|
Ωστόσο, μια πιο
προσεκτική ανάλυση
δείχνει ότι αυτό το
σενάριο μάλλον υποτιμά
τη δυσκολία της επόμενης
ημέρας. Ακόμη και αν οι
εχθροπραξίες σταματούσαν
άμεσα και το Ιράν
συμμορφωνόταν με το
τελεσίγραφο του Ντόναλντ
Τραμπ της 21ης Μαρτίου
για επαναλειτουργία των
Στενών μέσα σε 48 ώρες,
οι αγορές πετρελαίου και
φυσικού αερίου δύσκολα
θα επέστρεφαν γρήγορα
στην ισορροπία. Οι
ελλείψεις θα συνέχιζαν
να γίνονται αισθητές για
μήνες, με άμεσες
επιβαρύνσεις για την
παγκόσμια οικονομία.
Για να εξομαλυνθεί η
κατάσταση, πρέπει να
επανέλθει ομαλά ολόκληρη
η αλυσίδα εφοδιασμού.
Πρώτα, οι χώρες του
Κόλπου θα πρέπει να
αποκαταστήσουν την
παραγωγή τους στα
επίπεδα πριν από τον
πόλεμο. Στη συνέχεια, το
πετρέλαιο και το αέριο
πρέπει να μεταφερθούν
ξανά προς τις διεθνείς
αγορές. Και τέλος, τα
διυλιστήρια και οι
μονάδες επεξεργασίας θα
πρέπει να επιστρέψουν σε
κανονικούς ρυθμούς
λειτουργίας. Καμία από
αυτές τις διαδικασίες
δεν γίνεται από τη μία
ημέρα στην άλλη.
Στο πετρέλαιο, οι
παραγωγοί του Κόλπου
έχουν ήδη περιορίσει την
παραγωγή τους κατά
περίπου 10 εκατ. βαρέλια
ημερησίως, δηλαδή κατά
περίπου το 10% της
παγκόσμιας παραγωγής και
σχεδόν κατά 40% σε σχέση
με τα δικά τους
προπολεμικά επίπεδα. Για
να ανακτηθεί αυτή η
ποσότητα, απαιτούνται
τεχνικοί έλεγχοι,
επαναφορά αγωγών και
προσεκτική επανεκκίνηση
γεωτρήσεων και μονάδων
επεξεργασίας, ώστε να
μην προκληθούν μόνιμες
ζημιές στα κοιτάσματα.
Αν και οι χώρες του
OPEC
έχουν εμπειρία σε
ταχείες προσαρμογές
παραγωγής, η κλίμακα των
πρόσφατων περικοπών
θεωρείται εξαιρετικά
μεγάλη. Οι εκτιμήσεις
θέλουν την πλήρη
αποκατάσταση να απαιτεί
από δύο έως τέσσερις
εβδομάδες.
Στο φυσικό αέριο, η
εικόνα είναι ακόμη πιο
δύσκολη. Το Ras
Laffan
στο Κατάρ, κομβικό
σημείο για σχεδόν το ένα
πέμπτο της παγκόσμιας
προσφοράς LNG,
παραμένει εκτός
λειτουργίας από τις
αρχές Μαρτίου, μετά από
επίθεση με drone.
Παράλληλα, πυραυλικό
πλήγμα φέρεται να έθεσε
εκτός δύο από τις 14
μονάδες υγροποίησης,
προκαλώντας σημαντικό
πλήγμα στην παραγωγική
ικανότητα. Οι πιο βαριές
ζημιές θα χρειαστούν
χρόνια για να
αποκατασταθούν, ενώ
ακόμη και οι λιγότερο
επηρεασμένες
εγκαταστάσεις απαιτούν
εβδομάδες για ασφαλή
επανεκκίνηση. Ειδικά
στις μονάδες LNG,
η διαδικασία είναι
εξαιρετικά απαιτητική,
καθώς πρέπει πρώτα να
απομακρυνθεί η υγρασία
από τον εξοπλισμό για να
αποφευχθούν ρωγμές και
άλλες σοβαρές φθορές
κατά την ψύξη σε
εξαιρετικά χαμηλές
θερμοκρασίες. Σε πλήρη
ανάπτυξη, η επαναφορά
μπορεί να χρειαστεί έως
και επτά εβδομάδες.
Έπειτα έρχεται το
πρόβλημα της ναυτιλίας.
