Μια απότομη αλλαγή στη νομισματική πολιτική της Τράπεζας της Ιαπωνίας, επομένως, θα μπορούσε να προκαλέσει αλυσιδωτές αντιδράσεις που θα ξεπερνούσαν κατά πολύ τα όρια της ιαπωνικής αγοράς.

Γιατί η αδυναμία του γεν προβληματίζει

Η παρατεταμένη πτώση του γεν έχει εντείνει τις ανησυχίες για τις πληθωριστικές πιέσεις στην Ιαπωνία. Όσο το νόμισμα υποχωρεί, τόσο ακριβότερες γίνονται οι εισαγωγές, αυξάνοντας το κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η Τράπεζα της Ιαπωνίας θα μπορούσε να εξετάσει την περαιτέρω αύξηση των επιτοκίων, με στόχο να καταστήσει το γεν πιο ελκυστικό στους επενδυτές.

Ωστόσο, η επιλογή αυτή δεν είναι χωρίς κόστος. Η Ιαπωνία διαθέτει ένα από τα υψηλότερα επίπεδα δημόσιου χρέους μεταξύ των ανεπτυγμένων οικονομιών, γεγονός που σημαίνει ότι υψηλότερα επιτόκια θα μπορούσαν να αυξήσουν σημαντικά το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους.

Μια άλλη επιλογή είναι η άμεση παρέμβαση στην αγορά συναλλάγματος, με αγορά γεν από τις ιαπωνικές αρχές. Μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να ανακόψει προσωρινά την πτώση του νομίσματος, χωρίς όμως να εγγυάται ότι θα αλλάξει η μακροπρόθεσμη τάση, εφόσον τα οικονομικά θεμελιώδη παραμένουν δυσμενή.

Γι’ αυτό και το γεν αντιμετωπίζεται από αρκετούς αναλυτές ως ένα είδος προειδοποιητικού σήματος για το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Ο κίνδυνος για τα αμερικανικά Treasuries

Σημαντικό κομμάτι της συζήτησης αφορά το μεγάλο χαρτοφυλάκιο αμερικανικών κρατικών ομολόγων που διατηρεί η Ιαπωνία.

Σε περίπτωση που το Τόκιο χρειαστεί να εξασφαλίσει δολάρια προκειμένου να στηρίξει το γεν, ένα από τα σενάρια που εξετάζονται είναι η μείωση των ιαπωνικών θέσεων σε αμερικανικά κρατικά ομόλογα.

Μια μαζική και απότομη πώληση Treasuries θα μπορούσε να αυξήσει τις αποδόσεις τους, καθώς η αγορά θα καλούνταν να απορροφήσει σημαντικά μεγαλύτερη προσφορά τίτλων.

Η εξέλιξη αυτή θα ήταν ιδιαίτερα σημαντική για τις ΗΠΑ, οι οποίες ήδη έχουν αυξημένες ανάγκες χρηματοδότησης και αναχρηματοδότησης του δημόσιου χρέους.

Οι υψηλότερες αποδόσεις των αμερικανικών ομολόγων μεταφράζονται σε ακριβότερο κόστος δανεισμού για την αμερικανική οικονομία. Οι επιπτώσεις μπορούν να περάσουν στα στεγαστικά δάνεια, στις επιχειρηματικές επενδύσεις και συνολικά στις χρηματοπιστωτικές συνθήκες.

Έτσι, μια εξέλιξη που ξεκινά από την αγορά συναλλάγματος της Ιαπωνίας θα μπορούσε να επηρεάσει άμεσα και τη Wall Street.

Το μεγάλο στοίχημα του carry trade

Στο επίκεντρο βρίσκεται και το carry trade, μια επενδυτική στρατηγική που βασίστηκε για χρόνια στο εξαιρετικά χαμηλό κόστος δανεισμού στην Ιαπωνία.

Οι επενδυτές μπορούσαν να δανείζονται σε γεν με πολύ χαμηλό επιτόκιο και στη συνέχεια να μεταφέρουν τα κεφάλαια σε αγορές και επενδύσεις με υψηλότερες αποδόσεις. Η πρακτική αυτή συνέβαλε στη διοχέτευση σημαντικών κεφαλαίων σε αμερικανικές μετοχές, ομόλογα και άλλα περιουσιακά στοιχεία διεθνώς.

Η κατάσταση αλλάζει όμως όταν τα ιαπωνικά επιτόκια ανεβαίνουν.

Ο δανεισμός σε γεν γίνεται ακριβότερος και το κίνητρο για τη συγκεκριμένη στρατηγική περιορίζεται. Παράλληλα, τα ιαπωνικά κρατικά ομόλογα γίνονται πιο ελκυστικά για τους εγχώριους επενδυτές.

Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε επιστροφή κεφαλαίων στην Ιαπωνία.

Το ενδεχόμενο ενός μαζικού «ξετυλίγματος» του carry trade αποτελεί έναν από τους βασικούς φόβους των διεθνών αγορών, καθώς θα μπορούσε να προκαλέσει πωλήσεις σε μια σειρά από περιουσιακά στοιχεία, να αυξήσει τη μεταβλητότητα και να περιορίσει τη διαθέσιμη ρευστότητα.

