Ο αντίκτυπος δεν κατανέμεται ομοιόμορφα: οι χώρες που εξαρτώνται από εισαγωγές ενέργειας, κυρίως αναπτυσσόμενες οικονομίες χαμηλού εισοδήματος, υφίστανται τις μεγαλύτερες πιέσεις. Αντίθετα, τα οφέλη για τους εξαγωγείς είναι περιορισμένα σε σχέση με προηγούμενα ενεργειακά σοκ, καθώς ακόμη και χώρες του Κόλπου επηρεάζονται άμεσα από τη σύγκρουση.

Σύμφωνα με την έκθεση, το παγκόσμιο δημόσιο χρέος ανήλθε στο 93,9% του ΑΕΠ το 2025 και αναμένεται να φτάσει το 100% έως το 2029, νωρίτερα από ό,τι εκτιμούσε προηγουμένως το Ταμείο. Μέχρι το 2031 προβλέπεται περαιτέρω αύξηση στο 102,3% του ΑΕΠ, επίπεδα που παραπέμπουν στην περίοδο μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Η άνοδος αυτή αποδίδεται κυρίως στις μεγάλες οικονομίες, όπου οι δημόσιες δαπάνες αυξάνονται λόγω κοινωνικών αναγκών, άμυνας και στρατηγικών επενδύσεων, ενώ παράλληλα διογκώνεται το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους. Το παγκόσμιο κόστος τόκων πλησιάζει πλέον το 3% του ΑΕΠ, από περίπου 2% πριν από τέσσερα χρόνια, λόγω της αναχρηματοδότησης με υψηλότερα επιτόκια.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, το δημοσιονομικό έλλειμμα διαμορφώνεται μεταξύ 7% και 8% του ΑΕΠ, παρά τη λειτουργία της οικονομίας κοντά στο πλήρες δυναμικό της, ενώ το δημόσιο χρέος εκτιμάται ότι θα αγγίξει το 142% έως το 2031. Στην Κίνα, η δημοσιονομική χαλάρωση για την ενίσχυση της ζήτησης έχει οδηγήσει το έλλειμμα κοντά στο 8% του ΑΕΠ, με το χρέος να κατευθύνεται προς το 127% την ίδια περίοδο.

Στην Ιαπωνία, η ισχυρότερη ανάπτυξη και ο πληθωρισμός βελτιώνουν εν μέρει τη δυναμική του χρέους, ωστόσο οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων βρίσκονται σε υψηλά επίπεδα. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αρκετά κράτη έχουν ενεργοποιήσει ρήτρες ευελιξίας για την ενίσχυση των αμυντικών δαπανών, αναδεικνύοντας τα δημοσιονομικά διλήμματα.

Το Ταμείο τονίζει ότι η επιδείνωση του περιβάλλοντος καθιστά αναγκαία μια αξιόπιστη και καλά σχεδιασμένη δημοσιονομική προσαρμογή. Ο επικεφαλής δημοσιονομικών υποθέσεων, Ροντρίγκο Βάλντες, υπογράμμισε ότι οι γενικευμένες επιδοτήσεις καυσίμων δεν αποτελούν αποτελεσματική λύση, προτείνοντας αντ’ αυτών στοχευμένες και προσωρινές ενισχύσεις.

Παράλληλα, το ΔΝΤ έχει αναθεωρήσει προς τα κάτω τις προβλέψεις για την παγκόσμια ανάπτυξη, προειδοποιώντας ότι ενδεχόμενη διατήρηση των τιμών πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια έως το 2027 θα μπορούσε να φέρει την παγκόσμια οικονομία κοντά σε ύφεση.

Η ένταση των επιπτώσεων θα εξαρτηθεί από παράγοντες όπως οι περιορισμοί στις εξαγωγές ενέργειας, οι ζημιές στις υποδομές και η δυνατότητα αύξησης της παραγωγής από άλλες χώρες.

Σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, το Ταμείο προειδοποιεί ότι οι κυβερνήσεις πρέπει να επανέλθουν στη δημοσιονομική πειθαρχία, καθώς το χρέος συνεχίζει να αυξάνεται λόγω μόνιμων δαπανών και ασθενέστερης αύξησης εσόδων.

Επιπλέον, αναδεικνύονται νέοι κίνδυνοι, όπως η αυξανόμενη συμμετοχή επενδυτών τύπου hedge funds στις αγορές κρατικού χρέους, που θεωρούνται λιγότερο σταθεροί, καθώς και η μείωση της διάρκειας του χρέους, που το καθιστά πιο ευαίσθητο στις μεταβολές των επιτοκίων.

Στο ήδη επιβαρυμένο περιβάλλον προστίθενται οι αυξημένες δαπάνες για άμυνα, ενεργειακή μετάβαση και κλιματική προσαρμογή, ενώ ο κατακερματισμός του διεθνούς εμπορίου και των αγορών ενδέχεται να περιορίσει την ανάπτυξη και να αυξήσει το κόστος δανεισμού.

Το ΔΝΤ καταλήγει ότι, μόλις αποκλιμακωθεί η κρίση, οι χώρες θα πρέπει να προχωρήσουν σε σταδιακή δημοσιονομική προσαρμογή. Όσο καθυστερούν τα μέτρα, τόσο μεγαλύτερος θα είναι ο κίνδυνος μιας απότομης και ανεξέλεγκτης προσαρμογής στο μέλλον.

Η ενίσχυση των δημοσιονομικών αποθεμάτων, η βελτίωση της φορολογικής βάσης και η αποτελεσματική κατανομή των δημόσιων δαπανών αναδεικνύονται ως βασικές προϋποθέσεις για τη διασφάλιση της μακροπρόθεσμης οικονομικής σταθερότητας.

Πηγή: IMF