Από πού προκύπτουν τα διαθέσιμα κεφάλαια

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, η κυβέρνηση έχει στη διάθεσή της περισσότερες από μία πηγές δημοσιονομικού χώρου.

Η σημαντικότερη αφορά το 1,3 δισ. ευρώ για το 2027, το οποίο έχει συμφωνηθεί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και μπορεί να διατεθεί χωρίς να παραβιαστεί ο στόχος για τον περιορισμό των καθαρών δαπανών.

Σε αυτό το ποσό μπορούν να προστεθούν περίπου 1,5 δισ. ευρώ από την επέκταση της ρήτρας διαφυγής, η οποία δεν θα αφορά μόνο τις αμυντικές δαπάνες αλλά και ενεργειακά προγράμματα.

Παράλληλα, υπολογίζεται ότι υπάρχει τουλάχιστον 1 δισ. ευρώ επιπλέον περιθώριο από την εφαρμογή του κανόνα των καθαρών δαπανών έως το 2030, με το μεγαλύτερο μέρος να αφορά τα τελευταία χρόνια της τετραετίας.

Στον σχεδιασμό έχουν ήδη ενταχθεί και περίπου 2 δισ. ευρώ μέτρων που έχουν ανακοινωθεί για το 2027, αλλά δεν έχουν ακόμη εφαρμοστεί στην πράξη.

Τέλος, πρόσθετος χώρος μπορεί να δημιουργηθεί από την καλύτερη απόδοση των μέτρων κατά της φοροδιαφυγής, αλλά και από παρεμβάσεις που αυξάνουν ή ανακατανέμουν τα δημόσια έσοδα.

Οι βασικές πηγές δημοσιονομικού χώρου

Το αποτέλεσμα είναι ένα εμπροσθοβαρές πρόγραμμα, με περίπου €4 δισ. να μπορούν να ενεργοποιηθούν ήδη από το 2027, είτε πρόκειται για νέα μέτρα είτε για παρεμβάσεις που έχουν ήδη αποφασιστεί.

Τι γνωρίζουμε ήδη για το 2027

Ένα σημαντικό μέρος του πακέτου έχει ήδη γίνει γνωστό.

Οι ελεύθεροι επαγγελματίες και οι επιτηδευματίες αναμένεται να πληρώσουν περίπου €400 εκατ. λιγότερο φόρο εισοδήματος, λόγω της νέας φορολογικής κλίμακας.

Παράλληλα, η μείωση των ασφαλιστικών εισφορών κατά 0,5 ποσοστιαία μονάδα αναμένεται να μειώσει τις επιβαρύνσεις εργαζομένων και εργοδοτών κατά περίπου €244 εκατ.

Στους συνταξιούχους, το συνολικό κονδύλι για αυξήσεις εκτιμάται μεταξύ €660 και €760 εκατ., με την τελική αύξηση να ενδέχεται να πλησιάσει το 3%, έναντι αρχικής πρόβλεψης για 2,6%, λόγω της υψηλότερης πορείας του πληθωρισμού.

Οι μισθοί στο Δημόσιο θα ενισχυθούν κατά περίπου €310 εκατ. από την 1η Απριλίου 2027, καθώς η αύξηση του κατώτατου μισθού στα €950 θα συμπαρασύρει και τις αποδοχές των δημοσίων υπαλλήλων.

Παράλληλα, οι ιδιοκτήτες ακινήτων με εισοδήματα από ενοίκια αναμένεται να έχουν φορολογική ελάφρυνση τουλάχιστον €90 εκατ., καθώς θα εφαρμοστεί η νέα κλίμακα φορολόγησης των μισθωμάτων.

Οι βασικές παρεμβάσεις του 2027

Στο επίκεντρο μικρομεσαίοι, στεγαστικό και συνταξιούχοι

Το νέο πακέτο της ΔΕΘ αναμένεται να είναι περισσότερο πολυπαραγοντικό.