Παρέμβαση της Ιαπωνίας: λύση ή προσωρινή ανάσα;

Οι νομισματικές παρεμβάσεις μπορούν να περιορίσουν ακραίες κινήσεις στην αγορά και να προσφέρουν χρόνο στις αρχές. Ωστόσο, η εμπειρία έχει δείξει ότι μια παρέμβαση από μόνη της δεν είναι εύκολο να αντιστρέψει μια μακροχρόνια τάση όταν οι βασικές οικονομικές συνθήκες εξακολουθούν να πιέζουν προς την αντίθετη κατεύθυνση.

Η Ιαπωνία βρίσκεται έτσι μπροστά σε ένα δύσκολο δίλημμα.

Από τη μία πλευρά, ένα ισχυρότερο γεν θα βοηθούσε στον περιορισμό του κόστους των εισαγωγών και των πληθωριστικών πιέσεων. Από την άλλη, μια επιθετική αύξηση επιτοκίων θα μπορούσε να επιβαρύνει την οικονομία και να αυξήσει το κόστος εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους.

Γι’ αυτό οι αγορές δεν επικεντρώνονται πλέον μόνο στην ισοτιμία γεν/δολαρίου. Στο μικροσκόπιο βρίσκονται ταυτόχρονα οι αποδόσεις των ιαπωνικών κρατικών ομολόγων, οι αποφάσεις της Τράπεζας της Ιαπωνίας και οι κινήσεις των μεγάλων θεσμικών επενδυτών.

Ο ρόλος της Federal Reserve

Σε περίπτωση που οι πιέσεις στις αγορές ενταθούν, σημαντικό ρόλο θα μπορούσαν να διαδραματίσουν οι μηχανισμοί που παρέχουν πρόσβαση σε δολαριακή ρευστότητα.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η FIMA Repo Facility της Federal Reserve Bank of New York. Μέσω αυτού του μηχανισμού, επιλέξιμες ξένες νομισματικές αρχές μπορούν να εξασφαλίσουν προσωρινή πρόσβαση σε δολάρια χρησιμοποιώντας ως εγγύηση αμερικανικά κρατικά ομόλογα.

Η σημασία του μηχανισμού είναι ότι μια κεντρική τράπεζα που χρειάζεται άμεσα δολάρια δεν είναι υποχρεωμένη να πουλήσει στην αγορά τα Treasuries που διαθέτει.

Έτσι περιορίζεται ο κίνδυνος μιας μεγάλης εκποίησης αμερικανικών κρατικών τίτλων σε μια περίοδο κατά την οποία οι αγορές ήδη βρίσκονται υπό πίεση.

Μπορεί το γεν να προκαλέσει νέα παγκόσμια αναταραχή;

Η αδυναμία του γεν δεν σημαίνει από μόνη της ότι οι διεθνείς αγορές οδεύουν προς μια νέα χρηματοπιστωτική κρίση. Ούτε μια πιθανή μείωση των ιαπωνικών επενδύσεων σε αμερικανικά ομόλογα αρκεί για να δημιουργήσει μια νέα κρίση χρέους.

Ο πραγματικός κίνδυνος βρίσκεται στην ταυτόχρονη εμφάνιση πολλών αρνητικών παραγόντων.

Μια σημαντική αύξηση των ιαπωνικών επιτοκίων θα μπορούσε να επιταχύνει την αντιστροφή του carry trade. Αν την ίδια στιγμή αυξηθούν οι πωλήσεις αμερικανικών ομολόγων, οι αποδόσεις των Treasuries θα μπορούσαν να δεχθούν πρόσθετες πιέσεις. Εάν παράλληλα η μεταβλητότητα περάσει στις μετοχές και σε άλλες αγορές υψηλότερου κινδύνου, τότε η αρχική αναστάτωση θα μπορούσε να αποκτήσει μεγαλύτερη δυναμική.

Το κρίσιμο ζητούμενο είναι εάν το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα μπορεί να απορροφήσει αυτές τις αλλαγές χωρίς να δημιουργηθεί σοβαρή κρίση ρευστότητας.

Το πραγματικό καμπανάκι για τις αγορές

Η ιστορία του γεν δεν αφορά τελικά μόνο την Ιαπωνία. Αποκαλύπτει τον βαθμό στον οποίο οι διεθνείς αγορές έχουν συνδεθεί μεταξύ τους έπειτα από δεκαετίες χαμηλών επιτοκίων, άφθονης ρευστότητας και τεράστιων διασυνοριακών επενδυτικών ροών.

Το σημαντικότερο μήνυμα για τους επενδυτές δεν είναι ότι μια νέα «Μαύρη Δευτέρα» βρίσκεται προ των πυλών. Είναι ότι οι ισορροπίες που διαμόρφωσαν το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό περιβάλλον επί σειρά ετών αλλάζουν.

Το γεν, τα ιαπωνικά κρατικά ομόλογα, τα αμερικανικά Treasuries και το carry trade αποτελούν πλέον κομμάτια της ίδιας χρηματοπιστωτικής αλυσίδας.

Και όσο αυξάνονται οι πιέσεις σε έναν από αυτούς τους κρίκους, τόσο μεγαλύτερη γίνεται η ανάγκη των αγορών να παρακολουθούν όχι μόνο τις αποφάσεις των κεντρικών τραπεζών, αλλά και τις τεράστιες ροές κεφαλαίων που μετακινούνται καθημερινά μεταξύ των μεγαλύτερων χρηματοπιστωτικών αγορών του κόσμου.