Κατεδαφίζεται ένα ολόκληρο κομμάτι της λιγνιτικής εποχής

Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας έδωσε την απαιτούμενη έγκριση για τις πρόδρομες εργασίες που αφορούν την απομάκρυνση σημαντικού μέρους των παλαιών εγκαταστάσεων του σταθμού.

Στο πρώτο κύμα παρεμβάσεων περιλαμβάνονται οι πέντε πύργοι ψύξης των μονάδων Ι έως V, βιομηχανικά κτίρια, αποθήκες, συνεργεία, υποσταθμοί και εγκαταστάσεις που εξυπηρετούσαν τη μεταφορά και διαχείριση του λιγνίτη. Στο ίδιο έργο εντάσσονται ταινιόδρομοι και σημαντικό τμήμα του παλαιού ηλεκτρομηχανολογικού εξοπλισμού.

Οι εργασίες θα πραγματοποιηθούν σε έκταση περίπου 548.000 τετραγωνικών μέτρων, μέσα σε μια συνολική περιοχή του σταθμού που ξεπερνά το 1,4 εκατ. τετραγωνικά μέτρα.

Με άλλα λόγια, δεν πρόκειται απλώς για το κλείσιμο ενός ακόμη εργοστασίου ηλεκτροπαραγωγής. Πρόκειται για τη σταδιακή απομάκρυνση ενός ολόκληρου βιομηχανικού συμπλέγματος που συνδέθηκε επί δεκαετίες με την οικονομική ζωή της περιοχής.

Στη θέση των πύργων ψύξης, υπολογιστικά συστήματα

Η νέα χρήση της έκτασης είναι ήδη σε προχωρημένο στάδιο σχεδιασμού.

Με βάση τη συμφωνία που έχουν συνάψει η ΔΕΗ και η Amazon Web Services, η ελληνική ενεργειακή επιχείρηση θα διαθέσει τη γη, τις υφιστάμενες εγκαταστάσεις και τις ενεργειακές υποδομές που μπορούν να αξιοποιηθούν, ενώ η AWS θα μισθώσει το data center για περίοδο 15 ετών.

Το έργο των 300 MW δεν θα κατασκευαστεί μονομιάς. Η ανάπτυξη θα γίνει σταδιακά, σε τέσσερις ανεξάρτητες ενότητες ισχύος 75 MW η καθεμία, επιτρέποντας την προσαρμογή της επένδυσης στην εξέλιξη της ζήτησης.

Παράλληλα, εξετάζεται η δυνατότητα επέκτασης της εγκατάστασης έως το 1 GW, μέγεθος που θα την τοποθετούσε μεταξύ των σημαντικότερων ενεργειακών και ψηφιακών υποδομών που σχεδιάζονται στην Ελλάδα.

Επένδυση 1,2 δισ. ευρώ για την πρώτη φάση

Το σχέδιο δεν βρίσκεται πλέον μόνο σε επίπεδο εξαγγελιών.

Για την ανάπτυξη του πρώτου τμήματος ισχύος 300 MW έχει ήδη εξασφαλιστεί προέγκριση άδειας, έχει υποβληθεί αίτημα σύνδεσης με το ηλεκτρικό δίκτυο και προχωρά η απαιτούμενη περιβαλλοντική αδειοδότηση.

Παράλληλα, η ΔΕΗ έχει αρχίσει να προετοιμάζει την προμήθεια του εξοπλισμού που απαιτείται για τη λειτουργία μιας τόσο μεγάλης ψηφιακής εγκατάστασης. Μεταξύ άλλων, έχουν κινηθεί διαδικασίες για τον ηλεκτρολογικό εξοπλισμό τροφοδοσίας, ενώ έχουν εξεταστεί λύσεις για γεννήτριες και υποσταθμούς μέσης τάσης.

Η επένδυση για την πρώτη φάση υπολογίζεται περίπου στα 1,2 δισ. ευρώ.

Για τη ΔΕΗ, ωστόσο, το project έχει μεγαλύτερη σημασία από μια μεμονωμένη επένδυση. Αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας να δημιουργηθεί ένας νέος επιχειρηματικός πυλώνας γύρω από τα data centers, αξιοποιώντας παράλληλα εκτάσεις, δίκτυα, μονάδες ΑΠΕ και υποδομές αποθήκευσης που διαθέτει ο όμιλος.

Η ενέργεια θα είναι το μεγάλο πλεονέκτημα

Το βασικό πλεονέκτημα της Δυτικής Μακεδονίας είναι ότι διαθέτει κάτι που απαιτούν σε τεράστιες ποσότητες τα σύγχρονα data centers: ενέργεια και διαθέσιμη γη.