Ακόμη και σε σενάριο
άμεσης εκεχειρίας, τα
περίπου 480 πλοία που
έχουν εγκλωβιστεί στον
Κόλπο δεν πρόκειται να
κινηθούν αμέσως. Οι
πλοίαρχοι θα χρειαστούν
σαφή ένδειξη ότι οι
επιθέσεις έχουν
σταματήσει οριστικά
προτού επιχειρήσουν
έξοδο. Σε θεωρητικό
επίπεδο, η αποσυμφόρηση
θα μπορούσε να
ολοκληρωθεί μέσα σε δύο
εβδομάδες. Στην πράξη
όμως, οι ζημιές σε πλοία
και λιμάνια, ο κίνδυνος
βυθισμένων εμποδίων και
η ευρύτερη ανασφάλεια
σημαίνουν ότι η
κανονικότητα θα αργήσει
περισσότερο να
επιστρέψει.
Σημαντικό εμπόδιο
αποτελεί και η ασφάλιση
πολεμικού κινδύνου, η
οποία είτε έχει
αποσυρθεί από την αγορά
είτε έχει καταστεί
εξαιρετικά ακριβή, με τα
ασφάλιστρα να έχουν
εκτιναχθεί έως και στο
10% της αξίας των
πλοίων. Ακόμη κι όταν η
ασφαλιστική κάλυψη
αρχίσει να επανέρχεται,
η απροθυμία των
ναυτιλιακών να
επαναφέρουν γρήγορα τα
πλοία τους στην περιοχή
θα παραμείνει ισχυρή.
Επιπλέον, μεγάλο μέρος
του παγκόσμιου στόλου
έχει ήδη μετακινηθεί
προς τον Ατλαντικό,
γεγονός που συνεπάγεται
επιπλέον καθυστερήσεις,
αφού ορισμένα
δεξαμενόπλοια μπορεί να
χρειαστούν έως και τρεις
μήνες για να επιστρέψουν
στον Κόλπο.
Αλλά ούτε εκεί τελειώνει
το πρόβλημα. Όταν οι
πρώτες ύλες φτάσουν στα
διυλιστήρια, θα
απαιτηθεί και πάλι
χρόνος ώστε οι μονάδες
να επανέλθουν σε πλήρη
λειτουργία. Πολλά
ασιατικά διυλιστήρια
έχουν ήδη μειώσει ή
διακόψει την παραγωγή
τους λόγω έλλειψης
φορτίων, και η
επανεκκίνηση τέτοιων
εγκαταστάσεων
περιλαμβάνει χρονοβόρους
ελέγχους, αποκατάσταση
υποδομών και σταδιακή
επαναθέρμανση.
Το βασικό συμπέρασμα
είναι ότι ακόμη και με
άμεση διπλωματική
συμφωνία, η αγορά δεν θα
επανέλθει γρήγορα στην
προηγούμενη ισορροπία.
Εκτιμάται ότι θα
χρειαστούν τουλάχιστον
τέσσερις μήνες για μια
σχετική εξομάλυνση, ενώ
η παγκόσμια παραγωγή
πετρελαίου θα μπορούσε
να παραμείνει χαμηλότερη
κατά 3% από τις αρχικές
προβλέψεις. Παράλληλα,
κάθε μήνας που το Κατάρ
παραμένει εκτός
κανονικής λειτουργίας
στερεί περίπου 7 εκατ.
τόνους LNG
από την παγκόσμια αγορά.
Οι κίνδυνοι που
προκύπτουν είναι
σοβαροί. Τα αποθέματα
πετρελαίου, που ήδη
βρίσκονται σε χαμηλά
επίπεδα, ενδέχεται να
συνεχίσουν να υποχωρούν,
αυξάνοντας τον κίνδυνο
πανικού και νέου άλματος
στις τιμές. Στο
LNG,
η πίεση μπορεί να
οδηγήσει σε σκληρό
ανταγωνισμό για
διαθέσιμα φορτία, με
άμεσες συνέπειες για την
ενεργειακή επάρκεια
πολλών χωρών ενόψει
χειμώνα.
Η ουσία είναι πως οι
αγορές ίσως υποτιμούν τη
διάρκεια και το βάθος
του προβλήματος. Ακόμη
και αν η πολεμική ένταση
αποκλιμακωθεί σύντομα,
το ενεργειακό σοκ που
έχει ήδη προκληθεί δεν
θα εξαφανιστεί γρήγορα.
Αντίθετα, είναι πιθανό
να συνεχίσει να
επηρεάζει τις διεθνείς
αγορές για πολλούς
μήνες, ίσως ακόμη και
μέχρι τον επόμενο
χειμώνα.
|