Από το μπουκάλι PET στο… μπισκότο

Η διαδικασία ξεκινά από το PET, ένα από τα πιο διαδεδομένα πλαστικά στον κόσμο, το οποίο χρησιμοποιείται μεταξύ άλλων σε μπουκάλια νερού, συσκευασίες και υφάσματα.

Πρώτα, το πλαστικό υφίσταται μια ειδική χημική επεξεργασία, την οξειδωτική υδροθερμική διάλυση. Με τη βοήθεια θερμότητας, νερού και οξυγόνου, το PET διασπάται σε μικρότερα μόρια.

Στη συνέχεια αναλαμβάνει δράση η γενετικά τροποποιημένη μαγιά.

Χρησιμοποιώντας CRISPR, οι ερευνητές τροποποίησαν στελέχη μαγιάς ώστε να μπορούν να αξιοποιούν τα προϊόντα διάσπασης του πλαστικού ως «τροφή». Οι μικροοργανισμοί μετατρέπουν αυτά τα υλικά σε ένα μείγμα που περιέχει πρωτεΐνες, λιπαρές ουσίες και οργανικά οξέα.

Στο τελικό στάδιο προστίθενται άλλα συστατικά, όπως φυτικές ίνες, άμυλο και γλυκαντικές ουσίες, ώστε να δημιουργηθεί ένα μείγμα κατάλληλο για τρισδιάστατη εκτύπωση.

Ο εκτυπωτής μπορεί στη συνέχεια να διαμορφώσει το υλικό σε διαφορετικά σχήματα, ανοίγοντας τη δυνατότητα παραγωγής τροφίμων με μεγάλη ποικιλία μορφών.

Δεν τα έχει δοκιμάσει ακόμη κανείς

Παρά τον εντυπωσιακό χαρακτήρα του εγχειρήματος, υπάρχει μια σημαντική λεπτομέρεια: κανένας άνθρωπος δεν έχει ακόμη φάει τα συγκεκριμένα μπισκότα.

Οι ερευνητές αναμένουν τις απαραίτητες εγκρίσεις από το πανεπιστήμιο πριν προχωρήσουν σε δοκιμές κατανάλωσης.

Ο επικεφαλής της έρευνας Lahiru Jayakody εμφανίζεται πάντως αισιόδοξος για το αποτέλεσμα, υποστηρίζοντας ότι το προϊόν έχει ευχάριστο άρωμα που θυμίζει πραγματικό μπισκότο.

Αυτό, βέβαια, απέχει σημαντικά από την απόδειξη ότι το προϊόν είναι ασφαλές για ανθρώπινη κατανάλωση. Απαιτούνται περαιτέρω έλεγχοι ώστε να διαπιστωθεί η ασφάλεια των συστατικών και να αποκλειστεί η παρουσία ανεπιθύμητων ουσιών που θα μπορούσαν να προκύψουν από την επεξεργασία του πλαστικού.

Το κόστος παραμένει τεράστιο

Ένα ακόμη εμπόδιο είναι η οικονομία της διαδικασίας.

Η παραγωγή αυτών των τροφίμων κοστίζει σήμερα περίπου 60 δολάρια ανά κιλό, γεγονός που καθιστά την τεχνολογία εντελώς μη ανταγωνιστική σε σχέση με τα συμβατικά τρόφιμα.

Οι ερευνητές θεωρούν, ωστόσο, ότι το κόστος θα μπορούσε να μειωθεί σημαντικά εφόσον η διαδικασία εξελιχθεί και περάσει από το εργαστήριο σε μεγαλύτερη κλίμακα.

Το ζητούμενο δεν είναι επομένως να αντικατασταθούν άμεσα τα τρόφιμα του σούπερ μάρκετ με προϊόντα από πλαστικά μπουκάλια, αλλά να αποδειχθεί ότι υπάρχει ένας νέος τρόπος αξιοποίησης απορριμμάτων που σήμερα θεωρούνται άχρηστα.

Η μαγιά μπορεί να παράγει ακόμη και βανίλια

Η έρευνα δεν περιορίζεται αποκλειστικά στην παραγωγή πρωτεϊνών ή λιπαρών ουσιών.

Ένα από τα στελέχη της τροποποιημένης μαγιάς έχει καταφέρει να μετατρέψει φυτική βιομάζα σε αρωματικές ενώσεις με χαρακτηριστικά γεύσης βανίλιας.

Η δυνατότητα αυτή θα μπορούσε να αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία στην ανάπτυξη τροφίμων που δεν θα βασίζονται αποκλειστικά σε συμβατικές γεωργικές πρώτες ύλες.

Μελλοντικά, ο στόχος θα μπορούσε να είναι η δημιουργία ενός είδους «βιολογικού εργοστασίου», στο οποίο πλαστικά απόβλητα και γεωργικά υπολείμματα θα μετατρέπονται μέσω μικροοργανισμών σε χρήσιμα διατροφικά συστατικά.

Από την ανακύκλωση στην επισιτιστική ασφάλεια

Η μεγαλύτερη φιλοδοξία των ερευνητών είναι να χρησιμοποιηθεί η τεχνολογία σε περιβάλλοντα όπου η παραγωγή και η μεταφορά τροφίμων είναι ιδιαίτερα δύσκολες.

Μία από τις εφαρμογές που εξετάζονται αφορά τις διαστημικές αποστολές μεγάλης διάρκειας.

Σε ένα ταξίδι, για παράδειγμα, προς τον Άρη, η μεταφορά τεράστιων ποσοτήτων τροφίμων θα ήταν εξαιρετικά δύσκολη και δαπανηρή. Μια τεχνολογία που θα μπορούσε να μετατρέπει διαθέσιμα υλικά σε θρεπτικά συστατικά θα αποτελούσε σημαντικό πλεονέκτημα.

Ακόμη και στη Γη, η ιδέα θα μπορούσε να αποκτήσει εφαρμογές σε περιοχές με περιορισμένη πρόσβαση σε τρόφιμα ή γεωργικές πρώτες ύλες.

Φυσικά, η απόσταση από το εργαστήριο μέχρι μια πραγματική βιομηχανική εφαρμογή είναι μεγάλη. Χρειάζονται αποδείξεις ασφάλειας, πολύ χαμηλότερο κόστος παραγωγής και πλήρης έλεγχος της διαδικασίας.

Παρόλα αυτά, η έρευνα δείχνει κάτι που μέχρι πρόσφατα έμοιαζε περισσότερο με σενάριο επιστημονικής φαντασίας: το πλαστικό που πετάμε σήμερα θα μπορούσε κάποτε να αποτελέσει πρώτη ύλη για την παραγωγή τροφής.