Η υποχώρηση από τα περίπου 43 στα 32,89 δολάρια αντιστοιχεί σε απώλειες της τάξης του 23%. Με άλλα λόγια, μέσα σε λίγες εβδομάδες, ένα σημαντικό μέρος της προηγούμενης ανόδου εξανεμίστηκε, ανατρέποντας την τεχνική εικόνα που είχε διαμορφωθεί στις αρχές Οκτωβρίου.

Η εκλογική ανατροπή πυροδότησε μαζικές ρευστοποιήσεις

Πίσω από τη βίαιη μεταβολή της αγοράς βρίσκεται η έκπληξη που προκάλεσε στους επενδυτές το αποτέλεσμα των προεδρικών εκλογών στη Βραζιλία. Ο Luiz Inácio Lula da Silva επικράτησε στον δεύτερο γύρο του Flávio Bolsonaro, ανατρέποντας τις προσδοκίες μεγάλου μέρους της αγοράς, η οποία είχε προεξοφλήσει ένα διαφορετικό πολιτικό αποτέλεσμα.

Η αισιοδοξία είχε ενισχυθεί μετά τον πρώτο γύρο των εκλογών, στις 4 Οκτωβρίου, όταν η ισχυρή επίδοση του Bolsonaro τροφοδότησε προσδοκίες για αυστηρότερη δημοσιονομική πολιτική και μεγαλύτερο έλεγχο των κρατικών δαπανών. Ο βασικός χρηματιστηριακός δείκτης Ibovespa είχε ενισχυθεί κατά 7,7% στην πρώτη συνεδρίαση μετά τον πρώτο γύρο, ενώ το βραζιλιάνικο νόμισμα είχε επίσης κινηθεί ανοδικά.

Η αλλαγή των προσδοκιών αποδείχθηκε εξαιρετικά απότομη. Στις 26 Οκτωβρίου, το EWZ κατέγραψε πτώση 19,8%, τη δεύτερη μεγαλύτερη ημερήσια απώλεια στην ιστορία του, ενώ ο Ibovespa υποχώρησε περίπου 13,9%. Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνει το μέγεθος των θέσεων που είχαν δημιουργηθεί ενόψει του εκλογικού αποτελέσματος και την ταχύτητα με την οποία οι επενδυτές επιχείρησαν να περιορίσουν την έκθεσή τους στη βραζιλιάνικη αγορά.

Το δημοσιονομικό ρίσκο και τα επιτόκια

Η πολιτική εξέλιξη συνδέεται άμεσα με τις ανησυχίες για τη δημοσιονομική πορεία της χώρας. Οι επενδυτές παρακολουθούν στενά τις κυβερνητικές δεσμεύσεις για τις δημόσιες δαπάνες, την εξέλιξη του χρέους και τις προοπτικές αποκλιμάκωσης των επιτοκίων.

Η αγορά φοβάται ότι, εάν δεν υπάρξει πειστικό σχέδιο δημοσιονομικής προσαρμογής, η Βραζιλία θα δυσκολευτεί να μειώσει το κόστος δανεισμού της. Η διατήρηση υψηλών επιτοκίων επιβαρύνει τις επιχειρήσεις, περιορίζει την πιστωτική επέκταση και μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τις αποτιμήσεις των μετοχών.

Παράλληλα, το πολιτικό αποτέλεσμα δημιουργεί νέα ερωτήματα για την οικονομική πολιτική της επόμενης περιόδου. Οι επενδυτές θα αναζητήσουν ενδείξεις σχετικά με το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης, τις δημοσιονομικές προτεραιότητες και το κατά πόσο θα υπάρξουν μέτρα που θα ενισχύσουν την εμπιστοσύνη των αγορών.

Το ζητούμενο δεν είναι μόνο η κατεύθυνση των κρατικών δαπανών, αλλά και η δυνατότητα της κυβέρνησης να διαμορφώσει ένα σταθερό και προβλέψιμο πλαίσιο οικονομικής πολιτικής. Σε μια αγορά που είχε ήδη προεξοφλήσει ένα ευνοϊκότερο σενάριο, η αναθεώρηση των προσδοκιών μπορεί να προκαλέσει δυσανάλογα μεγάλες κινήσεις στις τιμές.

Η υποχώρηση του ρεάλ επιβαρύνει τους ξένους επενδυτές

Ένας ακόμη παράγοντας που εντείνει την πτώση είναι η αποδυνάμωση του βραζιλιάνικου ρεάλ έναντι του δολαρίου. Κατά την έντονη αναταραχή της 26ης Οκτωβρίου, το νόμισμα δέχθηκε ισχυρές πιέσεις, επιβαρύνοντας περαιτέρω τις αποδόσεις των βραζιλιάνικων μετοχών σε δολαριακούς όρους.

Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για το EWZ, καθώς η τιμή του εκφράζεται σε δολάρια. Για έναν διεθνή επενδυτή, η απόδοση εξαρτάται τόσο από την πορεία των μετοχών στη Βραζιλία όσο και από την ισοτιμία του τοπικού νομίσματος.

Όταν οι μετοχές υποχωρούν και το ρεάλ αποδυναμώνεται ταυτόχρονα, οι απώλειες σε δολάρια διογκώνονται. Αντίστοιχα, μια πιθανή ανάκαμψη των μετοχών δεν θα μεταφραστεί απαραίτητα σε εξίσου ισχυρή απόδοση για τους ξένους επενδυτές, εάν το νόμισμα συνεχίσει να κινείται πτωτικά.

Το τεχνικό μήνυμα της αγοράς

Η εικόνα του διαγράμματος δείχνει ότι η περιοχή των 42-43 δολαρίων, όπου κινήθηκε το EWZ στις αρχές και στα μέσα Οκτωβρίου, έχει πλέον απομακρυνθεί σημαντικά. Η πτώση προς τα 32,89 δολάρια συνοδεύεται από απότομη αλλαγή της βραχυπρόθεσμης τάσης, ενώ η περιοχή των 33 δολαρίων βρίσκεται κοντά στα χαμηλότερα επίπεδα που καταγράφονται στο διάγραμμα από τον Ιανουάριο.

Η προσέγγιση αυτής της ζώνης δεν εγγυάται ότι θα υπάρξει αντίδραση. Για να σταθεροποιηθεί η αγορά, θα χρειαστεί να περιοριστούν οι πιέσεις στις μετοχές και στο νόμισμα, ενώ παράλληλα θα πρέπει να διαμορφωθούν σαφέστερες προσδοκίες για την οικονομική πολιτική της χώρας.

Από την άλλη πλευρά, η ένταση της πτώσης αυξάνει τις πιθανότητες για ισχυρές ενδοσυνεδριακές διακυμάνσεις και απότομες τεχνικές αντιδράσεις. Σε τέτοιες συνθήκες, ωστόσο, μια πρόσκαιρη ανοδική κίνηση δεν αρκεί από μόνη της για να σηματοδοτήσει αλλαγή της ευρύτερης τάσης.

Βραζιλία: Ειδικός κίνδυνος ή ευρύτερη αναταραχή στις αναδυόμενες αγορές;

Παρά το μέγεθος των απωλειών, η πτώση στη Βραζιλία δεν σημαίνει απαραίτητα ότι βρίσκεται σε εξέλιξη μια γενικευμένη φυγή κεφαλαίων από τις αναδυόμενες αγορές. Η αντίδραση της 26ης Οκτωβρίου ήταν σαφώς εντονότερη στο EWZ σε σχέση με το ETF iShares MSCI Emerging Markets (EEM), το οποίο υποχώρησε μόλις κατά περίπου 0,3% την ίδια ημέρα.

Η διαφορά αυτή υποδηλώνει ότι οι συγκεκριμένες πιέσεις συνδέονται σε μεγάλο βαθμό με τον πολιτικό και δημοσιονομικό κίνδυνο της Βραζιλίας και όχι με μια ταυτόχρονη κρίση σε ολόκληρο το σύνολο των αναδυόμενων αγορών.

Η χώρα εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικά πλεονεκτήματα, από τον πλούτο των φυσικών της πόρων έως τη μεγάλη παρουσία της στις διεθνείς αγορές εμπορευμάτων. Ωστόσο, για να επιστρέψει η εμπιστοσύνη, θα χρειαστούν ενδείξεις σταθερότητας στην οικονομική πολιτική και μεγαλύτερη σαφήνεια ως προς τη διαχείριση των δημόσιων οικονομικών.

Το επόμενο διάστημα θα δείξει εάν η απότομη πτώση αποτελεί μια βίαιη αναπροσαρμογή των προσδοκιών μετά τις εκλογές ή εάν θα εξελιχθεί σε πιο παρατεταμένη περίοδο πίεσης. Προς το παρόν, το μήνυμα του διαγράμματος είναι σαφές: το ράλι του Οκτωβρίου έχει ανατραπεί, η μεταβλητότητα παραμένει υψηλή και η πορεία της βραζιλιάνικης αγοράς θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των επενδυτών