Η τοποθέτηση αυτή ουσιαστικά σφραγίζει το τέλος του λεγόμενου «ιταλικού μοντέλου», το οποίο είχε προταθεί από τη βιομηχανία και ειδικότερα τον ΣΕΒ, αλλά συνάντησε έντονες αντιδράσεις από τη Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού της Κομισιόν. Σύμφωνα με καλά πληροφορημένες πηγές, το σχήμα κρίθηκε ασύμβατο με το νέο πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων για τις ενεργοβόρες επιχειρήσεις, με τον κίνδυνο έναρξης διαδικασίας παράβασης και παραπομπής της χώρας στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο να θεωρείται ιδιαίτερα υψηλός. Ένα ρίσκο που η κυβέρνηση δεν έδειξε διατεθειμένη να αναλάβει.

Στροφή στο «plan B»: ενίσχυση της αντιστάθμισης ρύπων

Υπό αυτά τα δεδομένα, το ενδιαφέρον μετατοπίζεται πλέον ξεκάθαρα στον μηχανισμό αντιστάθμισης του κόστους CO₂, που αποτελεί ήδη εγκεκριμένο εργαλείο και εφαρμόζεται ευρέως στην Ελλάδα. Το ΥΠΕΝ βρίσκεται σε διαβουλεύσεις με τις Βρυξέλλες, με βασικό στόχο την αύξηση των διαθέσιμων πόρων για τις περίπου 60 επιλέξιμες ενεργοβόρες επιχειρήσεις.

Στην καρδιά της συζήτησης βρίσκεται ο εθνικός συντελεστής εκπομπών CO₂, ο οποίος, βάσει των νέων κατευθυντήριων γραμμών για την περίοδο 2026-2030, μειώνεται από 0,73 σε 0,58 τόνους CO₂ ανά MWh, κυρίως λόγω της απολιγνιτοποίησης. Η εξέλιξη αυτή μεταφράζεται σε απώλειες περίπου 17 εκατ. ευρώ ετησίως για τη βιομηχανία, καθώς μειώνονται τα ποσά της αντιστάθμισης.

Το ΥΠΕΝ επιχειρεί να ανατρέψει αυτή τη μείωση, προβάλλοντας το επιχείρημα ότι οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στην ελληνική αγορά επηρεάζονται σε σημαντικό βαθμό από εισαγωγές ρεύματος από γειτονικές χώρες, όπως η Βουλγαρία και η Ρουμανία, οι οποίες διατηρούν ιδιαίτερα υψηλούς συντελεστές εκπομπών, της τάξης των 0,9–0,91 τόνων CO₂ ανά MWh. Σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, η Κομισιόν αφήνει «παράθυρο» επανεξέτασης του συντελεστή μέσω ειδικής μελέτης αγοράς (market study), λαμβάνοντας υπόψη τη στρέβλωση που προκαλείται από τη διασυνοριακή σύζευξη των αγορών.

Ενδεικτικά, μια σύγκλιση του ελληνικού συντελεστή με εκείνους των γειτονικών χωρών θα μπορούσε να αποφέρει επιπλέον 3–4 εκατ. ευρώ για κάθε μονάδα αύξησης, περιορίζοντας ή και εξαλείφοντας την ετήσια απώλεια των 17 εκατ. ευρώ.

Πρόσθετα εργαλεία και ευρωπαϊκά «ταβάνια»

Παράλληλα, στο τραπέζι παραμένει και η αξιοποίηση πόρων από το Ταμείο Εκσυγχρονισμού της ΕΕ, αν και πρόκειται για λύση με χρονικό ορίζοντα, καθώς οι σχετικές εκταμιεύσεις τοποθετούνται μετά το καλοκαίρι του 2027. Αντίθετα, το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο CISAF δεν φαίνεται να αποτελεί άμεση επιλογή για την Ελλάδα, καθώς οι ενισχύσεις του θα υπολογίζονταν σωρευτικά με την αντιστάθμιση, οδηγώντας σε υπέρβαση των ανώτατων επιτρεπτών ορίων κρατικής στήριξης.

Το συγκεκριμένο «ταβάνι» αποτελεί και το βασικό αγκάθι στις διαπραγματεύσεις. Ενδεικτικό είναι ότι για το 2023 η Ελλάδα κατέβαλε περίπου 287 εκατ. ευρώ για αντιστάθμιση ρύπων, όταν η Ιταλία περιορίστηκε στα 165 εκατ. ευρώ, γεγονός που –κατά την Κομισιόν– της αφήνει μεγαλύτερο περιθώριο για εναλλακτικά σχήματα στήριξης. Παρόμοιες δυσκολίες αντιμετωπίζει και η Γερμανία, η οποία δαπανά περί τα 2,5 δισ. ευρώ, χωρίς ωστόσο να έχει ακόμη καταλήξει σε ένα σταθερό μοντέλο.

Ανησυχία και αβεβαιότητα στη βιομηχανία

Την ίδια στιγμή, η βιομηχανία παρακολουθεί τις εξελίξεις με έντονο προβληματισμό. Στελέχη του κλάδου επισημαίνουν ότι παραμένει ασαφές τόσο το τελικό ύψος της στήριξης όσο και η περίμετρος των ωφελούμενων, σε μια περίοδο κατά την οποία η ανταγωνιστικότητα των εξαγωγικών επιχειρήσεων πιέζεται επιπλέον από την ενίσχυση του ευρώ. Όπως είχε τονίσει πρόσφατα και ο πρόεδρος της ΕΒΙΚΕΝ, Αντώνης Κοντολέων, η μείωση του συντελεστή εκπομπών συνιστά «εθνική ήττα», καθώς δεν αποτυπώνει τις πραγματικές συνθήκες της αγοράς.

Την ανησυχία αυτή συμμερίζονται και άλλοι εκπρόσωποι της βιομηχανίας, οι οποίοι σημειώνουν ότι, ενώ ανταγωνιστικές χώρες όπως η Ιταλία και η Βουλγαρία έχουν ήδη ενεργοποιήσει μηχανισμούς στήριξης, οι ελληνικές επιχειρήσεις παραμένουν ουσιαστικά ανοχύρωτες, αναμένοντας ακόμη επίσημη και σαφή ενημέρωση για την τελική μορφή των μέτρων.