Η περιοχή των πρώην λιγνιτικών σταθμών και ορυχείων προσφέρει μεγάλες εκτάσεις, υφιστάμενες ενεργειακές υποδομές και δυνατότητα ανάπτυξης νέων έργων παραγωγής και αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας.

Το ενεργειακό μοντέλο του νέου data center αναμένεται να βασιστεί σε συνδυασμό διαφορετικών πηγών. Στον σχεδιασμό μπορούν να ενταχθούν φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις, συστήματα αποθήκευσης, αντλησιοταμίευση και μονάδα φυσικού αερίου, ενώ παράλληλα θα υπάρχει σύνδεση με το ηλεκτρικό δίκτυο ώστε να εξασφαλίζεται η απαιτούμενη αξιοπιστία.

Έτσι, η περιοχή που κάποτε αποτελούσε το κέντρο της λιγνιτικής παραγωγής της χώρας επιχειρεί να μετατραπεί σε ενεργειακό κόμβο για την ψηφιακή οικονομία.

Τέλος εποχής για τον Άγιο Δημήτριο

Ο ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου λειτούργησε για περίπου 42 χρόνια και υπήρξε ο μεγαλύτερος λιγνιτικός σταθμός ηλεκτροπαραγωγής της Ελλάδας.

Το τέλος του, ωστόσο, δεν ήρθε με έναν απλό διακόπτη.

Η λειτουργία των μονάδων παρατάθηκε περισσότερο από τον αρχικό σχεδιασμό, κυρίως λόγω της ανάγκης να συνεχιστεί η τηλεθέρμανση της Δυτικής Μακεδονίας μέχρι να ολοκληρωθούν οι νέες υποδομές συμπαραγωγής ηλεκτρισμού και θερμότητας.

Η σταδιακή απολιγνιτοποίηση έχει πλέον φτάσει στο τελευταίο της στάδιο.

Η «Πτολεμαΐδα V», η νεότερη λιγνιτική μονάδα της χώρας, ισχύος 660 MW, έχει προγραμματιστεί να σταματήσει τη λειτουργία της στο τέλος του έτους και να μετατραπεί σε μονάδα φυσικού αερίου. Ωστόσο, λόγω των γεωπολιτικών εξελίξεων και των αυξημένων αναγκών ενεργειακής ασφάλειας, αναμένεται να παραμείνει διαθέσιμη στο ενεργειακό σύστημα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Η ΔΕΗ μετατρέπεται από παραγωγό ρεύματος σε ενεργειακό και ψηφιακό όμιλο

Η περίπτωση του Αγίου Δημητρίου αποτυπώνει και τη γενικότερη αλλαγή στρατηγικής της ΔΕΗ.

Ο όμιλος μεταφέρει σταδιακά το βάρος από τις παραδοσιακές μονάδες ηλεκτροπαραγωγής προς τις ΑΠΕ, την αποθήκευση ενέργειας και τις νέες ενεργειακές υποδομές, ενώ ταυτόχρονα επιχειρεί να εισέλθει σε δραστηριότητες που βρίσκονται στην καρδιά της ψηφιακής οικονομίας.

Τα data centers αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα νέα πεδία.

Στον ευρύτερο σχεδιασμό της ΔΕΗ περιλαμβάνεται δυνατότητα ανάπτυξης εγκαταστάσεων συνολικής ισχύος έως και 2 GW στην Ελλάδα. Εκτός από τη Δυτική Μακεδονία, εξετάζονται και άλλες περιοχές, μεταξύ των οποίων η Αθήνα και η Κρήτη, ενώ υπάρχουν προοπτικές επέκτασης της δραστηριότητας και στις αγορές όπου ήδη έχει παρουσία ο όμιλος.

Έτσι, το άλλοτε εμβληματικό συγκρότημα του Αγίου Δημητρίου βρίσκεται μπροστά σε μια εντυπωσιακή μεταμόρφωση: από εργοστάσιο που έκαιγε λιγνίτη για να παράγει ηλεκτρική ενέργεια, σε υποδομή που θα καταναλώνει τεράστιες ποσότητες ενέργειας για να τροφοδοτεί την ψηφιακή οικονομία.

Η μετάβαση της Δυτικής Μακεδονίας δεν θα ολοκληρωθεί με την κατεδάφιση των πύργων ψύξης. Θα κριθεί από το αν οι παλιές λιγνιτικές εκτάσεις μπορέσουν πράγματι να μετατραπούν σε νέους παραγωγικούς και τεχνολογικούς πόλους.