|
Η παρακμή ενός
αποθεματικού νομίσματος
δεν συμβαίνει απότομα. Η
βρετανική λίρα
χρειάστηκε περίπου δύο
δεκαετίες για να
παραχωρήσει την
κυριαρχία της στο
δολάριο, ξεκινώντας από
τη δεκαετία του 1920.
Ιστορικά, όπως έχει
επισημάνει ο
Barry
Eichengreen,
ακόμη και το ρωμαϊκό
δηνάριο έχασε τη θέση
του μέσα σε μια μακρά
διαδικασία σταδιακής
αποδυνάμωσης.
Κεντρικό στοιχείο κάθε
διεθνούς νομίσματος
είναι η εμπιστοσύνη. Η
εμπειρία από την περίοδο
που ο συγγραφέας
υπηρετούσε ως
οικονομικός σύμβουλος
στην κυβέρνηση της
Ινδίας δείχνει ότι,
ακόμη και μετά την
υποβάθμιση της
πιστοληπτικής ικανότητας
των ΗΠΑ από την S&P
το 2011, οι ροές
κεφαλαίων στράφηκαν προς
την αμερικανική
οικονομία. Σε περιόδους
αβεβαιότητας, οι
επενδυτές εξακολουθούσαν
να εμπιστεύονται την
ικανότητα των ΗΠΑ να
εκπληρώνουν τις
υποχρεώσεις τους.
Σήμερα, αυτή η
εμπιστοσύνη φαίνεται να
διαβρώνεται. Η κριτική
της Σαμάνθα Πάουερ για
τη διάλυση της
USAID,
καθώς και οι
γεωπολιτικές εντάσεις με
συμμάχους και
αντιπάλους, δημιουργούν
αμφιβολίες για τη
σταθερότητα και την
αξιοπιστία της
αμερικανικής πολιτικής.
Αυτό, με τη σειρά του,
απειλεί το καθεστώς του
δολαρίου.
Η παγκόσμια ισχύς του
δολαρίου συνδέεται και
με το λεγόμενο
seigniorage:
το προνόμιο των ΗΠΑ να
εκδίδουν το νόμισμα που
χρησιμοποιείται διεθνώς
με σχεδόν μηδενικό
κόστος, αλλά με πλήρη
αξία αποδοχής στις
παγκόσμιες συναλλαγές. Η
απώλεια αυτής της θέσης
θα είχε σημαντικό
οικονομικό κόστος και θα
επιβράδυνε την ανάπτυξη.
Εάν οι τρέχουσες
πολιτικές συνεχιστούν,
το 2025 ενδέχεται να
καταγραφεί ως σημείο
καμπής για την αρχή της
σταδιακής αποδυνάμωσης
του δολαρίου ως
παγκόσμιου νομίσματος.
Το ερώτημα είναι ποιο
νόμισμα θα μπορούσε να
το αντικαταστήσει. Ο
βασικός υποψήφιος είναι
το κινεζικό γουάν (renminbi),
το οποίο έχει ήδη
ενταχθεί στο καλάθι των
SDR
του ΔΝΤ. Ωστόσο, παρότι
η διεθνοποίησή του
προωθείται από το
Πεκίνο, εξακολουθεί να
αντιμετωπίζει σοβαρά
εμπόδια, κυρίως λόγω των
περιορισμών στην κίνηση
κεφαλαίων και του
πολιτικού συστήματος της
Κίνας.
Ακόμη και αν η Κίνα
επιδιώκει να ενισχύσει
τον διεθνή ρόλο του
νομίσματός της, η
έλλειψη πλήρους
εμπιστοσύνης και
θεσμικής διαφάνειας
καθιστά δύσκολη την
ανάδειξή του σε
παγκόσμιο αποθεματικό
νόμισμα.
Στο μεταξύ, η κριτική
προς τις ΗΠΑ έχει
ενισχυθεί ακόμη και από
απρόσμενες πηγές, όπως η
ομιλία του βασιλιά
Καρόλου στο Κογκρέσο, η
οποία υπογράμμισε με
έμμεσο τρόπο την
ανησυχία για τη διεθνή
πορεία της χώρας.
Παρά τις ανησυχίες, η
έντονη αντίδραση και τα
διακομματικά
χειροκροτήματα στην
ομιλία του δείχνουν ότι
υπάρχει επίγνωση των
προκλήσεων μέσα στο ίδιο
το αμερικανικό πολιτικό
σύστημα.
— Kaushik
Basu,
καθηγητής Οικονομικών
στο Cornell
University
και πρώην επικεφαλής
οικονομολόγος της
Παγκόσμιας Τράπεζας
Πηγή: Project
Syndicate
|
