς. Η Ταϊβάν, βασικός παραγωγός προηγμένων τσιπ, κατέγραψε αύξηση εξαγωγών προς τις ΗΠΑ άνω του 80%.

Καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση της δυναμικής του παγκόσμιου εμπορίου έπαιξε η στάση των υπολοίπων οικονομιών. Αντί να απαντήσουν με γενικευμένο προστατευτισμό, πολλές χώρες επέλεξαν να ενισχύσουν τη μεταξύ τους συνεργασία, αναζητώντας νέες αγορές και συνάπτοντας εμπορικές συμφωνίες.

Χώρες όπως η Ηνωμένο Βασίλειο, η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα είδαν τις εξαγωγές τους προς τις ΗΠΑ να μειώνονται, αλλά συνολικά κατέγραψαν αύξηση, καθώς ανακατεύθυναν τις ροές τους προς άλλες αγορές.

Σύμφωνα με τον The Economist, μέσα σε έναν χρόνο υπογράφηκαν περισσότερες από 15 νέες εμπορικές συμφωνίες μεταξύ μεσαίων οικονομικών δυνάμεων, καλύπτοντας συναλλαγές άνω των 400 δισ. δολαρίων.

Καθώς οι ΗΠΑ απομακρύνονται από το παραδοσιακό πολυμερές εμπορικό σύστημα, μια νέα αρχιτεκτονική φαίνεται να διαμορφώνεται. Ένας άτυπος συνασπισμός χωρών, βασισμένος σε πιο ανοικτές αγορές και κανόνες συνεργασίας, αναλαμβάνει σταδιακά τον ρόλο που κάποτε διαδραμάτιζε η Αμερική.

Παρά τους συνεχιζόμενους κινδύνους, η σημασία ενός ανοικτού εμπορικού συστήματος αναδεικνύεται σήμερα πιο καθαρά από ποτέ — ακόμη και για τις ίδιες τις ΗΠΑ, που σε κρίσιμες στιγμές, όπως η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, εξακολουθούν να αναζητούν τη στήριξη των συμμάχων τους.