Η απόφαση της Διάσκεψης των Προέδρων του Αρείου Πάγου ξεκαθαρίζει ότι οι τόκοι στα δάνεια του Ν. 3869/2010 θα υπολογίζονται πλέον επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί του συνολικού ανεξόφλητου κεφαλαίου. Η αλλαγή αυτή μειώνει τις συνολικές απαιτήσεις έναντι των δανειοληπτών, δημιουργώντας όμως ταυτόχρονα απώλειες στις ταμειακές ροές των τιτλοποιήσεων που έχουν ενταχθεί στο πρόγραμμα «Ηρακλής».

Καθώς τα ομόλογα υψηλής εξοφλητικής προτεραιότητας (senior notes) των τιτλοποιήσεων αυτών καλύπτονται από εγγυήσεις του Ελληνικού Δημοσίου, η μείωση των εισπράξεων ενδέχεται να οδηγήσει σε ενεργοποίηση κρατικών υποχρεώσεων, μεταφέροντας το βάρος στον προϋπολογισμό.

Ο κίνδυνος ενεργοποίησης εγγυήσεων και το όριο του 1 δισ. ευρώ

Σύμφωνα με τεχνική ανάλυση της KPMG, το δημοσιονομικό κόστος από ενδεχόμενη κατάπτωση εγγυήσεων θα μπορούσε να προσεγγίσει ή ακόμη και να υπερβεί το 1 δισ. ευρώ. Αν και το ποσό χαρακτηρίζεται διαχειρίσιμο υπό τις παρούσες συνθήκες, η εξέλιξη αυτή εκπέμπει σήματα προβληματισμού προς θεσμούς, επενδυτές και οίκους αξιολόγησης, καθώς εγείρει ερωτήματα για το κατά πόσο δικαστικές αποφάσεις μπορούν να επηρεάσουν απρόβλεπτα τη δημοσιονομική σταθερότητα στο μέλλον.

Το δημόσιο χρέος, το οποίο έχει τεθεί σε καθοδική τροχιά έπειτα από πολυετή προσπάθεια, εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί στα 359,3 δισ. ευρώ το 2026, ή στο 138,2% του ΑΕΠ. Η ενεργοποίηση των εγγυήσεων θα μπορούσε να το αυξήσει κατά περίπου 1 δισ. ευρώ, ανακόπτοντας –έστω και προσωρινά– τη βελτίωση των βασικών δεικτών.

Ανησυχία προκαλεί επίσης το ενδεχόμενο η ίδια ερμηνεία να εφαρμοστεί και σε δάνεια που δεν έχουν ακόμη τιτλοποιηθεί ή σε νέα χαρτοφυλάκια που σχεδιάζεται να ενταχθούν στο πρόγραμμα «Ηρακλής». Σε μια τέτοια περίπτωση, η συνολική επιβάρυνση θα μπορούσε να διευρυνθεί σημαντικά, επηρεάζοντας την αξιοπιστία της χώρας και τη διατήρηση της επενδυτικής βαθμίδας. Στο παρασκήνιο, δε, παραμένει ο φόβος ότι μελλοντικές δικαστικές αποφάσεις για αναδρομικά σε μισθούς ή συντάξεις θα μπορούσαν να προκαλέσουν ακόμη ισχυρότερους δημοσιονομικούς κραδασμούς.

Οι δικλείδες προστασίας και η κυβερνητική στρατηγική

Η έκτακτη σύσκεψη με τη συμμετοχή της Τράπεζας της Ελλάδος αναδεικνύει ότι η κυβέρνηση αντιμετωπίζει το ζήτημα ως υψηλής προτεραιότητας. Σύμφωνα με πληροφορίες, εξετάζεται η ενεργοποίηση των ρητρών «εξαιρετικών περιστάσεων» και «ανωτέρας βίας» που προβλέπονται στο πλαίσιο του «Ηρακλή», προκειμένου να απορροφηθούν οι πιέσεις χωρίς άμεσο δημοσιονομικό κόστος.

Βασικός στόχος είναι αφενός να αποφευχθεί η άμεση επιβάρυνση του φορολογούμενου, μέσω της μετάθεσης πληρωμών προς τους επενδυτές ακόμη και για αρκετά χρόνια, και αφετέρου να διαφυλαχθεί η εμπιστοσύνη στην αγορά και στο τραπεζικό σύστημα. Παράλληλα, τα υψηλά ταμειακά διαθέσιμα του Δημοσίου, που διαμορφώνονται κοντά στα 44 δισ. ευρώ, λειτουργούν ως σημαντικό «μαξιλάρι» ασφάλειας.

Σε κάθε περίπτωση, από την πλευρά της κυβέρνησης υπογραμμίζεται ότι οι αποφάσεις της Δικαιοσύνης γίνονται και θα συνεχίσουν να γίνονται απολύτως σεβαστές. Η συγκεκριμένη εξέλιξη, ωστόσο, αναδεικνύει τη συνεχή ανάγκη για προληπτικό σχεδιασμό και εγρήγορση στη διαχείριση των δημόσιων οικονομικών, ώστε να αποφευχθούν ανατροπές που θα μπορούσαν να θυμίσουν δημοσιονομικές αστάθειες του παρελθόντος.