Στους μικρομεσαίους εξετάζονται παρεμβάσεις στο ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα, αλλά και στην προκαταβολή φόρου, με στόχο να περιοριστεί η φορολογική επιβάρυνση εκείνων που αντιμετωπίζουν μεγαλύτερη πίεση.

Ιδιαίτερη θέση στον σχεδιασμό καταλαμβάνει και το στεγαστικό πρόβλημα.

Εδώ το οικονομικό επιτελείο εξετάζει τη δυνατότητα αξιοποίησης και άλλων χρηματοδοτικών εργαλείων, ώστε να εφαρμοστούν προγράμματα αντίστοιχα με το «Σπίτι μου», χωρίς το σύνολο της δαπάνης να επιβαρύνει άμεσα τον κρατικό προϋπολογισμό.

Στο επίκεντρο θα βρεθούν επίσης οι συνταξιούχοι, οι οποίοι τα τελευταία χρόνια βλέπουν τις αυξήσεις των συντάξεων να υπολείπονται της πραγματικής μεταβολής του κόστους ζωής.

Το μεγάλο πλεονέκτημα: ο σχεδιασμός έως το 2030

Η σημαντικότερη ίσως διαφοροποίηση του φετινού σχεδιασμού είναι ότι η κυβέρνηση δεν θέλει να περιοριστεί σε μέτρα ενός έτους.

Το πακέτο θα έχει τετραετή ορίζοντα, επιτρέποντας την εφαρμογή παρεμβάσεων με μεγάλο δημοσιονομικό κόστος σε περισσότερες δόσεις.

Για παράδειγμα, μια σημαντική αύξηση της εισοδηματικής ενίσχυσης των συνταξιούχων ή μια μεγαλύτερη μείωση της προκαταβολής φόρου θα μπορούσε να εφαρμοστεί σταδιακά, ώστε να είναι συμβατή με τα διαθέσιμα δημοσιονομικά περιθώρια κάθε έτους.

Με αυτόν τον τρόπο, η κυβέρνηση μπορεί να παρουσιάσει όχι μόνο τι θα δοθεί το 2027, αλλά και τι μπορούν να περιμένουν οι φορολογούμενοι μέχρι το 2030.

Η ΔΕΘ ως αφετηρία για την προεκλογική οικονομική ατζέντα

Ο σχεδιασμός αποκτά και σαφή πολιτική διάσταση.

Με τον καθορισμό των δημοσιονομικών ορίων για ολόκληρη την τετραετία, το οικονομικό επιτελείο επιχειρεί ουσιαστικά να προσδιορίσει το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα κινηθούν οι προεκλογικές εξαγγελίες όλων των κομμάτων.

Το βασικό ζητούμενο είναι να υπάρχει σαφής εικόνα για το πόσα χρήματα μπορούν να διατεθούν χωρίς να δημιουργηθεί δημοσιονομικός εκτροχιασμός ή να ενεργοποιηθεί η διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος.

Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι, βάσει του θεσμικού πλαισίου, τα κόμματα μπορούν να απευθύνονται στο Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο για την κοστολόγηση των προεκλογικών τους προγραμμάτων.

Έτσι, η επόμενη τετραετία φαίνεται ότι θα εξελιχθεί σε μια περίοδο έντονου ανταγωνισμού γύρω από τη φορολογία, τις συντάξεις, το διαθέσιμο εισόδημα, το στεγαστικό και τη στήριξη της μεσαίας τάξης.

Το κρίσιμο, ωστόσο, δεν θα είναι μόνο πόσα θα εξαγγελθούν, αλλά πόσα από αυτά θα μπορούν να χρηματοδοτηθούν με τρόπο μόνιμο και συμβατό με τους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες.

Και εδώ βρίσκεται ίσως το μεγαλύτερο στοίχημα της φετινής ΔΕΘ: να μετατραπεί ο διαθέσιμος δημοσιονομικός χώρος σε ένα πολυετές πακέτο ελαφρύνσεων και παροχών, χωρίς να υπονομευθεί η δημοσιονομική αξιοπιστία της χώρας.